V CSK 361/14

Sąd Najwyższy2015-01-21
SNCywilneprawo spadkoweŚrednianajwyższy
dział spadkunieważność umowypełnomocnictwoskarga kasacyjnaSąd Najwyższyzasady współżycia społecznegoobejście prawa

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku wykazania przesłanek z art. 398^9 § 1 pkt. 4 k.p.c. oraz polemiki z ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w Ś., które oddaliło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Z. o stwierdzeniu nieważności umowy o dział spadku. Sąd Rejonowy uznał umowę za nieważną z powodu odwołania pełnomocnictwa przez wnioskodawcę, a Sąd Okręgowy dodatkowo na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, uznając, że skarżąca nie wykazała przesłanek z art. 398^9 § 1 pkt. 4 k.p.c. i polemizowała z ustaleniami faktycznymi.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez uczestniczkę postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w Ś., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Z. o stwierdzeniu nieważności umowy o dział spadku po M. K. zawartej w formie aktu notarialnego. Sąd Rejonowy uznał umowę za nieważną, ponieważ wnioskodawca odwołał pełnomocnictwo udzielone swojej córce P. R. do jej zawarcia, a mimo to P. R. zawarła umowę ze swoją matką, uczestniczką E. K., wiedząc o odwołaniu pełnomocnictwa. Sąd Okręgowy dodatkowo uznał umowę za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c. (obejście prawa) oraz art. 58 § 2 k.c. (sprzeczność z zasadami współżycia społecznego). Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że skarżąca nie wykazała przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt. 4 k.p.c. (oczywiste uzasadnienie skargi). Sąd uznał, że uzasadnienie skargi kasacyjnej sprowadzało się do polemiki z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów sądów niższych instancji, a także do kwestionowania zastosowania przepisów prawa materialnego bez przedstawienia argumentów prawnych. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek do jej przyjęcia do rozpoznania.

Uzasadnienie

Skarżąca nie wykazała, że w sprawie doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa widocznego od razu, ani że zapadło oczywiście wadliwe orzeczenie. Uzasadnienie skargi sprowadzało się do polemiki z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów oraz kwestionowania zastosowania przepisów prawa materialnego bez odpowiednich argumentów prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

M. B. (wnioskodawca)

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznawnioskodawca
E. K.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
P. R.osoba_fizycznapełnomocnik wnioskodawcy (w umowie)

Przepisy (13)

Główne

k.c. art. 105

Kodeks cywilny

Stwierdzenie nieważności umowy o dział spadku z uwagi na odwołanie pełnomocnictwa.

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej mającej na celu obejście prawa.

k.c. art. 58 § § 2

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt. 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - skarga jest oczywiście uzasadniona.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398^3 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.

k.p.c. art. 398^13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.

k.r.o. art. 43 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Podział majątku wspólnego.

k.r.o. art. 45 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Dział spadku.

k.p.c. art. 520 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Orzekanie o kosztach w sprawach nieprocesowych.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzekanie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzekanie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Orzekanie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez skarżącą przesłanek z art. 398^9 § 1 pkt. 4 k.p.c. Polemika z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów sądów niższych instancji. Brak argumentów prawnych uzasadniających zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 104 w zw. z art. 101 § 1, w zw. z art. 5 k.c. Kwestionowanie ustaleń faktycznych i oceny dowodów dokonanych przez sądy niższych instancji.

Godne uwagi sformułowania

nie wykazała, iż skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona kwalifikowanego, oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej niedopuszczalnej w skardze kasacyjnej polemiki z oceną dowodów i ustaleniami faktycznymi

Skład orzekający

Irena Gromska-Szuster

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy, w szczególności brak spełnienia przesłanki oczywistego uzasadnienia skargi oraz niedopuszczalność polemiki z ustaleniami faktycznymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przesłanek proceduralnych, a nie wykładni prawa materialnego w meritum sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy głównie kwestii proceduralnych związanych z przyjęciem skargi kasacyjnej, a nie meritum sporu o dział spadku. Jest to jednak przykład typowego zastosowania przepisów o postępowaniu kasacyjnym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CSK 361/14
POSTANOWIENIE
Dnia 21 stycznia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster
w sprawie z wniosku M. B.
‎
przy uczestnictwie E. K.
‎
o podział majątku dorobkowego i dział spadku po M. K.,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 stycznia 2015 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania od postanowienia
Sądu Okręgowego w Ś.
‎
z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II Ca (…),
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwotę 3600 zł ( trzy tysiące sześćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Postanowieniem wstępnym wydanym w dniu 31 października 2013 r. w  sprawie o podział majątku wspólnego i dział spadku po M. K., Sąd Rejonowy w Z. stwierdził nieważność umowy o dział spadku po tym spadkodawcy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 23 stycznia 2013 r. przez uczestniczkę E. K.  i wnioskodawcę M. B., w imieniu którego działała córka uczestniczki P. R.
Sąd Rejonowy ustalił między innymi, że wnioskodawca odwołał ustnie pełnomocnictwo notarialne udzielone P. R. do zawarcia określonej umowy z E. K. o dział spadku po M. K.  i zawiadomił o tym także uczestniczkę postępowania, jak również zawiadomił ją oraz P. R. o  zmianie stanowiska co do sposobu działu spadku. Mimo to i mimo wniesienia przez niego sprawy do Sądu o podział majątku dorobkowego i dział spadku po M. K. oraz toczenia się między wnioskodawcą i uczestniczką sprawy o  zniesienie współwłasności nieruchomości, w dniu 23 stycznia 2013 r. P. R. działając w imieniu wnioskodawcy zawarła ze swoją matką uczestniczką postępowania E. K. przedmiotową umowę o dział spadku po M. K.
Sąd Rejonowy uznał umowę tę za nieważną na podstawie art. 105 k.c. stwierdzając, że odwołanie pełnomocnictwa przez wnioskodawcę było skuteczne a  uczestniczka zawierając zakwestionowaną umowę o dział spadku wiedziała o  odwołaniu pełnomocnictwa.
Sąd Okręgowy oddalając apelację uczestniczki postanowieniem z dnia 20  lutego 2014 r., podzielił ustalenia faktyczne, ocenę dowodów i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji a dodatkowo uznał umowę z dnia 23 stycznia 2013 r. za nieważną także na podstawie art. 58 § 1 k.c., jako mającą na celu obejście prawa: art. 43 § 2 i art. 45 § 1 k.r.o., gdyż zawartą bez uprzedniego podziału majątku wspólnego spadkodawcy i uczestniczki postępowania oraz na podstawie art. 58 § 2 k.c., jako sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, gdyż nie odpowiadającą woli wnioskodawcy, znanej uczestniczce i P. R..
W skardze kasacyjnej opartej na pierwszej podstawie kasacyjnej i na zarzutach niewłaściwego zastosowania art. 104 w zw. z art. 101 § 1, w zw. z art. 5 k.c., uczestniczka postępowania, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazała przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 398
9
§ 1 pkt. 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania prowadzi do oceny, że skarżąca niewątpliwie nie wykazała, iż skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt. 4 k.p.c. Nie wykazała bowiem, a nawet nie zarzuciła, że w sprawie doszło do kwalifikowanego, oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004/6/100, z dnia 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004/3/49 i z dnia 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07, nie publ.).
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się do niedopuszczalnej w skardze kasacyjnej polemiki z oceną dowodów i ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie przez Sądy obu instancji, którymi Sąd Najwyższy jest związany (art. 398
3
§ 3 i art. 398
13
§ 2 k.p.c.) oraz kwestionowania zastosowania przepisów prawa materialnego: art. 104 w zw. z art. 101 i art. 5 k.c., z których tylko jeden: art. 101 § 1 k.c. miał w sprawie zastosowanie, przy czym skarżąca nie wskazała żadnych argumentów prawnych, które mogłyby uzasadniać jej zarzut niewłaściwego zastosowania tego przepisu.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przesądu obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI