V CSK 260/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się ze sporu między Pracownią Konserwacji Zabytków „A.” Sp. z o.o. a Skarbem Państwa – Izbą Skarbową we W., dotyczącego umowy o opracowanie dokumentacji projektowej budynku biurowego. Powód domagał się zasądzenia ponad 1 mln zł tytułem zwrotu zabezpieczenia i odszkodowania po odstąpieniu od umowy, zarzucając pozwanemu brak współdziałania uniemożliwiający uzyskanie pozwolenia na budowę. Pozwany wniósł powództwo wzajemne o zapłatę kar umownych i zwrot zaliczki. Sąd Okręgowy oddalił powództwo główne, a uwzględnił częściowo powództwo wzajemne, zasądzając zwrot zaliczki. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok w zakresie odsetek i oddalił dalszą apelację powoda oraz apelację pozwanego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargi kasacyjne obu stron, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oddalenia apelacji powoda i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, oddalając jednocześnie skargę kasacyjną pozwanego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia były kwestie interpretacji umowy, obowiązku współdziałania stron oraz dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umowy o dzieło, obowiązku współdziałania stron, kar umownych w przypadku odstąpienia od umowy oraz procedury dowodowej w sprawach skomplikowanych technicznie.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową o dzieło na projekt budowlany i wymogami administracyjnymi.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak współdziałania zamawiającego, polegający na niezaakceptowaniu proponowanych przez wykonawcę zmian w projekcie w celu rozwiązania problemu miejsc parkingowych, uzasadnia odstąpienie wykonawcy od umowy o dzieło?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak akceptacji pozwanego dla proponowanych przez powoda zmian w zakresie wykonania przedmiotu umowy, celem rozwiązania problemu miejsc parkingowych, nie mógł być traktowany jako brak współdziałania niezbędnego do wykonania umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek współdziałania zamawiającego nie obejmuje obowiązku akceptacji zmian istotnych cech dzieła, które skutkowałyby znacznym zwiększeniem kosztów lub zmianą powierzchni inwestycji. Powód nie wykazał, że nie było możliwości wykonania projektu zgodnie z umową i przepisami.
Czy możliwe jest kumulacyjne dochodzenie kary umownej za opóźnienie w wykonaniu umowy oraz kary umownej za odstąpienie od umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kary te logicznie się wykluczają. Kara umowna za odstąpienie od umowy rekompensuje pełną szkodę wynikłą z niewykonania zobowiązania, w tym szkodę doznaną wcześniej na skutek nienależytego wykonania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kara umowna za odstąpienie od umowy ma na celu rekompensatę szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, która obejmuje również szkodę spowodowaną nienależytym wykonaniem poprzedzającym odstąpienie. Kumulacja tych kar jest niedopuszczalna, chyba że umowa stanowi inaczej.
Czy sąd drugiej instancji ma obowiązek uchylić wyrok sądu pierwszej instancji w przypadku nierozpoznania istoty sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 386 § 4 k.p.c. przyznaje sądowi drugiej instancji możliwość, a nie obowiązek, uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji w razie stwierdzenia nierozpoznania istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zdefiniował pojęcie nierozpoznania istoty sprawy jako zaniechanie zbadania materialnej podstawy żądania lub pominięcie merytorycznych zarzutów. W tej sprawie sądy obu instancji zbadały materialną podstawę żądań, a uchybienia proceduralne zostały sanowane w postępowaniu apelacyjnym.
Czy dopuszczenie dowodu z opinii biegłego jest konieczne, gdy opinia jest niepełna lub budzi wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli opinia biegłego nie jest w pełni stanowcza i weryfikowalna, a przedmiotem oceny są możliwości techniczne wykonania złożonego zadania, sąd powinien rozważyć dopuszczenie dowodu z opinii instytutu naukowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny naruszył przepisy procesowe, nie dopuszczając dowodu z opinii instytutu naukowego na okoliczność rzetelności opinii biegłego i możliwości wykonania projektu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Pracowni Konserwacji Zabytków "A." Spółki z o.o. | spółka | powód (pozwanego wzajemnego) |
| Skarb Państwa - Izba Skarbowa we W. | organ_państwowy | pozwany (powoda wzajemnego) |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
W razie odstąpienia od umowy, strona, która odstąpiła od umowy, może dochodzić naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
k.c. art. 640
Kodeks cywilny
Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a zamawiający mimo wezwania do współdziałania go nie udziela, przyjmujący zamówienie może od umowy odstąpić.
Pomocnicze
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
W razie zaspokojenia kary umownej, wierzyciel nie może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych, chyba że strony inaczej postanowiły.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W razie stwierdzenia nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli do stwierdzenia faktów, które w sprawie wymagają wiadomości specjalnych, potrzebne są wiadomości specjalne, sąd po wysłuchaniu wniosków stron powoła biegłego lub biegłych sądowych.
k.p.c. art. 290 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Po wysłuchaniu opinii biegłego, sąd może z własnej inicjatywy lub na wniosek stron zlecic dodatkową opinię.
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zamknąć rozprawę, gdy sąd uzna, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji przeprowadza postępowanie dowodowe tylko wtedy, gdy jest to niezbędne.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli jest ona oczywiście bezzasadna.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, lub innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli zaskarżony wyrok narusza prawo materialne przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozstrzygnie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy orzeka na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia.
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Umowa zawarta w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów procesowych przez Sąd Apelacyjny poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia dowodu z opinii instytutu naukowego. • Niewłaściwa wykładnia art. 640 k.c. przez Sąd Apelacyjny w zakresie obowiązku współdziałania zamawiającego.
Odrzucone argumenty
Zarzut nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Okręgowy. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące możliwości kumulacyjnego dochodzenia kar umownych przez pozwanego (powoda wzajemnego).
Godne uwagi sformułowania
brak akceptacji pozwanego dla proponowanych przez powoda zmian w zakresie wykonania przedmiotu umowy, celem rozwiązania problemu miejsc parkingowych, nie mógł być traktowany jako brak współdziałania niezbędnego do wykonania umowy • kara umowna za odstąpienie od umowy rekompensuje pełną szkodę, jakiej dozna strona na skutek niewykonania zobowiązania w następstwie odstąpienia od umowy • nie można przyjąć, aby współdziałanie zamawiającego mogło polegać na obowiązku akceptacji zmian istotnych cech dzieła
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umowy o dzieło, obowiązku współdziałania stron, kar umownych w przypadku odstąpienia od umowy oraz procedury dowodowej w sprawach skomplikowanych technicznie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową o dzieło na projekt budowlany i wymogami administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego sporu kontraktowego z elementami prawa administracyjnego, z licznymi zarzutami procesowymi i materialnymi, co czyni ją interesującą dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i budowlanym.
“Kto ponosi odpowiedzialność za nieudany projekt budowlany? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o kary umowne i współdziałanie stron.”
Dane finansowe
WPS: 1 008 180 PLN
zwrot zaliczki: 215 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.