V CSK 411/07
Podsumowanie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanych, potwierdzając bezskuteczność umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości z powodu rażąco niskiej ceny w stosunku do ich wartości.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego, który uznał za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowę sprzedaży udziałów we współwłasności nieruchomości. Sądy niższych instancji ustaliły, że cena sprzedaży była rażąco niska w stosunku do wartości udziałów, a kupujący byli wspólnikami spółki i mieli wpływ na jej sytuację finansową. Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając, że stan faktyczny uzasadnia zastosowanie art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną pozwanych A. B., L. B. i A. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 30 marca 2007 r., który oddalił ich apelację od wyroku Sądu Okręgowego w G. Sąd Okręgowy uznał za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowę sprzedaży 47/50 udziałów we współwłasności nieruchomości, zawartą między upadłą spółką a pozwanymi. Sąd Apelacyjny ustalił, że pozwani, będący wspólnikami i członkami zarządu upadłej spółki, znali jej sytuację finansową. Cena sprzedaży udziałów, wynosząca 573 870 zł, została zapłacona przez potrącenie wierzytelności z tytułu dywidendy, jednak była rażąco niska w stosunku do ich rzeczywistej wartości, która wynosiła 890 280 zł. Sąd Apelacyjny uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, co skutkowało uznaniem czynności za bezskuteczną wobec masy upadłości. Skarga kasacyjna pozwanych opierała się na zarzucie naruszenia tego przepisu, jednak Sąd Najwyższy podkreślił, że nie może kwestionować ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji. Ponieważ stan faktyczny sprawy potwierdzał rażącą dysproporcję między wartością świadczenia upadłego a otrzymanym świadczeniem, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest bezskuteczna, jeśli spełnione są przesłanki z art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, w tym rażąca dysproporcja między wartością świadczenia upadłego a otrzymanym świadczeniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ustalony stan faktyczny, wskazujący na rażącą niską cenę sprzedaży udziałów w nieruchomości w stosunku do ich wartości, uzasadnia zastosowanie art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, co skutkuje bezskutecznością czynności wobec masy upadłości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Syndyk Masy Upadłości
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Usługowego „K.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. | inne | powód |
| A. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
p.u.n. art. 127 § ust. 1
Prawo upadłościowe i naprawcze
Bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 3983
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej, w tym zarzut naruszenia prawa materialnego.
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz polemiki z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji w skardze kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spełnienie przesłanek z art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, w tym rażąca niewspółmierność ceny do wartości udziałów.
Odrzucone argumenty
Kwestionowanie ustaleń faktycznych dotyczących wartości zbytych udziałów we współwłasności nieruchomości (uznane za niedopuszczalne w skardze kasacyjnej).
Godne uwagi sformułowania
dla oceny przez Sąd Najwyższy, rozpoznający skargę kasację, trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 3983 pkt 1 k.p.c.), miarodajny jest stan faktyczny sprawy, na którego podstawie wydano zaskarżony wyrok każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny dysproporcja wartości świadczenia upadłego i skarżących ma rażący charakter
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Elżbieta Skowrońska-Bocian
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, w szczególności w kontekście oceny rażącej niewspółmierności ceny przy rozporządzaniu majątkiem przez upadłego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów prawa upadłościowego obowiązujących w dacie jego wydania. Kluczowe jest ustalenie wartości rynkowej i ceny transakcyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa upadłościowego – ochrony masy upadłości przed niekorzystnymi rozporządzeniami majątkowymi dłużnika. Pokazuje, jak sądy oceniają transakcje pod kątem ich uczciwości i zgodności z prawem, co jest istotne dla wierzycieli i syndyków.
“Czy sprzedaż udziałów w nieruchomości za cenę niższą niż rynkowa może unieważnić transakcję w przypadku upadłości?”
Dane finansowe
WPS: 890 280 PLN
Sektor
nieruchomości
Lexedit Research — analiza prawna z AI
Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.
Analiza orzecznictwa
Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA
Aktualne przepisy
Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP
Komentarze doktrynalne
Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CSK 411/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Usługowego „K.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. przeciwko A. B., L. B. i A. S. o stwierdzenie bezskuteczności umowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 lutego 2008 r., skargi kasacyjnej pozwanych: A. B., L. B. i A. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt V ACa (…), oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2007 r. oddalił apelację pozwanych A. B., L. B. i A. S. od wyroku Sądu Okręgowego w G., którym ten Sąd uznał za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości umowy sprzedaży 47 /50 udziałów we współwłasności bliżej opisanej nieruchomości zawarte między upadłą spółką a pozwanymi. Sąd Apelacyjny ustalił, że kupujący byli wspólnikami upadłej spółki, pełnili funkcje w zarządzie, znali jej sytuację finansową i mieli wpływ na kolejność zaspokajania długów do daty ogłoszenia upadłości. Cena 47 /50 sprzedanych udziałów, do której zapłaty doszło przez potrącenie wierzytelności z tytułu dywidendy, ustalona na kwotę 573 870 zł, była rażąco niska w stosunku do ich wartości wynoszącej 890 280 zł. 2 Sąd Apelacyjny uznał na gruncie tych ustaleń za nietrafny zarzut apelacyjny naruszenia art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego. Skarga kasacyjna pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego – oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacja pozwanych, wniesiona przez ich pełnomocnika, oparta jest tylko na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego - (art. 3983 pkt 1 k.p.c.), w jej uzasadnieniu zaś kwestionowana jest trafność poczynionych ustaleń dotyczących wartości zbytych udziałów we współwłasności nieruchomości. W związku z tym trzeba przypomnieć, że dla oceny przez Sąd Najwyższy, rozpoznający skargę kasację, trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 3983 pkt 1 k.p.c.), miarodajny jest stan faktyczny sprawy, na którego podstawie wydano zaskarżony wyrok, jeśli równocześnie brak jest podstawy - z art. 3983 pkt 2 k.p.c. - naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, przez np. poczynienie wadliwych ustaleń. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (por. postanowienia SN: z 12 czerwca 2006 r., IV CSK 100/06, niepubl.; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 211/06, niepubl.). Oznacza to, że w tym zakresie, w jakim skarżący podają w skardze kasacyjnej stan faktyczny odmienny od tego, który ustalił Sąd Apelacyjny, wywody skarżących jako też ich zarzuty oparte na tym założeniu są bezprzedmiotowe. Ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny pozwala przyjąć, że spełnione zostały przesłanki z art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, który stanowi, że bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej. 3 Sądy niższej instancji ustaliły, że cena 47 /50 udziałów we współwłasności bliżej określonej nieruchomości, do zapłaty której doszło przez potrącenie wierzytelności z tytułu dywidendy, wynosiła 573 870 zł, natomiast ich rzeczywista wartość wynosiła 890 280 zł. Sąd Apelacyjny trafnie zatem uznał (tak jak Sąd Okręgowy), wbrew odmiennemu stanowisku skarżących, że dysproporcja wartości świadczenia upadłego i skarżących ma rażący charakter, a co za tym idzie, że została spełniona przesłanka z art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego - rażąca niewspółmierność odpłatności w stosunku do wartości świadczenia upadłego. Skoro zatem skarga kasacyjna z już tylko wskazanej przyczyny nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.