V CSK 252/18

Sąd Najwyższy2018-12-05
SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
szkodaodszkodowanieodsetkiwymagalnośćzakład górniczywaloryzacjaskarga kasacyjnaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzi w sprawie istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości.

Powodowie A. P. i H. W. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o naprawienie szkody. Skarga dotyczyła ustalenia wymagalności roszczenia o odsetki od szkody wyrządzonej ruchem zakładu górniczego, gdy wysokość odszkodowania jest ustalana na datę orzekania. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że wskazane zagadnienia prawne zostały już kompleksowo wyjaśnione w orzecznictwie SN, a przyjęta przez sądy niższych instancji linia orzecznicza jest ugruntowana i nie budzi wątpliwości.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Krzysztofa Strzelczyka rozpoznał skargę kasacyjną powodów A. P. i H. W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o naprawienie szkody. Powodowie domagali się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne dotyczące wymagalności roszczenia o odsetki od szkody wyrządzonej ruchem zakładu górniczego, zwłaszcza w sytuacji, gdy sąd ustala wysokość odszkodowania na datę orzekania (zgodnie z art. 363 § 2 k.c.). Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnienie wskazuje, że wskazane przez powodów zagadnienia prawne zostały już kompleksowo wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a przyjęta przez sądy niższych instancji linia orzecznicza jest ugruntowana. Sąd podkreślił, że odsetki ustawowe pełnią funkcję kompensacyjną spadku wartości należności pieniężnej, a data miarodajna dla ustalenia szkody jest jednocześnie najwcześniejszą datą początku naliczania odsetek. Stosowanie dwóch mierników waloryzacji prowadziłoby do podwójnej waloryzacji. Odszkodowanie ustalone według cen z daty wyrokowania staje się wymagalne z tą datą, a dopiero od niej dłużnik pozostaje w opóźnieniu uzasadniającym zapłatę odsetek. Sąd odwołał się do licznych uchwał i wyroków Sądu Najwyższego potwierdzających tę linię orzeczniczą.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Odsetki ustawowe za opóźnienie w odniesieniu do zobowiązań o naprawienie szkody, ze świadczeniem pieniężnym jako środkiem umarzania, pełnią funkcję kompensacyjną spadku wartości należności. Data miarodajna dla ustalenia rozmiarów szkody jest zarazem najwcześniejszą możliwą datą początku naliczania odsetek. Odszkodowanie ustalone według cen z daty wyrokowania staje się wymagalne z datą wyrokowania i dopiero od tej daty dłużnik pozostaje w opóźnieniu uzasadniającym zapłatę odsetek.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że wskazane zagadnienie zostało już kompleksowo wyjaśnione w orzecznictwie SN. Odsetki mają funkcję kompensacyjną, a data ustalenia odszkodowania jest jednocześnie datą wymagalności odsetek. Podwójna waloryzacja jest nieuzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
A. P.osoba_fizycznapowód
H. W.osoba_fizycznapowód
Spółka [...] S.A. w B.spółkapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie została spełniona.

Pomocnicze

k.c. art. 363 § § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy ustalenia wysokości odszkodowania na datę orzekania.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.p.c. art. 316 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada uwzględnienia przez sąd przy wyrokowaniu stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wskazane przez powodów zagadnienia prawne zostały już kompleksowo wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Przyjęta przez sądy niższych instancji linia orzecznicza jest ugruntowana i nie budzi wątpliwości. Odsetki ustawowe za opóźnienie pełnią funkcję kompensacyjną spadku wartości należności. Data miarodajna dla ustalenia rozmiarów szkody jest zarazem najwcześniejszą możliwą datą początku naliczania odsetek. Stosowanie równocześnie dwóch mierników równoważących skutki utraty siły nabywczej pieniądza prowadzi do podwójnej waloryzacji.

Odrzucone argumenty

Istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie.

Godne uwagi sformułowania

nie budzi zatem wątpliwości, że odsetki ustawowe za opóźnienie (...) pełnią tą samą funkcję, co regulacja art. 363 § 2 k.c., kompensując spadek wartości należności pieniężnej wywołanej spadkiem cen. Przyznanie odsetek od odszkodowania ustalonego według cen z daty orzekania za okres poprzedzający tę datę, prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania dłużnika kosztem wierzyciela. Nie znajduje też usprawiedliwienia stosowanie równocześnie dwóch mierników równoważących skutki utraty siły nabywczej pieniądza, które prowadzą do podwójnej waloryzacji. Odszkodowanie ustalone według cen z daty wyrokowania, staje się wymagalne z datą wyrokowania i dopiero od tej daty dłużnik pozostaje w opóźnieniu uzasadniającym zapłatę odsetek.

Skład orzekający

Krzysztof Strzelczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie wymagalności odsetek od odszkodowania ustalonego według cen z daty orzekania, zwłaszcza w sprawach dotyczących szkód górniczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania odszkodowania na datę orzekania i naliczania odsetek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla prawników zajmujących się odszkodowaniami - momentu naliczania odsetek. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą, wyjaśnienie Sądu Najwyższego jest precyzyjne i wartościowe.

Kiedy odsetki od odszkodowania zaczynają biec? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CSK 252/18
POSTANOWIENIE
Dnia 5 grudnia 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie z powództwa A. P. i H. W.
‎
przeciwko Spółce
[…]
S.A. w B.
‎
o naprawienie szkody,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 grudnia 2018 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powodów
od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
‎
z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I ACa
[…]
,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Powodowie opierają skargę powołując się na występowanie w sprawie kilku zagadnień prawnych i potrzeby wykładni przepisów
budzących wątpliwości. Wszystkie one sprowadzają się do potrzeby ustalenia, kiedy następuje wymagalność roszczenia o odsetki dotyczące roszczenia deliktowego wynikającego ze szkody wyrządzonej ruchem zakładu górniczego w sytuacji, gdy sąd ustala wysokość odszkodowania na datę orzekania (art. 363 § 2 k.c.).
Stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej nie sposób podzielić. Wskazane zagadnienia prawne zostały już w sposób kompleksowy wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego w sposób całkiem odmienny od tego do czego zmierzają skarżący. Nie budzi zatem wątpliwości, że odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.) w odniesieniu do zobowiązań w istocie niepieniężnych (takimi są zobowiązania o naprawienie szkody), ale ze świadczeniem pieniężnym, jako środkiem umarzania zobowiązania odszkodowawczego, pełnią tą samą funkcję, co regulacja art. 363 § 2 k.c., kompensując spadek wartości należności pieniężnej wywołanej spadkiem cen. Z tej przyczyny przyjmuje się, że data miarodajna dla ustalenia rozmiarów szkody jest zarazem najwcześniejszą możliwą  datą początku naliczania odsetek. Przyznanie odsetek od odszkodowania ustalonego według cen z daty orzekania za okres poprzedzający tę datę, prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania dłużnika kosztem wierzyciela Nie znajduje też usprawiedliwienia stosowanie równocześnie dwóch mierników równoważących skutki utraty siły nabywczej pieniądza, które prowadzą do podwójnej waloryzacji (por. wyrok SN z 6 września 2017 r., I CSK 15/17, nie publ.). Ustalenie odszkodowania następuje z chwilą wydania wyroku, w którym się o nim rozstrzyga, co koresponduje z wyrażoną w art. 316 § 1 k.p.c. zasadą uwzględnienia przez sąd przy wyrokowaniu stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Doprowadziło to w orzecznictwie do konkluzji, że odszkodowanie ustalone według cen z daty wyrokowania, staje się wymagalne z datą wyrokowania i dopiero od tej daty dłużnik pozostaje w opóźnieniu uzasadniającym zapłatę odsetek (por. m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1994 r., III CZP 183/93, OSNC 1994, nr 7-8, poz. 155, z dnia 6 września 1994 r., III CZP 105/94, OSNC 1995, Nr 2, poz. 26, z dnia 22 listopada 2012 r., II CSK 736/11, nie publ., z dnia 9 stycznia 2013 r., III CSK 89/12, OSNC-ZD 2013, Nr 3, poz. 65, z dnia 14 października 2015 r., V CSK 708/14, nie publ., z dnia 14 października 2016 r., I CSK 685/15, nie publ., z dnia 17 stycznia 2017 r., IV CSK 106/16, nie publ. oraz z dnia 25 stycznia 2017 r., IV CSK 131/16, nie publ.).
Sądy orzekające w sprawie, w której wniesiono skargę zastosowały się do tej niebudzącej wątpliwości linii orzeczniczej.
Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 1 k.p.c.
a contrario
).
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI