V CSK 145/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną uczestniczki postępowania B. D. od postanowienia Sądu Okręgowego w L., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Z. o potrzebie przyjęcia uczestniczki do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody. Sądy niższych instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na opinii psychiatrycznej, która wskazywała na możliwość występowania u uczestniczki zaburzeń urojeniowych i przewidywała pogorszenie jej stanu psychicznego w przypadku braku leczenia. Sąd Najwyższy uznał jednak, że ustalenia faktyczne poczynione przez sądy obu instancji nie były wystarczające do zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Przepis ten wymaga wykazania, że osoba jest chora psychicznie i że nieprzyjęcie jej do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie stanu zdrowia lub niezdolność do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Sąd Najwyższy podkreślił, że sama możliwość występowania zaburzeń psychicznych i przewidywanie pogorszenia stanu nie są wystarczające. Konieczne jest stanowcze ustalenie choroby psychicznej i znaczącego ryzyka pogorszenia. Ponadto, sąd musi samodzielnie ocenić przesłanki opinii biegłego, a nie tylko się na niej oprzeć. W związku z tym, że ustalenia sądów nie wypełniały przesłanek ustawowych, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w L.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie ścisłych wymogów dowodowych i merytorycznych dla orzekania o przymusowym leczeniu psychiatrycznym, podkreślenie roli sądu w ocenie opinii biegłego.
Dotyczy specyficznej procedury przymusowego leczenia psychiatrycznego, ale zasady oceny dowodów i stosowania przepisów prawa materialnego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ustalenia faktyczne sądu niższej instancji, oparte na opinii psychiatrycznej, spełniają przesłanki określone w art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, uzasadniające przymusowe przyjęcie do szpitala psychiatrycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia te nie były wystarczające, ponieważ nie wykazano jednoznacznie choroby psychicznej ani znaczącego ryzyka pogorszenia stanu zdrowia bez leczenia.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji nie wykazały stanowczo choroby psychicznej u uczestniczki, a jedynie możliwość występowania zaburzeń urojeniowych i przewidywanie pogorszenia stanu. Przepis art. 29 ust. 1 u.o.z.p. wymaga jednak udowodnienia choroby psychicznej i znacznego ryzyka pogorszenia stanu zdrowia lub niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych.
Czy sąd był zobowiązany do pouczenia uczestniczki o możliwości ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, gdy jej stan psychiczny mógł utrudniać samodzielne prowadzenie sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, w tej konkretnej sprawie nie było podstaw do takiego pouczenia, ponieważ uczestniczka wykazywała pełną orientację co do przedmiotu postępowania i aktywnie przeciwstawiała się potrzebie leczenia.
Uzasadnienie
Obowiązek pouczenia o możliwości ustanowienia pełnomocnika zależy od ujawnienia się w toku postępowania okoliczności wskazujących na trudności uczestnika w samodzielnym prowadzeniu sprawy. W niniejszej sprawie, mimo opinii biegłego, uczestniczka wykazywała pełną orientację i aktywnie broniła swoich interesów, co wykluczało potrzebę takiego pouczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. D. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (12)
Główne
u.o.z.p. art. 29 § 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Przymusowe przyjęcie do szpitala psychiatrycznego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy osoba jest chora psychicznie i albo jej dotychczasowe postępowanie wskazuje na znaczne pogorszenie stanu zdrowia bez leczenia, albo jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a leczenie w szpitalu przyniesie poprawę.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów, zarzut naruszenia w kontekście opinii biegłego.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu procesowym do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku sądu udzielania pouczeń i wyjaśnień stronom.
k.p.c. art. 379 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania z powodu braku zdolności procesowej lub braku przedstawiciela ustawowego.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku sądu wyjaśnienia opinii biegłego.
k.p.c. art. 46 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii innych biegłych.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym, stosowane przez art. 13 § 2 k.p.c. do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania o kosztach w przypadku uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z powodu niewystarczających ustaleń faktycznych co do choroby psychicznej i ryzyka pogorszenia stanu zdrowia. • Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących oceny dowodów i obowiązku sądu wyjaśnienia opinii biegłego.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu niepouczenia o możliwości ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Godne uwagi sformułowania
możliwość występowania zaburzeń psychicznych oraz pogorszenia stanu psychicznego nie wystarczy, by orzec o umieszczeniu uczestniczki bez jej zgody w szpitalu psychiatrycznym. • Konsekwencje zaniechania leczenia muszą być oceniane przez sąd, a nie tylko przez biegłego.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący
Jan Górowski
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie ścisłych wymogów dowodowych i merytorycznych dla orzekania o przymusowym leczeniu psychiatrycznym, podkreślenie roli sądu w ocenie opinii biegłego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przymusowego leczenia psychiatrycznego, ale zasady oceny dowodów i stosowania przepisów prawa materialnego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praw człowieka - ograniczenia wolności osobistej w celu leczenia psychiatrycznego. Podkreśla znaczenie rzetelnego procesu dowodowego i precyzyjnej interpretacji przepisów prawa.
“Czy można zmusić kogoś do leczenia psychiatrycznego? Sąd Najwyższy stawia jasne wymagania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.