III CSK 140/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, uznając, że powództwo zostało wytoczone po terminie.
Powód O. B. złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa. Zarzucił naruszenie przepisów dotyczących ustalenia ojcostwa i ochrony dóbr osobistych, argumentując potrzebę wykładni przepisów. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując na jednoznaczne brzmienie art. 63 k.r.o., który wyłącza dopuszczalność wytoczenia powództwa przez męża matki po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną powoda O. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa. Powód domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, powołując się na potrzebę wykładni przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 63 k.r.o. w zw. z art. 95 § 3 k.r.o.) oraz Kodeksu cywilnego (art. 24 k.c.). Argumentował, że ograniczenie terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa do momentu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności prowadzi do nieakceptowalnych skutków procesowych i uniemożliwia ustalenie rzeczywistego pochodzenia dziecka, gdy wątpliwości co do ojcostwa pojawią się po jego pełnoletności. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 398^9^ § 1 k.p.c., podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o ograniczonym dostępie, a jej przyjęcie wymaga spełnienia określonych przesłanek, takich jak istnienie istotnego zagadnienia prawnego czy potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd wskazał, że zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 63 k.r.o., mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa nie później niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Ograniczenie to zostało wprowadzone nowelizacją z 2008 r. i stosuje się do spraw wszczętych po jej wejściu w życie. Ponieważ powództwo zostało wytoczone w 2020 r., a dziecko urodziło się w 1981 r., Sąd Najwyższy uznał, że przesłanka potrzeby wykładni przepisów nie została spełniona i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9^ § 2 k.p.c. Orzeczono również o wynagrodzeniu pełnomocnika powoda z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, mąż matki nie może wytoczyć powództwa o zaprzeczenie ojcostwa po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Termin ten jest bezwzględny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na jednoznaczne brzmienie art. 63 k.r.o., który wyznacza termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki do momentu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Ograniczenie to zostało wprowadzone ustawą nowelizującą i jest stosowane do spraw wszczętych po jej wejściu w życie. Po osiągnięciu pełnoletności, prawo do wytoczenia takiego powództwa przysługuje jedynie dziecku lub prokuratorowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| O. B. | osoba_fizyczna | powód |
| R. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.r.o. art. 63
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa nie później niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
k.r.o. art. 95 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Ustawa - Kodeks rodzinny i opiekuńczy art. 9 § ust. 1
Znowelizowane przepisy stosuje się do stosunków powstałych przed dniem wejścia jej w życie.
Ustawa - Kodeks rodzinny i opiekuńczy art. 9 § ust. 2
Do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka stosuje się przepisy dotychczasowe.
k.r.o. art. 70 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez dziecko po osiągnięciu pełnoletności.
k.r.o. art. 86
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Uprawnienie prokuratora do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1 i 2
Podstawa orzekania o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 4 ust. 1 i 3, § 10 pkt 5, § 16 ust. 4 pkt 1 oraz § 2 pkt. 2, § 3
Szczegółowe przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jednoznaczne brzmienie art. 63 k.r.o. wyłączające dopuszczalność wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Brak spełnienia przesłanek określonych w art. 398^9^ § 1 k.p.c. dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów art. 63 k.r.o. w zw. z art. 95 § 3 k.r.o. oraz art. 24 k.c. ze względu na dobro dziecka i ochronę jego pochodzenia. Argumentacja oparta na nieakceptowalnych skutkach procesowych wynikających z ograniczenia terminu do wytoczenia powództwa.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W związku ze skargą kasacyjną powoda O. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 września 2020 r., sygn. akt XI 1 Cz [...], Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie ulega zatem wątpliwości, że art. 63 k.r.o. wyłącza dopuszczalność wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji terminu do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z terminem wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa rodzinnego – ustalenia ojcostwa i terminów procesowych. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z dotychczasową linią orzeczniczą, podkreśla znaczenie terminów w postępowaniu sądowym.
“Czy można zaprzeczyć ojcostwu po latach? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowy termin.”
Sektor
rodzinne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III CSK 140/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa O. B. przeciwko R. B. o zaprzeczenie ojcostwa, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od postanowienia Sądu Okręgowego w […] z dnia 21 września 2020 r., sygn. akt XI 1Cz […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w […] na rzecz adw. M. Ś.-B. wynagrodzenie w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) zł, powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi O. B. z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną powoda O. B. od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 września 2020 r., sygn. akt XI 1 Cz […] , Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 63 k.r.o. w zw. z art. 95 § 3 k.r.o. oraz art. 24 k.c., wskutek oddalenia jego zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia pozwu o zaprzeczenie ojcostwa z uwagi na niedochowanie terminu do wytoczenia powództwa, podczas gdy zgodnie z naczelną zasadą dobra dziecka oraz ochrony dóbr osobistych zarówno dziecka, jak również zaprzeczającego ojcostwo, dziecko powinno mieć możliwość poznania swojego pochodzenia, a powód ochrony swojej rodziny. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód oparł na przesłance uregulowanej w art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 , niepubl., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15 , niepubl., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15 , niepubl.). Według skarżącego istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, tj. art. 63 k.r.o. w zw. z art. 95 § 3 k.r.o. oraz art. 24 k.c., albowiem przyjęcie, że mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości prowadzi do nieakceptowalnych skutków procesowych, w tym niemożność ustalenia rzeczywistego pochodzenia dziecka i uświadomienia mu jego pochodzenia, w sytuacji gdy zaprzeczający pochodzenie dziecka powziął wątpliwość co do swojego ojcostwa już po osiągnięciu przez dziecko pełnoletniości. W świetle jednoznacznego brzmienia art. 63 k.r.o. mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa nie później niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości. Ograniczenie to zostało wprowadzone ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodziny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220, poz. 1431). Jak wynika z art. 9 ust. 1 tej noweli, znowelizowane nią przepisy stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed dniem wejścia jej w życie, z tym że do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 9 ust. 2 tej noweli). Nie ulega zatem wątpliwości, że art. 63 k.r.o. wyłącza dopuszczalność wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez męża matki po osiągnięciu przez dziecko pełnoletniości; od chwili osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości tylko ono może wytoczyć tego rodzaju powództwo, z tym że nie później niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletniości (art. 70 § 1 k.r.o.) oraz prokurator (art. 86 k.r.o). Powód jako mąż matki pozwanego (ur. 18 lipca 1981 r. - k. 5), z którą zawarł związek małżeński w dniu 31 grudnia 1980 r. (k. 7), powództwo wytoczył w 2020 r. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi pozwanego z urzędu orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz.U. z 2020, poz. 1651) w zw. z § 4 ust. 1 i 3, § 10 pkt 5, § 16 ust. 4 pkt 1 oraz § 2 pkt. 2, § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jedn. tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 18). Ke a.s.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI