V CSK 154/16

Sąd Najwyższy2016-10-14
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
majątek wspólnynakładypodział majątkuskarga kasacyjnapotrącenietytuł wykonawczySąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że roszczenia z tytułu nakładów na majątek wspólny po ustaniu wspólności nie mogą być dochodzone w drodze potrącenia po prawomocnym podziale majątku.

Powód domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, wskazując na potrącenie wierzytelności z tytułu nakładów na majątek wspólny. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że roszczenia z tytułu nakładów na majątek wspólny, poniesionych w czasie trwania wspólności i po jej ustaniu, nie mogą być dochodzone w drodze potrącenia po prawomocnym podziale majątku wspólnego, gdyż nie stanowią zaskarżalnych wierzytelności w rozumieniu art. 498 § 1 k.c.

Powód złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Rejonowy oddalił powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, którym zasądzono od powoda na rzecz byłej żony kwotę 71.445,73 zł. Powód jako podstawę powództwa opozycyjnego wskazywał dokonanie potrącenia wierzytelności z tytułu nakładów na majątek wspólny. Sąd Najwyższy, analizując skargę kasacyjną, stwierdził brak przesłanek do jej przyjęcia do rozpoznania. Sąd Okręgowy prawidłowo wyjaśnił, że należności z tytułu nakładów na majątek wspólny mogą być dochodzone w postępowaniu o podział majątku wspólnego (art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 686 k.p.c. i art. 618 § 3 k.p.c.). Po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia o podziale majątku wspólnego, wierzytelności z tytułu nakładów poniesionych w czasie trwania wspólności i po jej ustaniu nie mogą być skutecznie przedstawiane do potrącenia, ponieważ nie są zaskarżalne w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wierzytelności takie nie mogą być uważane za zaskarżalne w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. po prawomocnym podziale majątku wspólnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na przepisy k.p.c. dotyczące podziału majątku wspólnego (art. 567 § 3, art. 686, art. 618 § 3) wskazał, że należności z tytułu nakładów mogą być dochodzone w tym postępowaniu. Po jego zakończeniu prawomocnym orzeczeniem, takie wierzytelności tracą charakter zaskarżalnych, co uniemożliwia ich potrącenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
K. P.osoba_fizycznapowód
T. S.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 498 § 1

Kodeks cywilny

Określa, że do potrącenia dopuszczalne są wierzytelności, które nadają się do potrącenia, co wyklucza wierzytelności niebędące przedmiotem zaskarżenia po prawomocnym podziale majątku.

k.p.c. art. 567 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Odsyła do przepisów o podziale majątku wspólnego, umożliwiając dochodzenie roszczeń z tytułu nakładów.

k.p.c. art. 686

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje rozstrzyganie wzajemnych roszczeń między współspadkobiercami w postępowaniu o dział spadku, co przez odesłanie ma zastosowanie do podziału majątku wspólnego, obejmując m.in. nakłady.

k.p.c. art. 618 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Określa, że po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia o zniesieniu współwłasności (podziale majątku wspólnego) nie można przedstawiać do potrącenia wierzytelności z tytułu wydatków i nakładów.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398¹ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398¹ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenia z tytułu nakładów na majątek wspólny, poniesionych w czasie trwania wspólności i po jej ustaniu, nie mogą być dochodzone w drodze potrącenia po prawomocnym podziale majątku wspólnego.

Odrzucone argumenty

Istnienie istotnych zagadnień prawnych uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Godne uwagi sformułowania

Po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia o zniesieniu współwłasności (podziale majątku wspólnego) nie można skutecznie przedstawiać do potrącenia wierzytelności z tytułu wydatków i nakładów, poniesionych w czasie trwania wspólności ustawowej i po jej ustaniu. Wierzytelność taka nie może być bowiem uważana za zaskarżalną w rozumieniu art. 498 § 1 k.c.

Skład orzekający

Mirosław Bączyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu nakładów na majątek wspólny po jego podziale, w kontekście dopuszczalności potrącenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z podziałem majątku wspólnego i potrąceniem wierzytelności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię proceduralną dotyczącą podziału majątku i potrącenia, co jest ważne dla praktyków prawa rodzinnego i cywilnego.

Czy można potrącić nakłady na majątek wspólny po jego podziale? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 71 445,73 PLN

zasądzona kwota: 71 445,73 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CSK 154/16
POSTANOWIENIE
Dnia 14 października 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosław Bączyk
w sprawie z powództwa K. P.
‎
przeciwko T. S.
‎
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 października 2016 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. akt IV Ca (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Powód złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27  listopada 2015 r, w którym oddalono apelację powoda wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 27 marca 2015 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo powoda, w którym domagał się on pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 14 stycznia 2011 r. (następnie zmienionego) i zasądzającego od powoda na rzecz pozwanej (b. żony) kwotę 71.445,73 zł. Jako podstawę powództwa opozycyjnego powód wskazywał m.in. dokonanie potrącenia wierzytelności, które – według powoda – przysługiwały mu wobec pozwanej i obejmowały nakłady na wierzytelność wspólną.
W skardze kasacyjnej powód podnosił zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego. Motywując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący wyjaśnił, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, wyszczególnione przez powoda w pkt III 1.2 skargi (s. 2).
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Analizując treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, treść skargi kasacyjnej i zawartą w niej prawną motywację wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie – wbrew stanowisku skarżącej – nie wystąpiły przesłanki przyjęcia skargi do  rozpoznania przewidzianej w art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.
Sąd Okręgowy przekonywająco wyjaśnił kwestię zwrotu nakładów i  wydatków na majątek, będący wcześniej majątkiem wspólnym, po ustaniu wspólności małżeńskiej majątkowej. Należności takie mogą być dochodzone, na wniosek zainteresowanego, w postępowaniu o podział majątku wspólnego, o czym przesądza art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 686 k.p.c. Jeżeli art. 567 § 3 k.p.c. odsyła do art. 567 § 1 k.p.c., to z kolei przepis art. 686 k.p.c. wyjaśnia, że w postępowaniu o dział spadku sąd rozstrzyga m.in. o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych. Odesłanie do art. 686 k.p.c., przewidującego bardzo szeroki katalog roszczeń, uzasadnia stwierdzenie, że  w  postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga o wydatkach i  nakładach dokonanych zarówno w czasie trwania wspólności ustawowej, jak i  w  okresie od chwili jej ustania do czasu podziału majątku wspólnego. W zakresie należności powstałych w obu tych okresach ma zastosowanie ogólna reguła art.  618 § 3 k.p.c. Po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia o zniesieniu współwłasności (podziale majątku wspólnego) nie można skutecznie przedstawiać do potrącenia wierzytelności z tytułu wydatków i nakładów, poniesionych w czasie trwania wspólności ustawowej i po jej ustaniu. Wierzytelność taka nie może być bowiem uważana za zaskarżalną w rozumieniu art. 498 § 1 k.c.
W związku z tym nie istnieje potrzeba rozważenia zagadnień prawnych przedstawionych w pkt III 1, 2 skargi. Oznaczało to konieczność odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).
db

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI