V CSK 433/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wpisu hipoteki umownej kaucyjnej na kwotę 14.250.000 zł na rzecz małżonków W. i M. K. w księdze wieczystej dotyczącej nieruchomości rolnej. Wcześniej w tej księdze ujawniono roszczenie małżonków K. o zawarcie umowy przyrzeczonej sprzedaży tej nieruchomości na podstawie umowy przedwstępnej z dnia 19 lipca 2007 r., która przewidywała przeniesienie własności bez obciążeń. Następnie, na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 30 kwietnia 2009 r., nakazującego spółce O. D. Sp. z o.o. złożenie oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz małżonków K. za kwotę 210.000 zł, wpisano ich jako właścicieli. W międzyczasie, w dziale IV księgi wieczystej, wpisano hipotekę umowną kaucyjną na rzecz P.-Z. Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej. Sądy Rejonowy i Okręgowy uznały, że hipoteka została wpisana prawidłowo, a art. 18 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (u.k.w.h.) nie znajduje zastosowania, ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego nie zawierał zastrzeżenia o przeniesieniu własności bez obciążeń. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone postanowienie. Podkreślił, że sądy wieczystoksięgowe mają obowiązek badać nie tylko formę wniosku i dokumentów, ale także treść księgi wieczystej oraz dokonywać wykładni umów stanowiących podstawę wpisu. Wskazał, że umowa przedwstępna wyraźnie stanowiła o przeniesieniu własności bez obciążeń, co w świetle art. 18 u.k.w.h. uzasadniało wykreślenie z urzędu wpisów praw nabytych po ujawnieniu roszczenia, jeśli są sprzeczne z wpisem prawa lub naruszają to prawo. W związku z tym, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia umów w postępowaniu wieczystoksięgowym, zastosowanie art. 18 u.k.w.h. przy wpisie hipoteki na nieruchomości obciążonej hipoteką, mimo braku takiego zastrzeżenia w wyroku nakazującym przeniesienie własności, jeśli umowa przedwstępna to przewidywała.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu hipoteki w kontekście umowy przedwstępnej i wyroku nakazującego przeniesienie własności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd wieczystoksięgowy powinien dokonać wykładni umowy przedwstępnej w celu oceny zgodności wpisu hipoteki z ujawnionym wcześniej roszczeniem o przeniesienie własności bez obciążeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd wieczystoksięgowy nie tylko może, ale musi dokonać wykładni umowy stanowiącej podstawę żądania wpisu, aby ocenić jej skuteczność materialnoprawną i zgodny zamiar stron.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji pominęły treść umowy przedwstępnej, która wyraźnie stanowiła o przeniesieniu własności bez obciążeń. Wskazał, że badanie wniosku o wpis wymaga analizy treści księgi wieczystej i dokumentów, w tym wykładni umów, aby ustalić, czy stan prawny nieruchomości uzasadnia żądany wpis.
Czy art. 18 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ma zastosowanie do wpisu hipoteki, gdy wcześniejszy wpis roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości nastąpił na podstawie umowy przedwstępnej zastrzegającej przeniesienie bez obciążeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 18 u.k.w.h. ma zastosowanie w takiej sytuacji, nakazując wykreślenie z urzędu wpisów praw nabytych po ujawnieniu roszczenia, jeśli są sprzeczne z wpisem prawa lub naruszają to prawo.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy niższych instancji błędnie uznały, że art. 18 u.k.w.h. nie ma zastosowania, ponieważ wyrok nakazujący przeniesienie własności nie zawierał zastrzeżenia o braku obciążeń. Podkreślono, że kluczowa jest treść umowy przedwstępnej, która jasno stanowiła o braku obciążeń, co uzasadniało zastosowanie przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| O. D. Sp. z o.o. w P. | spółka | uczestnik postępowania |
| Z. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa w W. | instytucja | wierzyciel hipoteczny |
| B. R. | osoba_fizyczna | poprzedni właściciel |
| P.-Z. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa | instytucja | wierzyciel hipoteczny |
Przepisy (5)
Główne
u.k.w.h. art. 18
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Równocześnie z wpisem prawa, do którego odnosi się ujawnione w księdze wieczystej roszczenie, wykreśla się z urzędu wpisy praw nabytych po ujawnieniu roszczenia, jeżeli wpisy te są sprzeczne z wpisem prawa, którego roszczenie dotyczyło, albo jeżeli w inny sposób naruszają to prawo. Sąd wieczystoksięgowy musi badać treść umowy stanowiącej podstawę wpisu, w tym dokonywać jej wykładni, aby ocenić skuteczność materialnoprawną i zgodny zamiar stron.
Pomocnicze
k.p.c. art. 6268 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd, rozpoznając wniosek o wpis, bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Badanie to ma na celu ustalenie, czy stan prawny nieruchomości uzasadnia dokonanie żądanego wpisu.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 18 u.k.w.h. przez jego niezastosowanie, podczas gdy umowa przedwstępna przewidywała przeniesienie własności bez obciążeń. • Obowiązek sądu wieczystoksięgowego do dokonania wykładni umowy stanowiącej podstawę wpisu.
Odrzucone argumenty
Hipoteka została wpisana prawidłowo, ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego nakazujący przeniesienie własności nie zawierał zastrzeżenia o braku obciążeń. • Roszczenie o zawarcie umowy przyrzeczonej nie zawierało wyraźnego zastrzeżenia o braku obciążeń.
Godne uwagi sformułowania
Sąd wieczystoksięgowy nie tylko może, ale musi dokonać wykładni umowy stanowiącej podstawę żądania dokonania wpisu (wykreślenia) w księdze wieczystej. • W konkluzji niniejszych rozważań należy zatem przyjąć, że art. 18 u.k.w.h. ma zastosowanie do wpisu hipoteki w wypadku, gdy wcześniejszy wpis roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości został dokonany na podstawie umowy przedwstępnej, w której zastrzeżono, iż przeniesienie własności nieruchomości nastąpi bez wszelkich obciążeń.
Skład orzekający
Krzysztof Pietrzykowski
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia umów w postępowaniu wieczystoksięgowym, zastosowanie art. 18 u.k.w.h. przy wpisie hipoteki na nieruchomości obciążonej hipoteką, mimo braku takiego zastrzeżenia w wyroku nakazującym przeniesienie własności, jeśli umowa przedwstępna to przewidywała."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu hipoteki w kontekście umowy przedwstępnej i wyroku nakazującego przeniesienie własności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dokumentów i wykładnia umów przez sądy, nawet w postępowaniu wieczystoksięgowym, co może mieć istotne konsekwencje finansowe dla stron.
“Czy hipoteka może zniweczyć prawo do nieruchomości? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową rolę umowy przedwstępnej.”
Dane finansowe
WPS: 14 250 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.