V CSK 214/14

Sąd Najwyższy2014-11-13
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
dozywocieskarga kasacyjnaSąd Najwyższyzagadnienie prawnepostanowienie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego, uznając, że przyczyny złych stosunków między stronami umowy dożywocia leżały po stronie dożywotnika.

Sąd Najwyższy rozpatrywał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o rozwiązanie umowy dożywocia. Skarżąca powołała się na istotne zagadnienie prawne, jednak Sąd uznał, że przedstawione argumenty nie spełniają wymogów art. 398^9 § 1 k.p.c. Sąd podkreślił, że przyczyny złych stosunków między stronami leżały po stronie dożywotnika, co wyklucza zastosowanie instytucji rozwiązania dożywocia w tym przypadku.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 listopada 2014 r. (sygn. akt V CSK 214/14) odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie dotyczącej rozwiązania umowy dożywocia. Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna może zostać przyjęta do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, zachodzi nieważność postępowania lub skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy podkreślił, że badanie przedsądowe koncentruje się na przesłankach przyjęcia skargi, a nie na jej merytorycznych podstawach. Wskazano, że powołanie się na istotne zagadnienie prawne wymaga sformułowania problemu prawnego i przedstawienia pogłębionej argumentacji. Sąd odwołał się do utrwalonego poglądu, że "wyjątkowy wypadek" uzasadniający rozwiązanie umowy dożywocia (art. 913 § 2 k.c.) zachodzi jedynie w przypadku pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy nieruchomości. Stwierdzono, że skarżąca nie wykazała zaistnienia takich okoliczności, a przyczyny złych stosunków między stronami leżały po stronie dożywotnika, co wyklucza możliwość jednostronnego rozwiązania umowy. W konsekwencji, Sąd odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, instytucja rozwiązania umowy dożywocia nie może być zastosowana, gdy wyłączna przyczyna złych stosunków między stronami leży po stronie dożywotnika.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo stwierdził, że "wyjątkowy wypadek" uzasadniający rozwiązanie umowy dożywocia zachodzi jedynie w przypadku pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy nieruchomości. Przeciwny pogląd prowadziłby do przyznania dożywotnikowi uprawnienia do jednostronnego rozwiązania umowy w każdym czasie, bez liczenia się z interesem zobowiązanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strony

NazwaTypRola
I. S.osoba_fizycznapowódka
E. Ś.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.c. art. 913 § § 2

Kodeks cywilny

"Wyjątkowy wypadek" zachodzi wówczas, gdy dochodzi do pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy nieruchomości.

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W przypadku niespełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy odmawia jej przyjęcia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^4 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą stanowiły podstawę wstępnej, merytorycznej oceny skargi kasacyjnej z punktu widzenia kwalifikowanych przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c.

k.p.c. art. 398^13

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym ustalonym przez Sąd drugiej instancji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżąca powołała się na istotne zagadnienie prawne, jednak argumentacja nie spełniała wymogów formalnych i merytorycznych. Przyczyny złych stosunków między stronami leżały po stronie dożywotnika, co wyklucza możliwość rozwiązania umowy dożywocia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. "Wyjątkowy wypadek" zachodzi wówczas, gdy dochodzi do pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy nieruchomości. Wyjątkowość instytucji rozwiązania dożywocia wyklucza możliwość jej zastosowania wówczas, gdy wyłączna przyczyna złych stosunków pomiędzy stronami umowy dożywocia leży po stronie dożywotnika.

Skład orzekający

Maria Szulc

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego, a także interpretacja przesłanek rozwiązania umowy dożywocia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej związanej z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie jest interesujące dla prawników ze względu na analizę przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i wykładnię przepisów dotyczących rozwiązania umowy dożywocia, co stanowi ważny element praktyki sądowej.

Kiedy można rozwiązać umowę dożywocia? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CSK 214/14
POSTANOWIENIE
Dnia 13 listopada 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Maria Szulc
w sprawie z powództwa I. S.
‎
przeciwko E. Ś.
‎
o rozwiązanie umowy dożywocia,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 listopada 2014 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powódki
od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
‎
z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt I ACa
[…]
,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) przyznaje ze Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego w […] adwokatowi K. K. wynagrodzenie w kwocie 1800,- (jeden tysiąc osiemset) złotych podwyższone o stawkę podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, udzielonej powódce w postępowaniu kasacyjnym, a w pozostałej części wniosek oddala.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą stanowiły podstawę wstępnej, merytorycznej oceny skargi kasacyjnej z punktu widzenia kwalifikowanych przesłanek określonych w art. 398
9
§ 1 k.p.c. W wypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w punkcie pierwszym tego artykułu  należy sformułować zagadnienie prawne oraz przedstawić odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01 OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10, niepubl.). Powołanie się na tę przesłankę wymaga także przytoczenia argumentów wskazujących na rozbieżne oceny prawne, lub możliwość takich ocen w kontekście przepisów prawnych, w związku z którymi zagadnienie zostało sformułowane. Zagadnienie prawne powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, natomiast nie może  mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia, a do takiego rezultatu zmierza wniosek w tym zakresie. Art. 913 § 2 k.c. był już przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego i zgodnie z dominującym poglądem „wyjątkowy wypadek” zachodzi wówczas, gdy dochodzi do pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy nieruchomości. Wyjątkowość instytucji rozwiązania dożywocia wyklucza możliwość jej zastosowania wówczas, gdy wyłączna przyczyna złych stosunków pomiędzy stronami umowy dożywocia leży po stronie dożywotnika (wyroki z dnia 9 sierpnia 1962 r., 2 CR 450/62, OSNCP 1963, nr 7-8, poz. 167, z dnia 9 kwietnia 1997 r., III CKN 50/97, OSNC z 1997 r., nr 9, poz. 133). Przeciwny pogląd prowadziłby do przyznania dożywotnikowi uprawnienia do jednostronnego rozwiązania umowy w każdym czasie, bez liczenia się z interesem zobowiązanego. Skarżąca wskazane zagadnienia opiera na twierdzeniach nie znajdujących oparcia w stanie faktycznym stanowiącym podstawę zaskarżonego orzeczenia i wiążącym Sąd Najwyższy z mocy art. 398
13
in fine,
nie noszą one zatem cechy istotności. Nie stanowi bowiem istotnego zagadnienia prawnego taki problem prawny, którego rozstrzygnięcie nie miałoby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd drugiej instancji, a takim jest ustalenie, że przyczyny wytworzenia się pomiędzy stronami takich stosunków, że nie można  wymagać aby pozostawały ze sobą w bezpośredniej styczności, nie leżały  po stronie obdarowanej.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.),
o kosztach rozstrzygając zgodnie z § 19 ust. 1, § 2 ust. 3, § 6 pkt 6 oraz § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Wniosek został oddalony w części przewyższającej 50% stawki minimalnej określonej w § 6 pkt 6 rozporządzenia.
[aw]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI