V CSK 233/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód B. H. dochodził zapłaty 500 000 zł od pozwanego S. T. na podstawie weksla in blanco, który miał zabezpieczać umowę pożyczki. Nakaz zapłaty został wydany, ale pozwany wniósł zarzuty, kwestionując m.in. autentyczność podpisów na wekslu i deklaracji wekslowej. Sąd Okręgowy, opierając się na opinii biegłego grafologa, uznał, że podpisy na wekslu były sfałszowane (tzw. parafy, a nie podpisy) i zobowiązanie wekslowe nie powstało. Niemniej jednak, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 278 000 zł na podstawie umowy pożyczki, wykazując, że powód wykonał swoje zobowiązanie w tej wysokości. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację pozwanego, uchylił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny uznał, że spór nie mógł być przeniesiony z płaszczyzny prawa wekslowego na płaszczyznę prawa cywilnego (umowy pożyczki), ponieważ powód opierał swoje żądanie głównie na wekslu i nie domagał się zwrotu pożyczki jako odrębnego roszczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował możliwość przeniesienia sporu na płaszczyznę stosunku podstawowego (umowy pożyczki). Powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli zobowiązanie wekslowe nie powstało, sąd powinien rozpoznać żądanie wynikające ze stosunku podstawowego, jeśli powód odpowiednio powołał się na ten stosunek w pozwie. W tej sprawie, mimo że powód opierał się głównie na wekslu, wskazywał również na umowę pożyczki, a także pozwany odnosił się do umowy pożyczki w swoich zarzutach. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał, że istniały podstawy do rozpoznania roszczenia z umowy pożyczki i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności rozpoznania roszczenia z umowy pożyczki, gdy pozew oparty był na wekslu, który okazał się nieważny z powodu braku podpisu.
Stosowanie w przypadkach, gdy powód w pozwie lub w toku postępowania powołał się na stosunek podstawowy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest rozpoznanie roszczenia o zwrot pożyczki, gdy powództwo zostało oparte na wekslu, który okazał się nieważny z powodu braku podpisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest rozpoznanie roszczenia o zwrot pożyczki, jeśli powód odpowiednio powołał się na stosunek podstawowy w pozwie, nawet jeśli weksel zabezpieczający tę pożyczkę okazał się nieważny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował możliwość przeniesienia sporu na płaszczyznę stosunku podstawowego. Powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli zobowiązanie wekslowe nie powstało, sąd powinien rozpoznać żądanie wynikające ze stosunku podstawowego, jeśli powód odpowiednio powołał się na ten stosunek w pozwie. W tej sprawie, mimo że powód opierał się głównie na wekslu, wskazywał również na umowę pożyczki, a także pozwany odnosił się do umowy pożyczki w swoich zarzutach.
Czy tzw. parafa może być uznana za podpis wystawcy weksla w rozumieniu przepisów prawa wekslowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tzw. parafa nie jest podpisem w rozumieniu przepisów prawa wekslowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zobowiązanie wekslowe po stronie pozwanego w ogóle nie powstało, ponieważ weksel nie został podpisany przez pozwanego jako wystawcy weksla. Znak graficzny znajdujący się w miejscu przeznaczonym dla podpisu wystawcy nie jest podpisem w rozumieniu przepisów prawa wekslowego (art. 1 i art. 101 prawa wekslowego; złożona została na wekslu jedynie tzw. parafa).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. H. | osoba_fizyczna | powód |
| S. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 495 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozpoznania roszczenia wynikającego ze stosunku podstawowego, gdy zobowiązanie wekslowe nie powstało.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa pożyczki.
Prawo wekslowe art. 1
Definicja weksla.
Prawo wekslowe art. 101
Deklaracja wekslowa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie przepisu dotyczącego wskazania podstawy faktycznej żądania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 494 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki uwzględnienia zarzutów od nakazu zapłaty.
k.p.c. art. 496
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie w przypadku uwzględnienia zarzutów od nakazu zapłaty.
k.p.c. art. 391 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość rozpoznania roszczenia z umowy pożyczki mimo oparcia pozwu na nieważnym wekslu, jeśli powód powołał się na stosunek podstawowy. • Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 495 § 2 k.p.c. w zw. z art. 187 § 1 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw do przeniesienia sporu z płaszczyzny prawa wekslowego na płaszczyznę prawa cywilnego (umowy pożyczki) z uwagi na brak podpisu na wekslu i brak odrębnego żądania zwrotu pożyczki.
Godne uwagi sformułowania
zmiana płaszczyzny dochodzenia roszczenia (z wekslowej na płaszczyznę tzw. stosunku podstawowego) jest możliwa i dopuszczalna prawnie • jeżeli po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty okaże się, iż zobowiązanie wekslowe nie powstało, sąd powinien uwzględnić powołany w pozwie stosunek podstawowy także wtedy, gdy podstawą żądania był weksel wystawiony w celu zabezpieczenia innego stosunku prawnego łączącego strony • nie jest natomiast podpisem wystawcy tzw. parafa (podpis nieczytelny)
Skład orzekający
Mirosław Bączyk
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Frąckowiak
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności rozpoznania roszczenia z umowy pożyczki, gdy pozew oparty był na wekslu, który okazał się nieważny z powodu braku podpisu."
Ograniczenia: Stosowanie w przypadkach, gdy powód w pozwie lub w toku postępowania powołał się na stosunek podstawowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy częstego problemu prawnego związanego z wekslami i umowami pożyczki, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Ważny weksel czy nieważny podpis? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można dochodzić zwrotu pożyczki mimo wadliwego zabezpieczenia.”
Dane finansowe
WPS: 500 000 PLN
zwrot pożyczki: 278 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.