V CSK 163/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka "S. HOLDING" Sp. z o.o. (wcześniej "S. Development" Sp. z o.o.) domagała się zobowiązania pozwanego J. N. do złożenia oświadczenia woli sprzedaży nieruchomości rolnej. Umowa przedwstępna z 25 sierpnia 2006 r. zawierała warunki dotyczące uzyskania decyzji o warunkach zabudowy oraz podziału geodezyjnego działki, które były zastrzeżone na korzyść kupującego. Pozwany miał sprzedać działkę o powierzchni 20 000 m2 za cenę 3 000 000 zł. Po zmianach umowy, zadatek w wysokości 350 000 zł został przekazany pozwanemu. Powódka zrezygnowała z warunku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, co pozwany początkowo zaakceptował, a następnie próbował od umowy odstąpić. Sąd Okręgowy nakazał pozwanemu złożenie oświadczenia woli, uznając, że pozwany nie miał prawa odstąpić od umowy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności art. 149 § 2 k.p.c. poprzez niezawiadomienie pełnomocnika pozwanego o terminie rozprawy apelacyjnej, co mogło pozbawić go fachowej pomocy prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów proceduralnych dotyczących naruszenia prawa do obrony przez niezawiadomienie pełnomocnika o rozprawie, a także kwestie związane z umową przedwstępną, prawem pierwokupu i swobodą umów.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i proceduralnego, ale zawiera ogólne zasady dotyczące prawa do obrony i interpretacji umów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niezawiadomienie pełnomocnika strony o terminie rozprawy apelacyjnej, poprzedzającej wydanie wyroku, stanowi naruszenie przepisów proceduralnych skutkujące nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezawiadomienie pełnomocnika strony o terminie rozprawy apelacyjnej, poprzedzającej wydanie wyroku, stanowi rażące uchybienie procesowe, które może skutkować nieważnością postępowania, chyba że okoliczności konkretnej sprawy wskazują inaczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozbawienie strony fachowej pomocy prawnej poprzez niezawiadomienie jej pełnomocnika o terminie rozprawy apelacyjnej, na której zapadł niekorzystny wyrok, jest uchybieniem procesowym, które może mieć wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku.
Czy warunek zastrzeżony na korzyść kupującego w umowie przedwstępnej sprzedaży nieruchomości może zostać skutecznie zrzeczone przez kupującego, nawet jeśli sprzedający później próbuje od umowy odstąpić?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kupujący może skutecznie zrzec się warunku zastrzeżonego na jego korzyść w umowie przedwstępnej, co może pozbawić sprzedającego prawa do odstąpienia od umowy na podstawie niespełnienia tego warunku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że skoro warunki umowy przedwstępnej zostały zastrzeżone na korzyść kupującego, to kupujący mógł jednostronnie zrezygnować z ich spełnienia, co skutkowało tym, że umowa stała się bezwarunkowa i odpadły przesłanki do odstąpienia od niej przez sprzedającego.
Jak należy interpretować prawo pierwokupu nieruchomości w kontekście umowy przedwstępnej sprzedaży i wyroku zobowiązującego do złożenia oświadczenia woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo pierwokupu ma zastosowanie do umowy sprzedaży nieruchomości o skutku zobowiązującym, a nie do umowy przedwstępnej. Wyrok zobowiązujący do złożenia oświadczenia woli sprzedaży musi uwzględniać przepisy o prawie pierwokupu, aby umożliwić jego wykonanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wyrok zobowiązujący do złożenia oświadczenia woli sprzedaży nieruchomości, który nie uwzględnia prawa pierwokupu Agencji Nieruchomości Rolnych, może być sprzeczny z prawem i uniemożliwiać wykonanie tego prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "S. HOLDING" Sp. z o.o. w W. | spółka | powód |
| J. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pozbawienie strony możności obrony wywołujące nieważność postępowania.
k.p.c. art. 149 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zawiadomienia stron o terminie ogłoszenia wyroku lub dalszego posiedzenia.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 390
Kodeks cywilny
Umowa przedwstępna.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Skuteczność zobowiązania do złożenia oświadczenia woli.
u.k.u.r. art. 3 § ust. 4
Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego
Prawo pierwokupu nieruchomości rolnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 149 § 2 k.p.c. poprzez niezawiadomienie pełnomocnika pozwanego o terminie rozprawy apelacyjnej, co mogło pozbawić go fachowej pomocy prawnej i wpłynąć na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 390 i 64 k.c. w zw. z art. 56, 60 i 65 k.c.) przez wydanie orzeczenia niezgodnie z treścią umowy przedwstępnej. • Zarzuty dotyczące utraty legitymacji czynnej przez powódkę w związku ze zmianą nazwy firmy. • Zarzuty dotyczące "pokrzywdzenia" i "nierówności stron" w umowie.
Godne uwagi sformułowania
Pozbawienie strony możności obrony należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie należy go wiązać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu. • Pactum de contrahendo, będąc umową zobowiązującą stanowi czynność prawną zmierzającą do zawarcia umowy przyrzeczonej. • Nieruchomość objęta prawem pierwokupu może zostać sprzedana osobie trzeciej tylko warunkowo tj. pod warunkiem zawieszającym, że uprawniony nie wykona tego uprawnienia.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących naruszenia prawa do obrony przez niezawiadomienie pełnomocnika o rozprawie, a także kwestie związane z umową przedwstępną, prawem pierwokupu i swobodą umów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i proceduralnego, ale zawiera ogólne zasady dotyczące prawa do obrony i interpretacji umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być błędy proceduralne, nawet w skomplikowanych sporach cywilnych dotyczących nieruchomości, a także jak sądy interpretują klauzule umowne i prawo pierwokupu.
“Błąd proceduralny przekreślił wyrok sądu apelacyjnego w sprawie o milionową transakcję nieruchomościową.”
Dane finansowe
WPS: 3 000 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.