V CSK 439/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanego R. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...], który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w [...] i zasądził od pozwanego na rzecz powoda J. M. kwotę 250 000 zł z ustawowymi odsetkami z tytułu umowy pożyczki z dnia 1 marca 2005 r. Powód zawarł z pozwanym szereg umów pożyczki w latach 1998-2005, a żądanie dotyczyło ostatniej z nich. Pozwany twierdził, że spłacił pożyczkę, jednak sądy obu instancji uznały, że nie przedstawił on wiarygodnych dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. Sądy podkreśliły, że zgodnie z art. 451 § 3 k.c., w braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela, wpłaty zalicza się na poczet długu najdawniej wymagalnego. W tej sytuacji, wpłaty pozwanego były prawidłowo zaliczane na poczet wcześniejszych pożyczek i odsetek, a nie na pożyczkę z marca 2005 r. Sąd Apelacyjny uwzględnił częściowo zarzut przedawnienia odsetek za okres sprzed 2 lipca 2009 r. Pozwany w skardze kasacyjnej zarzucił m.in. naruszenie art. 451 § 1 i § 3 k.c. oraz art. 118 k.c. Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że wpłaty pozwanego mogły zostać zaliczone na poczet należności głównych z wcześniejszych pożyczek, a zarzut przedawnienia odsetek nie był skuteczny w kontekście ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja i stosowanie art. 451 § 3 k.c. w kontekście zaliczania wpłat dłużnika na poczet różnych długów, w tym odsetek, oraz kwestie przedawnienia roszczeń okresowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym istniało wiele umów pożyczek i wpłat, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w prostszych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wpłaty dokonywane przez dłużnika mogą być zaliczane przez wierzyciela na poczet najdawniej wymagalnych długów i odsetek, nawet jeśli dłużnik nie wskazał sposobu zaliczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 451 § 3 k.c., w braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela, spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że w sytuacji, gdy pozwany nie wskazał, na poczet którego długu zalicza dokonane wpłaty, a wierzyciel również nie złożył takiego oświadczenia, zastosowanie znajduje art. 451 § 3 k.c. Wpłaty powinny być zaliczone na poczet najdawniej wymagalnych długów, co w tym przypadku oznaczało wcześniejsze pożyczki i odsetki, a nie pożyczkę z marca 2005 r., która była przedmiotem sporu.
Czy zarzut przedawnienia odsetek jest skuteczny, jeśli powództwo zostało wniesione po upływie terminu przedawnienia dla części odsetek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut przedawnienia jest skuteczny w odniesieniu do odsetek przypadających za okres sprzed terminu przedawnienia (trzy lata przed wniesieniem pozwu).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał zarzut przedawnienia za zasadny w odniesieniu do odsetek przypadających za okres sprzed 2 lipca 2009 r., uwzględniając trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń okresowych (art. 118 k.c.). Sąd Najwyższy nie zakwestionował tej części rozstrzygnięcia, jednak uznał, że nie miało to znaczenia dla ostatecznego wyniku sprawy, gdyż wpłaty pozwanego mogły być zaliczone na poczet należności głównych.
Czy zaliczenie przez wierzyciela wpłat na poczet odsetek po upływie terminu ich przedawnienia stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.)?
Odpowiedź sądu
Nie, korzystanie przez powoda w procesie z dowodów, na które powoływał się w innym procesie, nie stanowi nadużycia prawa. Ponadto, pozwany mógł przedstawić inne dowody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 5 k.c. za niezrozumiały. Stwierdził, że wykorzystanie dowodów z innego procesu nie jest nadużyciem prawa, a pozwany miał możliwość przedstawienia własnych dowodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | powód |
| R. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 451 § § 3
Kodeks cywilny
W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 451 § § 1
Kodeks cywilny
W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela, spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego.
k.c. art. 451 § § 2
Kodeks cywilny
Dłużnik spełniając świadczenie może wskazać, który z jego długów chce zaspokoić.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia dla roszczeń okresowych wynosi trzy lata.
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umowy pożyczki.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uprawnieniem i nie korzysta z ochrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany nie udowodnił spłaty pożyczki z dnia 1 marca 2005 r. • Wpłaty pozwanego były prawidłowo zaliczane przez powoda na poczet najdawniej wymagalnych długów i odsetek zgodnie z art. 451 § 3 k.c. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 451 § 1 i § 3 k.c., art. 118 k.c.) okazały się nieuzasadnione.
Odrzucone argumenty
Pozwany twierdził, że spłacił pożyczkę z dnia 1 marca 2005 r. • Pozwany kwestionował sposób zaliczania wpłat przez powoda. • Pozwany podniósł zarzut przedawnienia odsetek. • Pozwany zarzucił naruszenie art. 5 k.c. przez nadużycie prawa przez powoda.
Godne uwagi sformułowania
nie może zgodzić się z twierdzeniem pozwanego, iż na stan rozliczenia pożyczki z dnia 1 marca 2005 r. wpływ mają wpłaty, jakie pozwanym dokonywał na rzecz powoda, gdyż nie wykazał on, aby istniała podstawa do zaliczenia ich na poczet rozliczenia tej właśnie umowy. • bez znaczenia dla rozpoznania badanej sprawy było to, czy pozwany spłacił powodowi zadłużenie wynikające z poprzednio udzielonych pożyczek, skoro żądanie pozwu dotyczy jedynie ostatniej z udzielonych pożyczek. • z uwagi na dysproporcję między kwotami należnymi powodowi, a tymi wpłaconymi przez pozwanego w ramach wzajemnych rozliczeń można było przyjąć, że prawidłowo powód nie zaliczył wpłat dokonanych przez pozwanego, jako spłaty pożyczki z dnia 1 marca 2005 r., ale zgodnie z art. 451 § 1 i § 3 k.c. na poczet długów najdawniej wymagalnych, w tym odsetek. • to na pożyczkodawcy, który dochodzi zwrotu udzielonej pożyczki, spoczywa ciężar udowodnienia, że doszło do zawarcia umowy, na podstawie, której zobowiązał się on przenieść na rzecz pożyczkobiorcy określoną ilość pieniędzy, a zobowiązanie w tym przedmiocie zostało przez niego wykonane. • pozwanemu zaś nie przedstawił żadnych dowodów na tę okoliczność. • w zasadzie wszystkie podnoszone przez pozwanego okoliczności, co do poczynionych przez niego wpłat celem zlikwidowania jego zadłużenia u powoda miały miejsce przed datą pożyczki udzielonej przez powoda w dniu 1 marca 2005 r. […]
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Paweł Grzegorczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 451 § 3 k.c. w kontekście zaliczania wpłat dłużnika na poczet różnych długów, w tym odsetek, oraz kwestie przedawnienia roszczeń okresowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym istniało wiele umów pożyczek i wpłat, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w prostszych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z rozliczaniem wielokrotnych pożyczek i wpłat, a także zastosowanie kluczowych przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących zaliczania świadczeń i przedawnienia. Jest to typowy, ale ważny przykład z praktyki sądowej.
“Jak prawidłowo zaliczyć wpłaty, gdy masz wiele długów? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 250 000 PLN
kwota główna z tytułu pożyczki: 250 000 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.