V CSK 215/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia banku o zapłatę ponad 3,9 mln zł odsetek od kredytów, za które pozwany P.R. był poręczycielem. Bank, jako następca prawny PBank S.A., dochodził należności od pozwanego, który poręczył za kredyty udzielone spółce „F.” S.A. Pozwany podnosił zarzuty dotyczące ważności poręczeń za dług przyszły (art. 878 k.c.) oraz kwestionował wysokość naliczonych odsetek, w tym karnych (40% w skali roku). Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, uznając poręczenia za ważne, ponieważ pozwany znał treść umów kredytowych, a zakres długu, za który poręczał, mógł być ustalony poprzez wykładnię oświadczenia woli (art. 65 k.c.). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. oddalił skargę kasacyjną pozwanego. Sąd Najwyższy potwierdził, że poręczenie za dług przyszły jest dopuszczalne, a jego ważność nie wymaga podania konkretnej kwoty w poręczeniu, o ile zakres długu można ustalić na podstawie wykładni. Podkreślono, że pozwany, będąc wspólnikiem spółki i znając jej sytuację, nie mógł skutecznie podnosić zarzutu braku zawiadomienia o opóźnieniu dłużnika głównego, zwłaszcza że zawarł z bankiem porozumienie uznające jego odpowiedzialność. Sąd uznał również, że odsetki karne w wysokości 40% nie były rażąco wygórowane, biorąc pod uwagę ówczesne realia rynkowe i inflację, a także fakt, że pozwany opóźnił się ze spłatą. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zasądziło od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 5400 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących poręczenia za dług przyszły, dopuszczalności i wysokości odsetek umownych oraz skutków braku zawiadomienia poręczyciela o opóźnieniu dłużnika.
Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym treści umów i porozumienia między stronami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy poręczenie za dług przyszły jest ważne, jeśli nie określono w nim konkretnej kwoty, ale zakres długu można ustalić na podstawie wykładni umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, poręczenie za dług przyszły jest ważne, jeśli jego zakres można ustalić na podstawie wykładni oświadczenia woli poręczyciela, nawet jeśli nie podano konkretnej kwoty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 878 § 1 k.c. nie wymaga podania konkretnej kwoty długu w poręczeniu za dług przyszły. Wystarczające jest, gdy wykładnia oświadczenia woli poręczyciela (zgodnie z art. 65 k.c.) pozwala na jednoznaczne ustalenie zakresu zobowiązania, co obejmuje również odsetki.
Czy odsetki umowne, w tym karne, w wysokości 40% w skali roku za opóźnienie w spłacie kredytu z 2000 roku są rażąco wygórowane i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odsetki w tej wysokości nie są rażąco wygórowane, zwłaszcza w kontekście ówczesnych stóp procentowych i inflacji, a także opóźnienia dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że 40% odsetek karnych nie było rażąco wygórowane, porównując je do ówczesnych odsetek ustawowych (30%) i stawek stosowanych przez inne banki. Podkreślono, że wysokie obciążenia pozwanego wynikały głównie z jego zwłoki w spłacie, a nie z nadmiernie wygórowanych odsetek.
Czy brak bezzwłocznego zawiadomienia poręczyciela o opóźnieniu dłużnika głównego wyłącza odpowiedzialność poręczyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak bezzwłocznego zawiadomienia nie wyłącza odpowiedzialności poręczyciela, choć może rodzić jego roszczenia odszkodowawcze wobec wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 880 k.c. nie czyni zawiadomienia przesłanką powstania odpowiedzialności poręczyciela. Ponadto, w tej konkretnej sprawie pozwany, jako wspólnik dłużnika głównego i osoba znająca jego sytuację, nie poniósł szkody z powodu braku zawiadomienia, co potwierdziło jego późniejsze uznanie długu i zawarcie porozumienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank […]S.A. | spółka | powód |
| P.R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| PBank S.A. | spółka | poprzednik prawny powoda |
| „F.” S.A. | spółka | dłużnik główny |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 878 § 1
Kodeks cywilny
Dopuszczalne jest poręczenie za dług przyszły, nawet jeśli nie określono w nim konkretnej kwoty, pod warunkiem, że zakres długu można ustalić na podstawie wykładni oświadczenia woli poręczyciela (art. 65 k.c.).
k.c. art. 880
Kodeks cywilny
Brak bezzwłocznego zawiadomienia poręczyciela o opóźnieniu dłużnika głównego nie wyłącza odpowiedzialności poręczyciela, ale może rodzić jego roszczenia odszkodowawcze.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczenia woli stosowane do ustalenia zakresu długu przyszłego w umowie poręczenia.
k.c. art. 876 § 2
Kodeks cywilny
Ogólne zasady dotyczące poręczenia.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego (niezastosowany).
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów (niezastosowany w kontekście wygórowanych odsetek).
k.c. art. 123
Kodeks cywilny
Uznanie długu (niezastosowany w kontekście odsetek).
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku (nie naruszony).
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego (nie naruszony).
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Poręczenie za dług przyszły jest ważne, gdy jego zakres jest możliwy do ustalenia na podstawie wykładni. • Odsetki umowne, w tym karne, nie były rażąco wygórowane. • Brak zawiadomienia poręczyciela o opóźnieniu dłużnika nie wyłącza jego odpowiedzialności. • Pozwany uznał swoją odpowiedzialność poprzez zawarcie porozumienia.
Odrzucone argumenty
Nieważność poręczenia za dług przyszły z powodu braku oznaczenia konkretnej kwoty. • Nieważność umowy poręczenia z powodu naruszenia przepisów ius cogens. • Odpowiedzialność pozwanego wyłączona z powodu braku zawiadomienia o opóźnieniu dłużnika głównego. • Nieważność odsetek karnych jako rażąco wygórowanych i sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. • Uznanie w porozumieniu nie obejmowało odsetek od kredytu nr 8/1/2000.
Godne uwagi sformułowania
Dług przyszły to taki, który jeszcze nie istnieje w chwili dokonywania poręczenia. • Wykładnia oświadczenia woli poręczyciela, dokonana z uwzględnieniem zasad przewidzianych w art. 65 k.c., pozwala na jednoznaczne wskazanie jaki jest zakres długu, a tym samym zakres zobowiązania poręczyciela. • Brak bezzwłocznego zawiadomienia o niewypłacalności dłużnika nie miał dla pozwanego znaczenia świadczy jego zachowanie po tym jak zakończyła się upadłość spółki „F.”.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący-sprawozdawca
Irena Gromska-Szuster
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących poręczenia za dług przyszły, dopuszczalności i wysokości odsetek umownych oraz skutków braku zawiadomienia poręczyciela o opóźnieniu dłużnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym treści umów i porozumienia między stronami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia odpowiedzialności poręczycieli i interpretacji kluczowych przepisów Kodeksu cywilnego, z praktycznymi implikacjami dla banków i kredytobiorców.
“Czy poręczyciel odpowiada za dług, którego jeszcze nie ma? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 3 911 023,85 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.