V CSK 339/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Gmina C. dochodziła od pozwanego S. W. zwrotu kwoty 408.724,94 zł, którą jako inwestor zapłaciła podwykonawcy S. S. z powodu niewypłacalności lidera konsorcjum PUH O. Sp. z o.o. Pozwany, będący członkiem konsorcjum, odmówił zapłaty, twierdząc, że dochował należytej staranności. Sąd Okręgowy w K. oddalił powództwo, uznając, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności kontraktowej wobec inwestora. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, uwzględniając powództwo w całości, opierając się na solidarnej odpowiedzialności wykonawców wobec inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, zgodnie z art. 141 Pzp i art. 471 k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części. Sąd Najwyższy uznał, że odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy na podstawie art. 6471 § 5 k.c. ma charakter gwarancyjny i nie wynika bezpośrednio z umowy o roboty budowlane między inwestorem a wykonawcą, jeśli nie zostało to wyraźnie zastrzeżone. Wskazał, że rozliczenia między inwestorem a wykonawcą (konsorcjantem) w takiej sytuacji powinny być oparte na art. 376 § 1 k.c., który reguluje roszczenia regresowe między dłużnikami solidarnymi. Ponieważ strony nie uregulowały wzajemnych rozliczeń, współdłużnicy odpowiadają w częściach równych. W związku z upadłością lidera konsorcjum, jego część długu rozkłada się na pozostałych współdłużników. W konsekwencji, pozwany S. W. jest zobowiązany do zwrotu powódce jedynie połowy świadczenia zapłaconego na rzecz podwykonawcy, czyli kwoty 204.362,47 zł. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i oddalił powództwo ponad wskazaną kwotę, orzekając również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad odpowiedzialności solidarnej inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy oraz zasad rozliczeń regresowych między tymi podmiotami w kontekście robót budowlanych.
Dotyczy sytuacji, gdy umowa między inwestorem a wykonawcą nie reguluje szczegółowo kwestii rozliczeń z podwykonawcami i gdy występuje niewypłacalność jednego z uczestników konsorcjum lub wykonawcy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nienależyte wykonanie umowy przez jednego z konsorcjantów wobec podwykonawcy rodzi solidarną odpowiedzialność kontraktową pozostałych konsorcjantów wobec inwestora?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowa między inwestorem a wykonawcami nie zastrzega tego wyraźnie. Odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy ma charakter gwarancyjny (art. 6471 § 5 k.c.), a rozliczenia między inwestorem a wykonawcami opierają się na przepisach o roszczeniach regresowych (art. 376 § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy jest odrębna od odpowiedzialności kontraktowej między inwestorem a wykonawcą. W przypadku braku wyraźnego zastrzeżenia w umowie, nienależyte wykonanie umowy przez jednego konsorcjanta nie obciąża pozostałych solidarną odpowiedzialnością wobec inwestora. Rozliczenia między stronami powinny następować na drodze regresu, a w braku odmiennych ustaleń, współdłużnicy odpowiadają w częściach równych.
Jaka jest podstawa prawna rozliczeń między inwestorem a wykonawcą w przypadku, gdy inwestor zapłacił wynagrodzenie podwykonawcy na podstawie art. 6471 § 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawę rozliczeń stanowi art. 376 § 1 k.c. regulujący roszczenia regresowe między dłużnikami solidarnymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustawodawca nie uregulował bezpośrednio roszczeń regresowych między inwestorem a wykonawcą w przypadku zapłaty przez inwestora wynagrodzenia podwykonawcy. Przyjął, że w piśmiennictwie i judykaturze ugruntowany jest pogląd, iż podstawę tych rozliczeń stanowi art. 376 § 1 k.c.
W jakich częściach odpowiadają inwestor i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, jeśli nie uregulowano tego w umowie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Współdłużnicy odpowiadają w częściach równych, a część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się na pozostałych współdłużników.
Uzasadnienie
Jeśli umowa między inwestorem a wykonawcą nie reguluje wzajemnych rozliczeń na wypadek spełnienia świadczenia przez któregokolwiek z solidarnie zobowiązanych, współdłużnicy odpowiadają w częściach równych. W przypadku upadłości jednego z dłużników, jego część długu rozkłada się na pozostałych zgodnie z art. 376 § 2 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina C. | instytucja | powód |
| S. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. S. | osoba_fizyczna | podwykonawca |
| PUH O. Sp. z o.o. | spółka | lider konsorcjum |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 647 § 1 § 5
Kodeks cywilny
Przewiduje solidarną odpowiedzialność inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy. Ma charakter gwarancyjny wobec podwykonawcy.
k.c. art. 376 § § 1
Kodeks cywilny
Stanowi podstawę rozliczeń (roszczeń regresowych) między solidarnie zobowiązanymi inwestorem a wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, w braku odmiennych postanowień umownych.
Pomocnicze
k.c. art. 376 § § 2
Kodeks cywilny
Reguluje rozkład części długu niewypłacalnego dłużnika na pozostałych współdłużników.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 472
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności za nienależyte wykonanie zobowiązania.
Pzp art. 141
Ustawa - Prawo zamówień publicznych
Dotyczy solidarnej odpowiedzialności wykonawców w ramach konsorcjum wobec zamawiającego.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 376 § 1 k.c. w zw. z art. 6471 § 5 k.c. przez niezastosowanie, wobec braku przyjęcia, że powódce jako inwestorowi i dłużnikowi solidarnemu służy roszczenie regresowe wobec pozwanego jako wykonawcy i współdłużnika solidarnego. • Naruszenie art. 141 Pzp przez niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że nastąpiło nienależyte wykonanie umowy o roboty budowlane przez wykonawców konsorcjantów, za co ponoszą oni solidarną odpowiedzialność względem powódki jako inwestora w sytuacji, gdy niewykonanie umowy odnosi się do innego kontraktu (między wykonawcami a podwykonawcą).
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 471 k.c. w zw. z art. 6471 § 1 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że nieuiszczenie przez wykonawców konsorcjantów należności na rzecz podwykonawcy S. S. stanowi nienależyte wykonanie umowy z powódką jako inwestorem, podczas gdy umowa między wykonawcami a inwestorem nie zawiera zobowiązania do uiszczenia przez wykonawców wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy wynika z ustawy i ma gwarancyjny charakter. • Inwestor nie może zwolnić się od zapłaty podwykonawcy należnego mu wynagrodzenia na tej podstawie, że zapłacił całe wynagrodzenie wykonawcy będącemu wierzycielem z innego stosunku zobowiązaniowego. • Podstawę rozliczeń między solidarnie zobowiązanymi na podstawie art. 6471 § 5 k.c. inwestorem a wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy stanowi art. 376 § 1 k.c.
Skład orzekający
Iwona Koper
przewodniczący, sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad odpowiedzialności solidarnej inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy oraz zasad rozliczeń regresowych między tymi podmiotami w kontekście robót budowlanych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy umowa między inwestorem a wykonawcą nie reguluje szczegółowo kwestii rozliczeń z podwykonawcami i gdy występuje niewypłacalność jednego z uczestników konsorcjum lub wykonawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych relacji między inwestorem, wykonawcą (w konsorcjum) i podwykonawcą w kontekście robót budowlanych, a także kwestii odpowiedzialności solidarnej i regresowej. Wyjaśnia praktyczne zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego i Prawa zamówień publicznych.
“Kto naprawdę płaci podwykonawcy? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o odpowiedzialność w budownictwie.”
Dane finansowe
WPS: 408 724,94 PLN
zwrot części wynagrodzenia zapłaconego podwykonawcy: 204 362,47 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.