Orzeczenie · 2013-03-27

V CSK 191/12

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2013-03-27
SAOSCywilneprawo rzeczoweWysokanajwyższy
hipotekaakt notarialnyumowa rozporządzającaumowa zobowiązującaskarga kasacyjnaSąd Najwyższywierzytelnośćnieruchomości

Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 1081080 zł z odsetkami, zabezpieczonej hipoteką. Powódka C. F. S.A. dochodziła tej należności od pozwanej A. I. Sp. z o.o. Sąd Okręgowy w K. wydał nakaz zapłaty, który następnie utrzymał w mocy wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r., z zastrzeżeniem ograniczenia odpowiedzialności pozwanej do nieruchomości obciążonej hipoteką. Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 28 grudnia 2011 r. oddalił apelację pozwanej, uznając zarzut nieważności umowy o ustanowienie hipoteki za bezzasadny. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 156 w zw. z art. 245 § 1 k.c. Głównym argumentem pozwanej było to, że umowa zobowiązująca do ustanowienia hipoteki z dnia 9 listopada 2010 r. nie została sporządzona w formie aktu notarialnego, co miało prowadzić do nieważności całej hipoteki. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że skarżąca nie kwestionuje istnienia wierzytelności. Istota sporu sprowadzała się do ważności umowy o ustanowienie hipoteki. Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa z dnia 15 listopada 2010 r. miała charakter wyłącznie rozporządzający, a nie zobowiązujący do ustanowienia hipoteki w rozumieniu art. 155 § 1 k.c. W związku z tym, forma umowy zobowiązującej (akt notarialny) nie miała znaczenia dla ważności umowy rozporządzającej ustanawiającej hipotekę. Sąd Najwyższy podzielił pogląd, że nie ma potrzeby odrębnego badania przyczyny przysporzenia dla ważności umowy o ustanowieniu hipoteki, jeśli jej treść odpowiada wymaganiom ustawy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i oddalił ją, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, że umowa rozporządzająca ustanawiająca hipotekę jest ważna niezależnie od formy umowy zobowiązującej do jej ustanowienia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie umowa ustanawiająca hipotekę ma charakter wyłącznie rozporządzający.

Zagadnienia prawne (1)

Czy umowa o ustanowienie hipoteki, która ma charakter rozporządzający, jest ważna, jeśli umowa zobowiązująca do jej ustanowienia nie została zawarta w formie aktu notarialnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa o ustanowienie hipoteki mająca charakter rozporządzający jest ważna, nawet jeśli umowa zobowiązująca do jej ustanowienia nie została zawarta w formie aktu notarialnego, ponieważ forma umowy zobowiązującej jest bez znaczenia prawnego dla ważności umowy rozporządzającej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił umowę zobowiązującą od umowy rozporządzającej. Umowa z dnia 15 listopada 2010 r. miała charakter wyłącznie rozporządzający, jej celem było ograniczenie własności nieruchomości poprzez ustanowienie hipoteki. Zastosowanie konstrukcji umowy o podwójnym skutku (zobowiązująco-rozporządzającym) z art. 155 § 1 k.c. nie wchodziło w rachubę. Sąd podkreślił, że nie ma potrzeby odrębnego badania przyczyny przysporzenia dla ważności umowy o ustanowieniu hipoteki, jeśli jej treść odpowiada wymaganiom ustawy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
powód

Strony

NazwaTypRola
C. F. Spółka Akcyjna w D.spółkapowód
A. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.spółkapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 156

Kodeks cywilny

k.c. art. 245 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 155 § § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, która wywiera skutek rozporządzający. W przypadku umowy o ustanowienie hipoteki, która ma charakter wyłącznie rozporządzający, nie ma zastosowania.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, na podstawie której dopuszczalna jest umowa zobowiązująca do ustanowienia hipoteki.

k.p.c. art. 398 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa o ustanowienie hipoteki z dnia 15 listopada 2010 r. miała charakter wyłącznie rozporządzający. • Forma umowy zobowiązującej do ustanowienia hipoteki jest bez znaczenia prawnego dla ważności umowy rozporządzającej. • Nie ma potrzeby odrębnego badania przyczyny przysporzenia dla ważności umowy o ustanowieniu hipoteki.

Odrzucone argumenty

Umowa o ustanowienie hipoteki jest nieważna, ponieważ umowa zobowiązująca do jej ustanowienia nie została sporządzona w formie aktu notarialnego.

Godne uwagi sformułowania

Umowa z dnia 15 listopada 2010 r. o ustanowienie hipoteki miała skutek wyłącznie rozporządzający, gdyż jej jedynym celem było ograniczenie własności nieruchomości. • Ze względu na bezzasadność przytoczonych podstaw kasacyjnych Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 oddalił skargę kasacyjną.

Skład orzekający

Marian Kocon

przewodniczący-sprawozdawca

Grzegorz Misiurek

członek

Krzysztof Pietrzykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa rozporządzająca ustanawiająca hipotekę jest ważna niezależnie od formy umowy zobowiązującej do jej ustanowienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie umowa ustanawiająca hipotekę ma charakter wyłącznie rozporządzający.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia istotną kwestię dotyczącą formy umów hipotecznych i rozróżnienia między umową zobowiązującą a rozporządzającą, co jest kluczowe dla praktyki obrotu nieruchomościami.

Ważność hipoteki bez aktu notarialnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową różnicę między umową zobowiązującą a rozporządzającą.

Dane finansowe

WPS: 1 081 080 PLN

koszty postępowania kasacyjnego: 3600 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst