V CSK 324/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła skargi kasacyjnej powodów, H. Sp. z o.o. i C. S.A., przeciwko Gminie D. w sprawie o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane. Sąd pierwszej instancji zasądził całą żądaną kwotę 105 792,15 zł, uznając nieskuteczność złożenia jej do depozytu sądowego przez pozwaną Gminę. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, ponieważ uznał, że złożenie spornych kwot do depozytu sądowego było skuteczne i stanowiło zwolnienie Gminy z zobowiązania. Sąd Apelacyjny argumentował, że postanowienia umowy nie nakładały na Gminę obowiązku rozstrzygania wątpliwości co do interpretacji umów między powodami a podwykonawcami. Brak dowodów zapłaty wynagrodzenia podwykonawcom i brak zgodnych oświadczeń powodów i podwykonawców uzasadniały zasadnicze wątpliwości Gminy co do podmiotu, któremu należy się zapłata, co było warunkiem dopuszczalności złożenia świadczenia do depozytu sądowego na podstawie art. 143c ust. 5 pkt 2 Prawa zamówień publicznych. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powodów. Kluczową kwestią było ustalenie, czy tzw. "kaucja gwarancyjna" stanowiła rzeczywistą kaucję, czy jedynie potrącenie części wynagrodzenia. Sąd Najwyższy, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że zatrzymanie części wynagrodzenia nie jest tożsame z kaucją gwarancyjną, która wymaga przekazania środków na rachunek uprawnionego. Niemniej jednak, Sąd Najwyższy uznał, że nawet jeśli nie była to formalna kaucja, wątpliwości Gminy co do podmiotu, któremu należy się zapłata, uzasadniały złożenie środków do depozytu sądowego na podstawie art. 467 k.c. i art. 143c ust. 5 pkt 2 Prawa zamówień publicznych, co skutecznie zwolniło Gminę z zobowiązania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie złożenia świadczenia do depozytu sądowego przez zamawiającego w przypadku wątpliwości co do wierzyciela, a także rozróżnienie między kaucją gwarancyjną a potrąceniem części wynagrodzenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zamówieniami publicznymi i umowami o roboty budowlane, ale jego zasady dotyczące depozytu sądowego mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy złożenie przez zamawiającego (Gminę) kwoty wynagrodzenia za roboty budowlane do depozytu sądowego, w związku z wątpliwościami co do podmiotu, któremu płatność się należy, stanowi skuteczne zwolnienie z zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie kwoty do depozytu sądowego było uzasadnione i skuteczne, ponieważ istniały zasadnicze wątpliwości co do podmiotu, któremu należy się zapłata, co wynikało z przepisów Prawa zamówień publicznych i Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwości Gminy co do tego, czy powodowie przedstawili dowody zapłaty wynagrodzenia podwykonawcom i czy podwykonawcy zaspokoili swoje roszczenia, uzasadniały skorzystanie z instytucji depozytu sądowego. Nawet jeśli nie była to formalna kaucja gwarancyjna, brak jasności co do wierzyciela pozwalał na złożenie świadczenia do depozytu.
Jaki jest charakter prawny "kaucji gwarancyjnej" w umowach o roboty budowlane, gdy jest ona potrącana z wynagrodzenia wykonawcy, a nie wpłacana na rachunek zamawiającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Potrącenie części wynagrodzenia wykonawcy tytułem "kaucji gwarancyjnej" nie jest tożsame z kaucją gwarancyjną w rozumieniu zabezpieczenia wymagającego przekazania środków na rachunek uprawnionego. Nie stanowi to odrębnej umowy kaucji ani nowacji zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił formalną kaucję gwarancyjną od zatrzymania części wynagrodzenia. Stwierdził, że zatrzymanie części wynagrodzenia, nawet jeśli pełni funkcję zabezpieczającą, nie jest tym samym co kaucja, która wymaga przekazania środków. W tej sprawie nie doszło do ustanowienia umowy gwarancyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Sp. z o.o. w W. | spółka | powód |
| C. S.A. w G. | spółka | powód |
| Gmina D. | instytucja | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 467 § pkt 3
Kodeks cywilny
Dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego, gdy powstał spór, kto jest wierzycielem, lub gdy z powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela świadczenie nie może być spełnione.
p.z.p. art. 143c § ust. 5 pkt 2
Ustawa o zamówieniach publicznych
Zamawiający może złożyć do depozytu sądowego kwotę potrzebną na pokrycie wynagrodzenia podwykonawcy w razie wystąpienia zasadniczej wątpliwości zamawiającego co do wysokości należnej zapłaty lub podmiotu, któremu płatność się należy.
Pomocnicze
k.c. art. 470
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli, stosowane do ustalenia woli stron odnośnie do charakteru prawnego klauzuli zabezpieczającej.
k.c. art. 506 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący terminu wymagalności świadczenia.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
p.z.p. art. 143c § ust. 1
Ustawa o zamówieniach publicznych
p.z.p. art. 143a § ust. 1 pkt 1
Ustawa o zamówieniach publicznych
p.z.p. art. 143a § ust. 2 pkt 1
Ustawa o zamówieniach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwości Gminy co do podmiotu, któremu należy się zapłata, uzasadniały złożenie środków do depozytu sądowego na podstawie art. 143c ust. 5 pkt 2 Prawa zamówień publicznych i art. 467 k.c. • Złożenie świadczenia do depozytu sądowego skutecznie zwolniło Gminę z zobowiązania. • Potrącenie części wynagrodzenia z tytułu tzw. kaucji gwarancyjnej nie stanowi odrębnej umowy kaucji ani nowacji zobowiązania.
Odrzucone argumenty
Złożenie kwoty do depozytu sądowego było nieskuteczne. • Istniała odrębna umowa kaucji gwarancyjnej, która spowodowała nowację zobowiązania. • Termin wymagalności zwrotu kaucji uległ zmianie i jest tożsamy z terminem wymagalności wynagrodzenia podwykonawców. • Naruszenie art. 65 § 1 i 2 w związku z art. 506 § 1 i 2 k.c. przez niezastosowanie i nie dokonanie wykładni zgodnego zamiaru stron i celu umów podwykonawczych. • Naruszenie art. 455 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że termin wymagalności zwrotu kaucji nie uległ zmianie. • Naruszenie art. 143a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 143a ust. 2 pkt 1 p.z.p. przez niewłaściwe ich zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
nie można określić jednolicie skutków prawnych takich klauzul, a korzystając z ogólnego przepisu o wykładni oświadczeń woli, jakim jest art. 65 k.c., dla każdej umowy i jej realizacji należy określić, jaka była wola stron odnośnie do charakteru prawnego klauzuli zabezpieczającej • nie można podzielić stanowiska skarżących i to tym bardziej w taki sposób, żeby móc podważyć pogląd Sądu Apelacyjnego, wyrażony w zaskarżonym wyroku • nie ma podstaw do stwierdzenia wystąpienia w sprawie odrębnej umowy kaucji gwarancyjnej niosącej za sobą odnowienie umowy, a przez to uznać należy również wystąpienie wymagalności roszczeń podwykonawców na gruncie umowy o roboty budowlane.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Wojciech Katner
sprawozdawca
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie złożenia świadczenia do depozytu sądowego przez zamawiającego w przypadku wątpliwości co do wierzyciela, a także rozróżnienie między kaucją gwarancyjną a potrąceniem części wynagrodzenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zamówieniami publicznymi i umowami o roboty budowlane, ale jego zasady dotyczące depozytu sądowego mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w zamówieniach publicznych i budownictwie – możliwości złożenia środków do depozytu sądowego przez zamawiającego. Rozróżnienie między kaucją a potrąceniem wynagrodzenia jest kluczowe dla zrozumienia praw i obowiązków stron.
“Czy Gmina może złożyć pieniądze do depozytu, gdy nie wie komu zapłacić? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 105 792,15 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.