V CSK 444/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M.S. dochodził od pozwanego ubezpieczyciela kwoty 60 000 zł z tytułu wypadku przy pracy, który miał miejsce 19 czerwca 1999 r. i był jednocześnie wypadkiem komunikacyjnym. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione i stwierdzając, że szkoda nie była związana z ruchem pojazdu mechanicznego, lecz z działaniem specjalistycznego urządzenia zamontowanego na pojeździe. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy uznał, że sądy obu instancji przeoczyły, iż zgłoszenie zdarzenia ubezpieczycielowi przerywa bieg przedawnienia, nawet jeśli nie było to formalne zgłoszenie roszczenia. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko sądów niższych instancji co do braku związku szkody z ruchem pojazdu, wskazując, że szkoda powstała podczas załadunku odpadów przy włączonym silniku pojazdu, co powinno być traktowane jako wypadek komunikacyjny. Sąd Najwyższy podkreślił również, że podniesienie zarzutu przedawnienia w okolicznościach sprawy mogło stanowić nadużycie prawa, biorąc pod uwagę tragiczne skutki wypadku dla powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'ruchu pojazdu' w kontekście ubezpieczeń OC, przerwanie biegu przedawnienia przez zgłoszenie zdarzenia, stosowanie art. 5 k.c. w przypadku zarzutu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku przy pracy związanego z pojazdem mechanicznym i jego ubezpieczeniem.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zgłoszenie zdarzenia ubezpieczycielowi przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem przerywa bieg przedawnienia, zgodnie z art. 819 § 4 k.c.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały art. 819 § 4 k.c., nie rozróżniając zgłoszenia roszczenia od zgłoszenia zdarzenia. Zgłoszenie samego zdarzenia, nawet bez formalnego zgłoszenia roszczenia, przerywa bieg przedawnienia.
Czy szkoda powstała w wyniku działania specjalistycznego urządzenia zamontowanego na pojeździe mechanicznym, podczas wykonywania czynności związanych z jego eksploatacją (np. załadunek), jest szkodą związaną z ruchem pojazdu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli szkoda powstała przy włączonym silniku pojazdu, który służył do napędu urządzenia, a cel jazdy nie został jeszcze osiągnięty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały pojęcie 'ruchu pojazdu'. Szkoda powstała podczas załadunku odpadów przy włączonym silniku śmieciarki, co stanowiło wypadek komunikacyjny, nawet jeśli przyczyniło się do tego działanie specjalistycznego urządzenia.
Czy podniesienie przez ubezpieczyciela zarzutu przedawnienia roszczenia może stanowić nadużycie prawa (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę tragiczne skutki wypadku dla powoda, jego stan zdrowia i trudności w dochodzeniu roszczeń, zarzut przedawnienia mógł być uznany za nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Tragiczne skutki wypadku, długotrwałe leczenie, ponowne złamanie kości, przewlekły ból, przygnębienie i objawy depresji powoda, a także fakt, że ubezpieczyciel nie wydał pisemnej odmowy wypłaty świadczenia, mogły uzasadniać zastosowanie art. 5 k.c.
Czy naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. (brak odpowiedniego uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji) może stanowić podstawę skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko wtedy, gdy braki uzasadnienia uniemożliwiają kontrolę kasacyjną lub gdy sąd odwoławczy oparł się na odmiennych ustaleniach faktycznych niż sąd pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć Sąd Okręgowy nie wskazał wprost podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, to przytoczył ustalenia Sądu Rejonowego i odniósł się do nich prawnie, co było jedynie oczywistą niedokładnością. Ponadto, skarżący nie wykazał wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.S. | osoba_fizyczna | powód |
| „P.” S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 819 § § 3 i 4
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do zakładu ubezpieczeń przerywa także zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem.
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego ruch przedsiębiorstwa za szkodę wyrządzoną przez ruch tego przedsiębiorstwa.
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uprawnieniem i nie korzysta z ochrony.
u.dz.ubezp. art. 8 § ust. 4
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Uprawniony do odszkodowania z ubezpieczenia OC może je dochodzić bezpośrednio od ubezpieczyciela.
u.u.o. art. 34 § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
u.u.o. art. 37
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. Nr 96, poz. 475 art. 26 § § 26
Rozporządzenie Ministra Finansów
Nakazuje ubezpieczycielowi przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku.
Dz.U. Nr 96, poz. 475 art. 10 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Finansów
Za szkodę związaną z ruchem uważa się między innymi szkodę powstałą bezpośrednio przy załadowywaniu i rozładowywaniu pojazdu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 819 § 4 k.c. przez sądy niższych instancji w zakresie przerwania biegu przedawnienia przez zgłoszenie zdarzenia. • Błędna wykładnia pojęcia 'ruchu pojazdu' w kontekście szkody powstałej podczas załadunku przy włączonym silniku. • Możliwość zastosowania art. 5 k.c. z uwagi na nadużycie prawa przez podniesienie zarzutu przedawnienia w okolicznościach sprawy. • Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez Sąd Okręgowy, choć bez wpływu na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda uległo przedawnieniu. • Szkoda nie była związana z ruchem pojazdu mechanicznego, lecz z działaniem specjalistycznego urządzenia. • Brak podstaw do zastosowania art. 5 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Sądy obu instancji przeoczyły, że art. 819 § 4 k.p.c. rozróżnia materialną czynność, jaką jest zgłoszenie zakładowi ubezpieczeń roszczenia, od czynności faktycznej jaką jest zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. • Jeżeli na pojeździe zamontowano specjalistyczne urządzenie (dźwig, podnośnik, wysięgnik) i szkoda powstaje wyłącznie w wyniku działania tego urządzenia, to nawet wtedy, gdy jest ono zasilane tym samym silnikiem, nie jest to szkoda spowodowana przez ruch pojazdu mechanicznego. • Sąd Najwyższy zważył, że podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia nie można było uznać za nadużycie prawa, gdyż brak ku temu wyjątkowych okoliczności. • Występujący w dalszym ciągu zespół bólowy lędźwiowy, przygnębienie prowadzące do składania deklaracji samobójczych i objawy depresji, to szczególne okoliczności, które mogą stanowić podstawę do przyjęcia, że wystąpienie przez pozwanego z zarzutem przedawnienia stanowiło nadużycie prawa.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'ruchu pojazdu' w kontekście ubezpieczeń OC, przerwanie biegu przedawnienia przez zgłoszenie zdarzenia, stosowanie art. 5 k.c. w przypadku zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku przy pracy związanego z pojazdem mechanicznym i jego ubezpieczeniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów o przedawnieniu i odpowiedzialności ubezpieczyciela w kontekście wypadku przy pracy, który miał poważne konsekwencje dla poszkodowanego. Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji, co jest zawsze interesujące dla prawników.
“Czy zgłoszenie wypadku ubezpieczycielowi chroni przed przedawnieniem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 60 000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.