V CSK 191/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 1081080 zł z odsetkami, zabezpieczonej hipoteką. Powódka C. F. S.A. dochodziła tej należności od pozwanej A. I. Sp. z o.o. Sąd Okręgowy w K. wydał nakaz zapłaty, który następnie utrzymał w mocy wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r., z zastrzeżeniem ograniczenia odpowiedzialności pozwanej do nieruchomości obciążonej hipoteką. Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 28 grudnia 2011 r. oddalił apelację pozwanej, uznając zarzut nieważności umowy o ustanowienie hipoteki za bezzasadny. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 156 w zw. z art. 245 § 1 k.c. Głównym argumentem pozwanej było to, że umowa zobowiązująca do ustanowienia hipoteki z dnia 9 listopada 2010 r. nie została sporządzona w formie aktu notarialnego, co miało prowadzić do nieważności całej hipoteki. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że skarżąca nie kwestionuje istnienia wierzytelności. Istota sporu sprowadzała się do ważności umowy o ustanowienie hipoteki. Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa z dnia 15 listopada 2010 r. miała charakter wyłącznie rozporządzający, a nie zobowiązujący do ustanowienia hipoteki w rozumieniu art. 155 § 1 k.c. W związku z tym, forma umowy zobowiązującej (akt notarialny) nie miała znaczenia dla ważności umowy rozporządzającej ustanawiającej hipotekę. Sąd Najwyższy podzielił pogląd, że nie ma potrzeby odrębnego badania przyczyny przysporzenia dla ważności umowy o ustanowieniu hipoteki, jeśli jej treść odpowiada wymaganiom ustawy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i oddalił ją, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa rozporządzająca ustanawiająca hipotekę jest ważna niezależnie od formy umowy zobowiązującej do jej ustanowienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie umowa ustanawiająca hipotekę ma charakter wyłącznie rozporządzający.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowa o ustanowienie hipoteki, która ma charakter rozporządzający, jest ważna, jeśli umowa zobowiązująca do jej ustanowienia nie została zawarta w formie aktu notarialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o ustanowienie hipoteki mająca charakter rozporządzający jest ważna, nawet jeśli umowa zobowiązująca do jej ustanowienia nie została zawarta w formie aktu notarialnego, ponieważ forma umowy zobowiązującej jest bez znaczenia prawnego dla ważności umowy rozporządzającej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił umowę zobowiązującą od umowy rozporządzającej. Umowa z dnia 15 listopada 2010 r. miała charakter wyłącznie rozporządzający, jej celem było ograniczenie własności nieruchomości poprzez ustanowienie hipoteki. Zastosowanie konstrukcji umowy o podwójnym skutku (zobowiązująco-rozporządzającym) z art. 155 § 1 k.c. nie wchodziło w rachubę. Sąd podkreślił, że nie ma potrzeby odrębnego badania przyczyny przysporzenia dla ważności umowy o ustanowieniu hipoteki, jeśli jej treść odpowiada wymaganiom ustawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. F. Spółka Akcyjna w D. | spółka | powód |
| A. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 156
Kodeks cywilny
k.c. art. 245 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 155 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, która wywiera skutek rozporządzający. W przypadku umowy o ustanowienie hipoteki, która ma charakter wyłącznie rozporządzający, nie ma zastosowania.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, na podstawie której dopuszczalna jest umowa zobowiązująca do ustanowienia hipoteki.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o ustanowienie hipoteki z dnia 15 listopada 2010 r. miała charakter wyłącznie rozporządzający. • Forma umowy zobowiązującej do ustanowienia hipoteki jest bez znaczenia prawnego dla ważności umowy rozporządzającej. • Nie ma potrzeby odrębnego badania przyczyny przysporzenia dla ważności umowy o ustanowieniu hipoteki.
Odrzucone argumenty
Umowa o ustanowienie hipoteki jest nieważna, ponieważ umowa zobowiązująca do jej ustanowienia nie została sporządzona w formie aktu notarialnego.
Godne uwagi sformułowania
Umowa z dnia 15 listopada 2010 r. o ustanowienie hipoteki miała skutek wyłącznie rozporządzający, gdyż jej jedynym celem było ograniczenie własności nieruchomości. • Ze względu na bezzasadność przytoczonych podstaw kasacyjnych Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 oddalił skargę kasacyjną.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Misiurek
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa rozporządzająca ustanawiająca hipotekę jest ważna niezależnie od formy umowy zobowiązującej do jej ustanowienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie umowa ustanawiająca hipotekę ma charakter wyłącznie rozporządzający.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia istotną kwestię dotyczącą formy umów hipotecznych i rozróżnienia między umową zobowiązującą a rozporządzającą, co jest kluczowe dla praktyki obrotu nieruchomościami.
“Ważność hipoteki bez aktu notarialnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową różnicę między umową zobowiązującą a rozporządzającą.”
Dane finansowe
WPS: 1 081 080 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 3600 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.