Orzeczenie · 2009-05-21

V CSK 432/08

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2009-05-21

SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokanajwyższy

zadośćuczynienierentaodszkodowaniewypadekubezpieczenie OCSąd Najwyższykrzywdaszkoda majątkowa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powód H.C. wniósł o zasądzenie od pozwanego P. S.A. szeregu świadczeń odszkodowawczych po wypadku komunikacyjnym, w tym zadośćuczynienia, skapitalizowanej renty, odszkodowania za utratę wynagrodzenia i renty z tytułu zwiększonych potrzeb. Sąd Okręgowy w W. zasądził kwotę 39.390 zł, ustalając odpowiedzialność pozwanego i oddalając część powództwa. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powoda, zmienił wyrok o tyle, że zasądził dalsze 30.000 zł zadośćuczynienia, w pozostałym zakresie apelację oddalił, podzielając decyzję o nieuwzględnieniu roszczenia rentowego z powodu braku dowodów na istnienie szkody majątkowej. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, oddalił ją. Sąd Najwyższy uznał, że wysokość zasądzonego zadośćuczynienia (łącznie 110.000 zł) nie była rażąco niska. Odnosząc się do roszczenia rentowego, Sąd Najwyższy podkreślił, że renta wyrównawcza na podstawie art. 444 § 2 k.c. wymaga wykazania szkody majątkowej jako różnicy między zarobkami, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby nie uległ wypadkowi, a tymi, które może uzyskać przy uszczuplonej zdolności do pracy. Sąd wskazał, że powód nie udowodnił, iż jego potencjalne zarobki w granicach obecnych możliwości byłyby niższe niż przed wypadkiem, co oznacza brak udowodnienia szkody uzasadniającej przyznanie renty. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na niechęć powoda do ujawniania faktów mogących mieć znaczenie dla roszczenia rentowego, w tym potencjalne zarobkowanie w szarej strefie. Z tych przyczyn skarga kasacyjna została oddalona, a powód, ze względu na jego sytuację życiową, nie został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę po wypadku, przesłanki i sposób ustalania renty wyrównawczej, ciężar dowodu szkody majątkowej w sprawach odszkodowawczych, zasada minimalizacji szkody przez poszkodowanego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku udowodnienia szkody majątkowej przez poszkodowanego, który potencjalnie zarobkował w szarej strefie.

Zagadnienia prawne (4)

Czy wysokość zasądzonego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę jest rażąco niska?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ustalona przez Sąd Apelacyjny wysokość zadośćuczynienia (110.000 zł) nie jest rażąco niska.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że oba sądy miały na uwadze indywidualną sytuację pokrzywdzonego, a wysokość zadośćuczynienia ustalona przez Sąd Apelacyjny nie była niska, a nawet wyższa od pierwotnie dochodzonej przez pełnomocnika powoda.

Jakie są przesłanki przyznania renty wyrównawczej z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej po wypadku komunikacyjnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przesłankami są: całkowita lub częściowa utrata zdolności do pracy, zwiększenie potrzeb oraz zmniejszenie widoków na przyszłość, jednak każda z nich musi być uwarunkowana istnieniem konkretnej szkody majątkowej, ustalonej metodą różnicy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że renta wyrównawcza wymaga wykazania szkody majątkowej jako różnicy między zarobkami, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby nie wypadek, a tymi, które może uzyskać przy uszczuplonej zdolności do pracy. Powód nie udowodnił istnienia takiej szkody.

Czy powód udowodnił istnienie szkody majątkowej uzasadniającej przyznanie renty wyrównawczej z tytułu zmniejszenia widoków na przyszłość?

Odpowiedź sądu

Nie, powód nie przedstawił okoliczności związanych z utratą indywidualnych właściwości (talentu, specjalnych umiejętności zawodowych) powodujących zmniejszenie materialnych efektów sukcesu zawodowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że szkoda związana ze zmniejszeniem widoków na przyszłość dotyczy utraty specyficznych, indywidualnych właściwości poszkodowanego, a skarżący takich okoliczności nie przedstawił.

Czy powód udowodnił, że poniósł szkodę z tytułu zwiększonych potrzeb po wypadku?

Odpowiedź sądu

Nie, powód nie zgłosił innych roszczeń z tego tytułu poza tymi, które zostały uwzględnione przez Sąd Okręgowy (koszty opieki).

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uwzględnił roszczenie z tytułu zwiększonych potrzeb (koszty opieki), a sąd nie może orzekać ponad żądania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

P. S.A.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
H.C.	osoba_fizyczna	powód
P. S.A.	spółka	pozwany

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 445 § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Sąd Najwyższy podkreślił znaczenie indywidualnej sytuacji pokrzywdzonego i swobodę orzeczniczą sądów w ustalaniu jego wysokości, podlegającą korekcie w sytuacjach wyjątkowych.

k.c. art. 444 § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy renty wyrównawczej. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że renta przysługuje tylko w przypadku istnienia szkody majątkowej, ustalonej metodą różnicy, a jej przesłankami są utrata zdolności do pracy, zwiększenie potrzeb lub zmniejszenie widoków na przyszłość.

Pomocnicze

k.c. art. 822

Kodeks cywilny

Dotyczy odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia OC.

k.p.c. art. 6

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy ciężaru dowodu. Sąd Najwyższy podkreślił, że powód nie udowodnił istnienia szkody uzasadniającej przyznanie renty.

k.p.c. art. 321

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zakazu orzekania ponad żądanie. Sąd Najwyższy wskazał, że sąd nie może orzekać ponad żądania powoda w zakresie roszczeń z tytułu zwiększonych potrzeb.

k.p.c. art. 3983 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oddalenia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

k.c. art. 361

Kodeks cywilny

Dotyczy zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym obowiązku wykazania szkody majątkowej.

k.c. art. 907 § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy zmiany wysokości renty w przypadku zmiany stosunków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak udowodnienia szkody majątkowej uzasadniającej przyznanie renty wyrównawczej. • Powód nie wykazał, że potencjalne zarobki w granicach jego obecnych możliwości byłyby niższe niż przed wypadkiem. • Nieudowodnienie szkody majątkowej z tytułu zmniejszenia widoków na przyszłość. • Sąd nie może orzekać ponad żądania powoda w zakresie roszczeń z tytułu zwiększonych potrzeb.

Odrzucone argumenty

Zaniżenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia. • Niewłaściwe zastosowanie art. 444 § 2 k.c. przez rozważenie tylko utraty zarobków po wypadku, a nie wszystkich trzech przesłanek renty. • Zasądzone zadośćuczynienie jest rażąco niskie.

Godne uwagi sformułowania

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (art. 445 § 1 k.c.) jest sposobem rekompensaty w sferze niemajątkowej, ukierunkowanym na sytuację indywidualną pokrzywdzonego. • Renta przysługuje tylko wówczas, gdy wystąpiła szkoda. • Każda z 3 przesłanek roszczenia rentowego musi być uwarunkowana istnieniem konkretnej szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem sprawczym. • Obowiązuje tu podstawowa zasada odpowiedzialności odszkodowawczej, określająca szkodę majątkową jako różnicę między obecnym stanem a tym, jaki by istniał, gdyby nie nastąpiło zdarzenie sprawcze. • Powód nie udowodnił, że potencjalne zarobki w granicach jego obecnych możliwości byłyby niższe niż przed wypadkiem. • Konsekwencjami ewentualnych zaniedbań poszkodowanego nie może być obciążony pozwany ubezpieczyciel.

Skład orzekający

Lech Walentynowicz

przewodniczący-sprawozdawca

Jan Górowski

członek

Dariusz Zawistowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę po wypadku, przesłanki i sposób ustalania renty wyrównawczej, ciężar dowodu szkody majątkowej w sprawach odszkodowawczych, zasada minimalizacji szkody przez poszkodowanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku udowodnienia szkody majątkowej przez poszkodowanego, który potencjalnie zarobkował w szarej strefie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność dochodzenia roszczeń rentowych po wypadkach i podkreśla znaczenie udowodnienia szkody majątkowej, co jest kluczowe dla prawników odszkodowawczych.

“Wypadek, renta i szara strefa: dlaczego nie zawsze dostaniesz odszkodowanie, którego oczekujesz?”

Dane finansowe

WPS: 2 000 000 PLN

zadośćuczynienie: 30 000 PLN

odszkodowanie za utratę wynagrodzenia: 5330 PLN

koszty opieki: 4060 PLN

Asystent AI dla prawników