V CSK 369/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPozwani A. W. i Z. W. wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego i uwzględnił powództwo o zapłatę z indosowanego weksla. Pozwani twierdzili, że indos był pozorny, a pod pozorem indosu właściwego ukryty był indos pełnomocniczy, co miało na celu uniemożliwienie im podniesienia zarzutów ze stosunku podstawowego, w tym zarzutu nieważności umów stanowiących podstawę wystawienia weksla. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając, że pozwani nie wykazali podstawy wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, wskazując, że pozorność indosu jest ustawową podstawą wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny oddalił skargę, błędnie uznając zarzut pozorności indosu za tożsamy z zarzutem nabycia weksla świadomie na szkodę pozwanych (art. 17 pr. weksl.). Sąd Najwyższy uznał, że przesłanki pozorności (art. 83 § 1 k.c.) są inne niż przesłanki z art. 17 pr. weksl., a późniejsze czynności prawne stron mogą być dowodem pozorności. Z tego względu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia pozorności indosu weksla i jego odróżnienie od zarzutu nabycia weksla na szkodę dłużnika, a także dopuszczalność badania późniejszych okoliczności dla oceny pozorności.
Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania i pozorności indosu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut pozorności indosu weksla, zgłoszony w skardze o wznowienie postępowania, jest tożsamy z zarzutem nabycia weksla świadomie na szkodę dłużnika (art. 17 pr. weksl.), który był już przedmiotem rozpoznania w poprzedniej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut pozorności indosu (art. 83 § 1 k.c.) nie jest tożsamy z zarzutem nabycia weksla świadomie na szkodę dłużnika (art. 17 pr. weksl.), gdyż mają one odmienne przesłanki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pozorność czynności prawnej polega na braku woli wywołania skutków prawnych, podczas gdy nabycie weksla na szkodę dłużnika wymaga kwalifikowanego złego zamiaru i złej wiary indosatariusza. Choć oba zarzuty mogą prowadzić do tego samego skutku procesowego, ich podstawy prawne i faktyczne są różne.
Czy późniejsze czynności prawne stron (cesja wierzytelności, potrącenie) mogą stanowić dowód pozorności indosu, nawet jeśli miały miejsce po zakończeniu postępowania w sprawie o zapłatę z weksla?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, późniejsze czynności prawne stron mogą być brane pod uwagę przy ocenie pozorności indosu, ponieważ mogą wskazywać na rzeczywistą wolę stron w chwili dokonywania indosu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do zasad wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.) i własnego orzecznictwa, wskazując, że dla ustalenia pozorności czynności prawnej można uwzględniać okoliczności poprzedzające, towarzyszące oraz następujące po złożeniu oświadczenia woli, w tym późniejsze czynności prawne, które mogą rzucić światło na rzeczywistą wolę stron.
Czy sąd rozpoznający skargę o wznowienie postępowania jest związany oceną prawną Sądu Najwyższego co do dopuszczalności skargi, ale nie co do jej merytorycznego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji jest związany oceną prawną Sądu Najwyższego co do podstawy wznowienia postępowania, ale musi samodzielnie zbadać, czy przesłanki wznowienia zostały faktycznie wykazane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jego postanowienie uchylające postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania przesądziło jedynie o tym, że skarga oparta jest na ustawowej podstawie, a nie o tym, czy faktycznie zachodzą przesłanki wznowienia. Sąd Apelacyjny był związany tą oceną formalną, ale musiał merytorycznie rozpoznać sprawę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| T. B. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 403 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozorność indosu jako okoliczność faktyczna, która istniała już w czasie toczącego się postępowania, stanowi ustawową podstawę wznowienia postępowania.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja i przesłanki pozorności czynności prawnej.
pr. weksl. art. 17
Prawo wekslowe
Możliwość podnoszenia zarzutów ze stosunku podstawowego w przypadku nabycia weksla świadomie na szkodę dłużnika.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jest związany oceną prawną Sądu Najwyższego co do dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania.
k.p.c. art. 397 § § 2 zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jest związany oceną prawną Sądu Najwyższego co do dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej podjętej w celu obejścia ustawy.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozorność indosu jako odrębna podstawa wznowienia postępowania od zarzutu nabycia weksla na szkodę dłużnika. • Możliwość badania późniejszych okoliczności (cesja, potrącenie) dla ustalenia pozorności indosu. • Niezwiązanie Sądu Apelacyjnego oceną prawną Sądu Najwyższego co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie co do dopuszczalności skargi.
Odrzucone argumenty
Zarzut pozorności indosu jest tożsamy z zarzutem nabycia weksla na szkodę dłużnika. • Późniejsze czynności prawne (cesja, potrącenie) nie mogą być podstawą oceny stanu świadomości i woli stron w dniu indosu. • Pozwani chcą osiągnąć te same skutki, których nie osiągnęli w poprzedniej sprawie.
Godne uwagi sformułowania
pozorna czynność indosu dokonana została w celu uniemożliwienia pozwanym podniesienia zarzutu nieważności umów • pozorność indosu jako okoliczność faktyczna, która miała miejsce w chwili dokonania indosu, a więc istniała już w czasie toczącego się postępowania • przesłanki pozorności określone w art. 83 § 1 k.c. są niewątpliwie inne niż wynikające z art. 17 Pr. weksl. przesłanki nabycia weksla świadomie w celu działania na szkodę dłużnika • badając wolę stron Sąd powinien uwzględniać nie tylko wszystkie okoliczności istniejące w chwili składania oświadczenia woli, lecz także okoliczności poprzedzające ten moment jak również występujące później, jeżeli mogą wskazywać na rzeczywistą wolę stron
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Irena Gromska-Szuster
sprawozdawca
Jan Futro
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia pozorności indosu weksla i jego odróżnienie od zarzutu nabycia weksla na szkodę dłużnika, a także dopuszczalność badania późniejszych okoliczności dla oceny pozorności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania i pozorności indosu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii pozorności indosu weksla i jego konsekwencji procesowych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i wekslowym. Pokazuje, jak można wykorzystać instytucję wznowienia postępowania do ponownego zbadania sprawy.
“Pozorność indosu weksla – czy późniejsze działania mogą ujawnić ukrytą prawdę?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.