V CSK 196/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Z. K. przeciwko Kompanii Węglowej S.A. o zapłatę odszkodowania za utracone korzyści związane z likwidacją zalewiska. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę ponad 9 milionów złotych, oddalając dalej idące żądanie. Sąd ustalił, że strony zawarły umowę na wykonanie prac, z wynagrodzeniem ryczałtowym i kosztorysowym, przewidując możliwość odstąpienia od umowy z winy drugiej strony. Po negocjacjach i zmianach, pozwana powierzyła dalsze prace innej firmie, a powód odstąpił od umowy, dochodząc odszkodowania za utracony zysk. Sąd Okręgowy uznał, że powodowi nie można przypisać winy, a umowa obowiązywała do czasu likwidacji zalewiska. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, obniżając odszkodowanie, ponieważ uznał, że powód mógł dochodzić jedynie odszkodowania ponad karę umowną, której nie dochodził. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Uznał, że kara umowna z możliwością dochodzenia odszkodowania uzupełniającego stanowi część odszkodowania, a dochodzenie pełnego odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. było uzasadnione, zwłaszcza że powód musiał udowodnić wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja relacji między karą umowną a odszkodowaniem uzupełniającym w prawie polskim, zasady odpowiedzialności kontraktowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy w umowie przewidziano możliwość dochodzenia odszkodowania uzupełniającego ponad karę umowną.
Zagadnienia prawne (2)
Czy powód może dochodzić odszkodowania uzupełniającego ponad karę umowną, jeśli nie dochodził odrębnie kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód może dochodzić odszkodowania uzupełniającego ponad karę umowną, nawet jeśli nie dochodził jej odrębnie, a kara umowna z możliwością dochodzenia odszkodowania uzupełniającego stanowi część odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kara umowna z możliwością dochodzenia odszkodowania uzupełniającego pełni funkcję kompensacyjną i jest częścią odszkodowania. Dochodzenie pełnego odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. jest uzasadnione, gdy powód musiał udowodnić wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej.
Jaka jest relacja między karą umowną a odszkodowaniem za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kara umowna stanowi formę odszkodowania za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego, ułatwiając i przyspieszając uzyskanie świadczenia poprzez brak potrzeby dowodzenia wysokości szkody.
Uzasadnienie
Kara umowna, zgodnie z art. 483 § 1 k.c., jest zastrzeżeniem umownym, które ma na celu naprawienie szkody przez zapłatę określonej sumy pieniężnej. Pełni funkcję kompensacyjną i jest ściśle związana z przesłankami odpowiedzialności ex contractu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Kompanii Węglowej Spółce Akcyjnej w K. | spółka | pozwana |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa prawna zasądzenia odszkodowania za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Zastrzeżenie kary umownej.
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
Skutki zastrzeżenia kary umownej, możliwość dochodzenia odszkodowania uzupełniającego.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Określenie zakresu odszkodowania.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 491 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna odstąpienia od umowy.
k.c. art. 484 § § 2
Kodeks cywilny
Możliwość miarkowania kary umownej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 355 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wymagana staranność.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu żądaniem pozwu.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Elementy pozwu.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara umowna z możliwością dochodzenia odszkodowania uzupełniającego stanowi część odszkodowania. • Dochodzenie pełnego odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. było uzasadnione, nawet bez odrębnego dochodzenia kary umownej. • Żądanie przez powoda pełnego odszkodowania nie stanowiło wyrokowania co do przedmiotu nieobjętego pozwem.
Odrzucone argumenty
Powód mógł dochodzić jedynie odszkodowania ponad przysługującą mu karę umowną, a kary tej nie dochodził. • Zasądzenie odszkodowania w pełnej wysokości stanowiłoby wyrokowanie co do przedmiotu nieobjętego żądaniem powoda.
Godne uwagi sformułowania
kara umowna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako postać odszkodowania • zasadą jest niemożność żądania odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary umownej • kara umowna zaliczalna realizuje także funkcję kompensacyjną kary umownej i może pełnić rolę zaliczki na poczet odszkodowania
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Wojciech Katner
sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między karą umowną a odszkodowaniem uzupełniającym w prawie polskim, zasady odpowiedzialności kontraktowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy w umowie przewidziano możliwość dochodzenia odszkodowania uzupełniającego ponad karę umowną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe zagadnienie relacji między karą umowną a odszkodowaniem, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i obrotu gospodarczego.
“Kara umowna a odszkodowanie: kiedy można żądać więcej niż przewiduje umowa?”
Dane finansowe
WPS: 21 878 440,45 PLN
odszkodowanie za utracone korzyści: 9 139 332,45 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.