V CSK 427/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ochrony dóbr osobistych powoda A. K., który został wykluczony z Aeroklubu. Sąd Okręgowy częściowo uwzględnił powództwo, nakazując pozwanemu Aeroklubowi publikację przeprosin. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, argumentując, że powód nie wykorzystał dostępnych środków prawnych do zaskarżenia orzeczenia o wykluczeniu, a tym samym sam ponosi odpowiedzialność za jego utrwalenie. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 24 § 1 k.c. w związku z przepisami Prawa o stowarzyszeniach, nieprawidłowo oceniając kwestię bezprawności działania Aeroklubu. Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet w ramach samorządności stowarzyszenia, naruszenie przepisów może prowadzić do bezprawności działania. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia bezprawności naruszenia dóbr osobistych w kontekście wewnętrznych postępowań stowarzyszeń oraz znaczenie formalnych uchybień procesowych dla oceny merytorycznej zasadności orzeczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji wykluczenia członka ze stowarzyszenia i jego prawa do ochrony dóbr osobistych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy naruszenie dóbr osobistych członka stowarzyszenia przez jego wykluczenie jest bezprawne, jeśli członek nie skorzystał z wewnętrznych środków odwoławczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie dóbr osobistych może być bezprawne nawet w ramach postępowania wewnętrznego stowarzyszenia, jeśli dojdzie do rażącego naruszenia przepisów lub wykroczenia poza cel postępowania, niezależnie od skorzystania z drogi odwoławczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 24 § 1 k.c., przyjmując, że brak skorzystania przez powoda z drogi odwoławczej automatycznie wyłącza bezprawność działania stowarzyszenia. Podkreślono, że bezprawność może wynikać z rażąco wadliwego wnioskowania lub nieuzasadnionych ocen, nawet jeśli formalnie postępowanie było prowadzone w ramach porządku prawnego stowarzyszenia.
Czy postępowanie przed sądem koleżeńskim stowarzyszenia, nawet z naruszeniem regulaminu, może być podstawą do ochrony dóbr osobistych, jeśli nie doszło do rażącego naruszenia przepisów?
Odpowiedź sądu
Postępowanie przed sądem koleżeńskim jest działaniem w ramach porządku prawnego stowarzyszenia. Naruszenie jego przepisów, w tym zastosowanie niewłaściwego regulaminu, nie musi prowadzić do bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, chyba że jest ono rażące i prowadzi do wykroczenia poza cel postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć procedowanie według nieobowiązującego regulaminu samo w sobie nie przesądza o bezprawności, to jednak Sąd Apelacyjny powinien był dokładniej zbadać, czy nie doszło do rażących naruszeń przepisów lub nieuzasadnionych ocen, które mogłyby uzasadniać bezprawność działania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Aeroklub w K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Bezprawne jest każde działanie naruszające dobro osobiste, chyba że wystąpi szczególna przyczyna usprawiedliwiająca naruszenie (np. działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa, ochrona uzasadnionego interesu, zgoda pokrzywdzonego). Bezprawność może wynikać z rażącego naruszenia przepisów, wykroczenia poza cel i niezbędny zakres postępowania, lub wyrażenia nieuzasadnionych ocen.
Pomocnicze
pr. stow. art. 2 § ust. 2
Ustawa o stowarzyszeniach
Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym i trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych, które samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące swojej działalności.
pr. stow. art. 10 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o stowarzyszeniach
Statut stowarzyszenia musi regulować m.in. sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki członków.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jest związany zakresem apelacji, ale w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji, uchylając zaskarżony wyrok, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach instancji kasacyjnej.
k.p.c. art. 3983 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej są naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę kasacyjną, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał wyrok, lub innemu sądowi sąsiedniej instancji.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji lub Sąd Najwyższy, uchylając wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach całego postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 24 § 1 k.c., przyjmując, że niezaskarżenie orzeczenia Sądu Koleżeńskiego przez powoda wyłącza bezprawność działania Aeroklubu. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 378 § 1 k.p.c., art. 386 § 6 k.p.c.) miało istotny wpływ na wynik sprawy. • Działanie pozwanego Aeroklubu mogło być bezprawne, nawet jeśli powód nie skorzystał z drogi odwoławczej, ze względu na rażące naruszenie przepisów lub nieuzasadnione oceny.
Odrzucone argumenty
Powód sam ponosi winę za utrwalenie się orzeczenia o wykluczeniu, ponieważ nie skorzystał z dostępnych środków odwoławczych. • Postępowanie przed sądem koleżeńskim było prowadzone w ramach porządku prawnego stowarzyszenia i nie doszło do rażącego naruszenia przepisów. • Niewykorzystanie prawa do zaskarżenia orzeczenia uniemożliwia stwierdzenie, że działania pozwanego były bezprawne.
Godne uwagi sformułowania
bezprawne jest każde działanie naruszające dobro osobiste, chyba że wystąpi szczególna przyczyna usprawiedliwiająca naruszenie • bezprawne może być także wynikiem rażąco nieprawidłowego wnioskowania w oparciu o ustalone okoliczności i wyrażenia nieuzasadnionych krzywdzących ocen • nie można dopatrzyć się zgody [na naruszenie dobra osobistego] w postawie powoda, który przez cały czas sprzeciwiał się i sprzeciwia istnieniu podstaw do wykluczeniu go z Aeroklubu
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący-sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezprawności naruszenia dóbr osobistych w kontekście wewnętrznych postępowań stowarzyszeń oraz znaczenie formalnych uchybień procesowych dla oceny merytorycznej zasadności orzeczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykluczenia członka ze stowarzyszenia i jego prawa do ochrony dóbr osobistych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że nawet w ramach wewnętrznych procedur stowarzyszeń, naruszenie praw członka może być uznane za bezprawne, a formalne uchybienia mogą mieć znaczenie dla oceny merytorycznej.
“Czy wykluczenie ze stowarzyszenia zawsze jest zgodne z prawem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.