V CSK 133/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Skarbu Państwa o zapłatę kwoty 55 318,39 zł od Gminy L. tytułem zwrotu kosztów oświetlenia odcinka drogi krajowej nr 8 znajdującego się na terenie gminy. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, opierając się na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.), uznając, że gmina ma obowiązek finansowania oświetlenia dróg publicznych na swoim terenie. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo i powołując się na art. 411 pkt 1 k.c., zgodnie z którym nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli ten, kto je spełnił, wiedział, że nie jest do niego zobowiązany. Sąd Okręgowy uznał, że powód zawierał umowę na dostawę energii w zastępstwie gminy, nie informując jej o tym i nie zastrzegając sobie prawa do zwrotu kosztów. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego. Zważył, że w sprawie powstało zagadnienie prawne dotyczące możliwości zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu lub o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko wyrażone w innym orzeczeniu, uznał, że jeśli działanie spełnia kryteria prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, należy zastosować te przepisy, co wyłącza zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Podkreślono, że brak zawiadomienia o zawarciu umowy nie wyklucza kwalifikacji jako prowadzenie cudzej sprawy bez zlecenia, a oświadczenie gminy o braku zainteresowania przejęciem oświetlenia było sprzeczne z ustawą Prawo energetyczne. W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał, że znajdują zastosowanie przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i oddaleniem apelacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, kiedy w sprawach dotyczących finansowania infrastruktury publicznej (np. oświetlenia dróg) należy stosować przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia, a kiedy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Wyjaśnienie znaczenia braku zawiadomienia o prowadzeniu cudzej sprawy oraz sprzeczności oświadczenia woli z ustawą.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy jeden podmiot publiczny ponosi koszty związane z zadaniem własnym innego podmiotu publicznego, a kwestia finansowania nie została jasno uregulowana umownie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w sytuacji, gdy Skarb Państwa pokrył koszty oświetlenia dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy, a ustawa Prawo energetyczne zalicza finansowanie oświetlenia do zadań własnych gminy, znajdują zastosowanie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405, 410, 411 k.c.), czy też przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia (art. 752 i nast. k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sytuacji, gdy działanie spełnia kryteria prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, należy zastosować te przepisy, co wyłącza zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Brak zawiadomienia o zawarciu umowy nie wyklucza kwalifikacji jako prowadzenie cudzej sprawy bez zlecenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na istnienie różnic między przesłankami zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu a przepisami o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Wybór podstawy prawnej należy do powoda. Jeśli okoliczności faktyczne nie pozwalają na kwalifikację stosunku jako prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, można zastosować przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Jednakże, jeśli istnieją podstawy do zastosowania przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia, wyłącza to zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, w tym art. 411 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we W. | organ_państwowy | powód |
| Gmina L. | organ_państwowy | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
Prawo energetyczne art. 18 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne
Finansowanie oświetlenia dróg publicznych znajdujących się na terenie gminy jest związane z prowadzoną przez gminę gospodarką finansową i stanowi zadanie własne gminy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego jako szczególnego przypadku bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 752
Kodeks cywilny
Podstawa prawna prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia.
Pomocnicze
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Wyłączenie obowiązku zwrotu świadczenia, jeżeli ten, kto je spełnił, wiedział, że nie jest do niego zobowiązany.
k.c. art. 753 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek prowadzącego cudzą sprawę bez zlecenia do zawiadomienia osoby, której sprawę prowadzi.
k.c. art. 754
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność prowadzącego cudzą sprawę wbrew wiadomej woli osoby zainteresowanej.
k.p.c. art. 39816
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia zamiast przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Brak zawiadomienia o zawarciu umowy nie wyklucza kwalifikacji jako prowadzenie cudzej sprawy bez zlecenia. • Oświadczenie gminy o braku zainteresowania przejęciem oświetlenia było sprzeczne z ustawą Prawo energetyczne.
Odrzucone argumenty
Roszczenie oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, w tym art. 411 pkt 1 k.c. (świadomość braku obowiązku zapłaty).
Godne uwagi sformułowania
Wybór podstawy prawnej należy do powoda i on powinien wskazać i udowodnić, zgodnie z art. 6 k.c., okoliczności uzasadniające zastosowanie danej podstawy prawnej. • Jeżeli zatem działanie osoby, która poniosła wydatki, spełnia kryteria prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, należy zastosować tę podstawę prawną, natomiast jeżeli brak jest okoliczności faktycznych pozwalających na taką kwalifikację, zaś powód twierdzi, że został zubożony, natomiast pozwany odniósł korzyść i jest zobowiązany do jej zwrotu, należy stosować przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Dopiero stwierdzenie, że okoliczności faktyczne nie pozwalają na kwalifikację stosunku jako prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, pozwala na zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Dariusz Dończyk
członek
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy w sprawach dotyczących finansowania infrastruktury publicznej (np. oświetlenia dróg) należy stosować przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia, a kiedy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Wyjaśnienie znaczenia braku zawiadomienia o prowadzeniu cudzej sprawy oraz sprzeczności oświadczenia woli z ustawą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy jeden podmiot publiczny ponosi koszty związane z zadaniem własnym innego podmiotu publicznego, a kwestia finansowania nie została jasno uregulowana umownie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowania infrastruktury publicznej i rozgraniczenia między dwoma reżimami odpowiedzialności cywilnej, co jest istotne dla samorządów i jednostek zarządzających drogami.
“Kto płaci za światło na drodze? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór między Skarbem Państwa a gminą.”
Dane finansowe
WPS: 55 318,39 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.