V CSK 120/19

Sąd Najwyższy2019-07-30

SNRodzinneodpowiedzialność rodzicielskanajwyższy

dzieckodobro dzieckaporządek publicznyrozporządzenie Bruksela II bismiędzynarodowe prawo rodzinneskarga kasacyjnaSąd Najwyższyorzeczenie zagraniczne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie o stwierdzenie wykonalności zagranicznego orzeczenia dotyczącego wydania dziecka, uznając brak istotnych zagadnień prawnych i oczywistej zasadności skargi.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego, który oddalił wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu angielskiego nakazującego wydanie dziecka. Sąd Apelacyjny uznał, że wykonanie orzeczenia byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym ze względu na dobro dziecka. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów, a skarga nie jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 lipca 2019 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wnioskodawcy D. L. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 listopada 2018 r. (sygn. akt I ACz (…)). Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie wykonalności orzeczenia Sądu Wyższej Instancji Wydziału Rodzinnego w L. (Anglia) z dnia 14 listopada 2017 r., które nakazywało uczestniczce O. L. wydanie małoletniej córki M. w terminie 48 godzin na obszar jurysdykcji Anglii i Walii lub oddanie jej pod opiekę ojcu. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek, uznając, że wykonanie orzeczenia byłoby oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na dobro dziecka, narażając małoletnią na poważną szkodę psychiczną. Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, a także że skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Sąd podkreślił, że klauzula porządku publicznego nie powinna być interpretowana rozszerzająco, a dobro dziecka stanowi podstawową zasadę polskiego prawa rodzinnego. Analiza okoliczności sprawy, w tym ujawnienie molestowania seksualnego przez ojca i ustalenie, że powrót do Wielkiej Brytanii naraziłby dziecko na szkodę, potwierdziła zasadność odmowy stwierdzenia wykonalności. Sąd Najwyższy zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może powołać się na klauzulę porządku publicznego, w tym badany interes dziecka, jako przesłankę odmowy wykonania nakazu zabezpieczającego, jeśli jego wykonanie byłoby sprzeczne z porządkiem prawnym państwa wykonania, z uwzględnieniem praktycznych skutków wykonania orzeczenia w kontekście dobra dziecka.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że klauzula porządku publicznego ma na celu ochronę krajowego porządku prawnego przed przypadkami naruszenia go przez orzeczenia zagraniczne. Zasada ta znajduje zastosowanie do wszystkich orzeczeń, a jej stosowanie wymaga uwzględnienia praktycznych skutków wykonania orzeczenia w kontekście dobra dziecka. Klauzula ta nie powinna być interpretowana rozszerzająco i powinna być stosowana w szczególnie rażących wypadkach.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
D. L.	osoba_fizyczna	wnioskodawca
O. L.	osoba_fizyczna	uczestniczka
Rzecznik Praw Dziecka	organ_państwowy	uczestnik

Przepisy (988)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^4 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wymaganie powołania i uzasadnienia istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Orzekanie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu w pierwszej instancji.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu w pierwszej instancji.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. § 16 § ust. 4 pkt 2

Określenie wysokości wynagrodzenia adwokata z urzędu.

k.k. art. 197 § § 2

Kodeks karny

Molestowanie seksualne.

k.k. art. 200 § § 1

Kodeks karny

Molestowanie seksualne.

k.k. art. 201

Kodeks karny

Molestowanie seksualne.

k.c. art. 385^1

Kodeks cywilny

Klauzule abuzywne.

k.c. art. 1035

Kodeks cywilny

Dziedziczenie ustawowe.

k.c. art. 1047

Kodeks cywilny

Stwierdzenie nabycia spadku.

k.c. art. 1071

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1076

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1077

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1078

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1079

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1080

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1081

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1082

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1083

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1084

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1085

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1086

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1087

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1088

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1089

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1090

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1091

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1092

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1093

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1094

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1095

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1096

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1097

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1098

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1099

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1100

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1101

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1102

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1103

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1104

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1105

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1106

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1107

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1108

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1109

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1110

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1111

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1112

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1113

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1114

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1115

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1116

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1117

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1118

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1119

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1120

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1121

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1122

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1123

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1124

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1125

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1126

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1127

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1128

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1129

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1130

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1131

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1132

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1133

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1134

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1135

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1136

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1137

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1138

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1139

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1140

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1141

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1142

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1143

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1144

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1145

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1146

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1147

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1148

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1149

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1150

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1151

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1152

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1153

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1154

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1155

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1156

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1157

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1158

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1159

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1160

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1161

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1162

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1163

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1164

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1165

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1166

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1167

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1168

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1169

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1170

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1171

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1172

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1173

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1174

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1175

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1176

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1177

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1178

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1179

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1180

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1181

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1182

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1183

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1184

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1185

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1186

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1187

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1188

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1189

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1190

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1191

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1192

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1193

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1194

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1195

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1196

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1197

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1198

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1199

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1200

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1201

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1202

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1203

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1204

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1205

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1206

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1207

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1208

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1209

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1210

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1211

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1212

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1213

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1214

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1215

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1216

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1217

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1218

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1219

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1220

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1221

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1222

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1223

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1224

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1225

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1226

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1227

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1228

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1229

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1230

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1231

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1232

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1233

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1234

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1235

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1236

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1237

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1238

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1239

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1240

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1241

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1242

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1243

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1244

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1245

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1246

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1247

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1248

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1249

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1250

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1251

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1252

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1253

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1254

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1255

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1256

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1257

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1258

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1259

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1260

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1261

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1262

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1263

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1264

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1265

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1266

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1267

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1268

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1269

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1270

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1271

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1272

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1273

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1274

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1275

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1276

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1277

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1278

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1279

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1280

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1281

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1282

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1283

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1284

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1285

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1286

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1287

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1288

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1289

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1290

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1291

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1292

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1293

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1294

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1295

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1296

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1297

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1298

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1299

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1300

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1301

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1302

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1303

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1304

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1305

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1306

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1307

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1308

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1309

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1310

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1311

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1312

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1313

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1314

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1315

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1316

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1317

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1318

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1319

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1320

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1321

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1322

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1323

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1324

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1325

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1326

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1327

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1328

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1329

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1330

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1331

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1332

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1333

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1334

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1335

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1336

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1337

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1338

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1339

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1340

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1341

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1342

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1343

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1344

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1345

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1346

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1347

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1348

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1349

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1350

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1351

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1352

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1353

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1354

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1355

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1356

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1357

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1358

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1359

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1360

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1361

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1362

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1363

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1364

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1365

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1366

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1367

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1368

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1369

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1370

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1371

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1372

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1373

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1374

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1375

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1376

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1377

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1378

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1379

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1380

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1381

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1382

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1383

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1384

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1385

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1386

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1387

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1388

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1389

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1390

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1391

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1392

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1393

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1394

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1395

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1396

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1397

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1398

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1399

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1400

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1401

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1402

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1403

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1404

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1405

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1406

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1407

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1408

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1409

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1410

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1411

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1412

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1413

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1414

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1415

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1416

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1417

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1418

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1419

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1420

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1421

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1422

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1423

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1424

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1425

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1426

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1427

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1428

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1429

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1430

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1431

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1432

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1433

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1434

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1435

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1436

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1437

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1438

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1439

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1440

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1441

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1442

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1443

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1444

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1445

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1446

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1447

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1448

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1449

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1450

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1451

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1452

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1453

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1454

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1455

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1456

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1457

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1458

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1459

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1460

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1461

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1462

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1463

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1464

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1465

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1466

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1467

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1468

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1469

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1470

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1471

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1472

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1473

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1474

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1475

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1476

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1477

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1478

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1479

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1480

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1481

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1482

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1483

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1484

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1485

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1486

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1487

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1488

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1489

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1490

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1491

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1492

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1493

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1494

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1495

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1496

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1497

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1498

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1499

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1500

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1501

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1502

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1503

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1504

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1505

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1506

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1507

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1508

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1509

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1510

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1511

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1512

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1513

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1514

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1515

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1516

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1517

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1518

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1519

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1520

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1521

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1522

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1523

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1524

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1525

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1526

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1527

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1528

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1529

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1530

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1531

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1532

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1533

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1534

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1535

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1536

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1537

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1538

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1539

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1540

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1541

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1542

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1543

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1544

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1545

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1546

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1547

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1548

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1549

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1550

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1551

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1552

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1553

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1554

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1555

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1556

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1557

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1558

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1559

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1560

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1561

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1562

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1563

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1564

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1565

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1566

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1567

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1568

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1569

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1570

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1571

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1572

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1573

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1574

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1575

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1576

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1577

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1578

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1579

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1580

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1581

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1582

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1583

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1584

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1585

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1586

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1587

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1588

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1589

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1590

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1591

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1592

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1593

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1594

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1595

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1596

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1597

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1598

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1599

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1600

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1601

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1602

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1603

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1604

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1605

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1606

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1607

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1608

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1609

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1610

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1611

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1612

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1613

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1614

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1615

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1616

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1617

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1618

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1619

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1620

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1621

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1622

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1623

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1624

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1625

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1626

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1627

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1628

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1629

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1630

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1631

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1632

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1633

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1634

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1635

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1636

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1637

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1638

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1639

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1640

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1641

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1642

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1643

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1644

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1645

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1646

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1647

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1648

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1649

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1650

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1651

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1652

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1653

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1654

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1655

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1656

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1657

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1658

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1659

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1660

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1661

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1662

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1663

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1664

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1665

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1666

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1667

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1668

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1669

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1670

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1671

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1672

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1673

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1674

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1675

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1676

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1677

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1678

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1679

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1680

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1681

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1682

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1683

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1684

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1685

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1686

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1687

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1688

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1689

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1690

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1691

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1692

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1693

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1694

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1695

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1696

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1697

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1698

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1699

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1700

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1701

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1702

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1703

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1704

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1705

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1706

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1707

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1708

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1709

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1710

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1711

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1712

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1713

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1714

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1715

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1716

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1717

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1718

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1719

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1720

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1721

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1722

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1723

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1724

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1725

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1726

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1727

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1728

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1729

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1730

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1731

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1732

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1733

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1734

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1735

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1736

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1737

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1738

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1739

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1740

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1741

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1742

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1743

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1744

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1745

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1746

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1747

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1748

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1749

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1750

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1751

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1752

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1753

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1754

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1755

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1756

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1757

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1758

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1759

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1760

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1761

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1762

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1763

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1764

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1765

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1766

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1767

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1768

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1769

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1770

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1771

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1772

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1773

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1774

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1775

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1776

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1777

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1778

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1779

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1780

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1781

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1782

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1783

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1784

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1785

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1786

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1787

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1788

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1789

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1790

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1791

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1792

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1793

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1794

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1795

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1796

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1797

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1798

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1799

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1800

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1801

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1802

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1803

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1804

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1805

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1806

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1807

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1808

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1809

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1810

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1811

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1812

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1813

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1814

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1815

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1816

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1817

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1818

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1819

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1820

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1821

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1822

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1823

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1824

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1825

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1826

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1827

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1828

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1829

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1830

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1831

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1832

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1833

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1834

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1835

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1836

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1837

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1838

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1839

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1840

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1841

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1842

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1843

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1844

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1845

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1846

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1847

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1848

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1849

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1850

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1851

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1852

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1853

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1854

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1855

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1856

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1857

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1858

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1859

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1860

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1861

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1862

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1863

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1864

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1865

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1866

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1867

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1868

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1869

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1870

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1871

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1872

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1873

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1874

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1875

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1876

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1877

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1878

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1879

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1880

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1881

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1882

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1883

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1884

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1885

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1886

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1887

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1888

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1889

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1890

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1891

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1892

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1893

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1894

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1895

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1896

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1897

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1898

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1899

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1900

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1901

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1902

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1903

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1904

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1905

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1906

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1907

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1908

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1909

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1910

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1911

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1912

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1913

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1914

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1915

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1916

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1917

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1918

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1919

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1920

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1921

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1922

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1923

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1924

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1925

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1926

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1927

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1928

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1929

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1930

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1931

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1932

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1933

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1934

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1935

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1936

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1937

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1938

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1939

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1940

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1941

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1942

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1943

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1944

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1945

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1946

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1947

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1948

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1949

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1950

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1951

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1952

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1953

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1954

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1955

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1956

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1957

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1958

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1959

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1960

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1961

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1962

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1963

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1964

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1965

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1966

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1967

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1968

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1969

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1970

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1971

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1972

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1973

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1974

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1975

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1976

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1977

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1978

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1979

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1980

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1981

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1982

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1983

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1984

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1985

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1986

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1987

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1988

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1989

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1990

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1991

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1992

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1993

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1994

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1995

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1996

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1997

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1998

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 1999

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2000

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2001

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2002

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2003

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2004

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2005

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2006

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2007

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2008

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2009

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2010

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2011

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2012

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2013

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2014

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2015

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2016

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2017

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2018

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2019

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2020

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2021

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2022

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2023

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2024

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2025

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2026

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2027

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2028

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2029

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2030

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2031

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2032

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2033

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2034

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2035

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2036

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2037

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2038

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2039

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2040

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2041

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2042

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2043

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2044

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2045

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c. art. 2046

Kodeks cywilny

Odrzucenie spadku.

k.c.

Kodeks cywilny

Skład orzekający

Monika Koba

sędzia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

dziecko dobro dziecka porządek publiczny rozporządzenie Bruksela II bis międzynarodowe prawo rodzinne skarga kasacyjna Sąd Najwyższy orzeczenie zagraniczne

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

Sygn. akt V CSK 120/19
POSTANOWIENIE
Dnia 30 lipca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Monika Koba
w sprawie z wniosku D. L.
‎
przy uczestnictwie O. L. i Rzecznika Praw Dziecka
‎
o stwierdzenie wykonalności orzeczenia Sądu Wyższej Instancji Wydziału Rodzinnego w L. (Anglia),
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 lipca 2019 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 19 listopada 2018 r., sygn. akt I ACz (…),
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki
‎
O. L. kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych i czterdzieści groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce z urzędu przez adwokata A. K. Ł. w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r. Sąd Apelacyjny w (…) na skutek apelacji uczestniczki postępowania O. L. zmienił postanowienie wydane przez Sąd Okręgowy w J. z dnia 4 kwietnia 2018 roku w ten sposób, że oddalił wniosek D. L. o stwierdzenie wykonalności orzeczenia Sądu Wyższej Instancji Wydziału Rodzinnego w L.(Anglia) z dnia 14 listopada 2017 r. nakazującego uczestniczce wydanie małoletniej M., córki wnioskodawcy i uczestniczki, w terminie 48 godzin na obszar jurysdykcji Anglii i Walii lub oddanie dziecka pod opiekę ojcu D. L.. Podstawą oddalenia wniosku było stwierdzenie, że skutki jego wykonania będą oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym Rzeczpospolitej Polskiej z uwagi na dobro dziecka narażając małoletnią na poważną szkodę psychiczną i stawiając ją w sytuacji nie do zniesienia.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez uczestnika.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienie prawne, które wymagają odpowiedzi na następuje pytania:
1)
„czy art. 23 lit. a) w związku z art. 31 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE. L. 338.1 z 23.12.2003) należy interpretować w ten sposób, że sąd Państwa Członkowskiego, przed którym zawisła sprawa stwierdzenia wykonalności nakazu zabezpieczającego (
preliminary injuction
) jurysdykcję sądów innego Państwa Członkowskiego w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności rodzicielskiej, które to postępowanie zostało wszczęte i toczy się w Państwie Członkowskim wydania tego nakazu, może powołać się na klauzulę porządku publicznego, w tym zwłaszcza ekstensywnie rozumiany i badany interes dziecka jako przesłankę odmowy wykonania takiego nakazu zabezpieczającego, udaremniając w ten sposób wydanie orzeczenia co do istoty w przedmiocie odpowiedzialności rodzicielskiej i ocenę interesu dziecka w tym innym Państwie Członkowskim, zważywszy że orzeczenie objęte wnioskiem nie rozstrzyga o odpowiedzialności rodzicielskiej, zaś wyrok co do istoty w dalszym ciągu i tak podlegałby stwierdzeniu jego wykonalności na podstawie tych samych przepisów rozporządzenia”,
2)
„czy w świetle zasady wzajemnego zaufania wyrażonej w pkt 2 i 21 preambuły rozporządzenia nr
2201/2003
, a także zasady efektywności (
effet utile
) prawa UE, art. 33 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 tegoż rozporządzenia należy rozumieć, w ten sposób, że przed sądem Państwa Członkowskiego wykonania nakazu zabezpieczającego, który został wydany w jeszcze niezakończonym postępowaniu przed sądem innego Państwa Członkowskiego dotyczącym odpowiedzialności rodzicielskiej i nie rozstrzyga kwestii merytorycznych, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczności podlegające obligatoryjnemu badaniu ze strony sądu tego innego Państwa Członkowskiego”,
3)
„czy przepisy art. 21 i następnych rozporządzenia nr 2201/2003 należy interpretować w ten sposób, że sąd Państwa Członkowskiego, w którym złożony został wniosek o uznanie lub wykonanie w trybie rozporządzenia nr 2201/2003, może lub powinien zastosować te przepisy do orzeczenia wydanego w innym Państwie Członkowskim, które w wyniku zastosowania art. 50 TUE podjęło decyzję o wystąpieniu z Unii - nawet w razie gdy sąd Państwa Członkowskiego wykonania orzeka po dniu, o którym mowa w art. 50 ust. 3 TUE?”
Ponadto skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów tj. art. 23 lit. a), art. 26 i art. 31 ust. 3 rozporządzenia nr 2201/2003, jak również wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona bowiem sąd
a quo
rażąco naruszył zasadę wzajemnego zaufania, stanowiącą fundament prawa UE, czym również naruszył traktatowe zasady lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej) oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości, która jest realizowana w szczególności przez zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych w ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (art. 67 ust. 1 i 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka wniosła o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ. i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/04, nie publ.).
Analiza wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania prowadzi do konkluzji, że skarżący powołując się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych i potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, kwestionuje w istocie stosowanie przez Sąd Apelacyjny prawa materialnego, poddając w wątpliwość sięgnięcie przez ten Sąd w okolicznościach sprawy po klauzulę porządku publicznego. W tym ujęciu przytoczone wyżej zagadnienia mają charakter pozorny, teoretyczny lub oparty na arbitralnych założeniach skarżącego nie znajdujących potwierdzenia w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia. W szczególności nie wynika z niego by dobro dziecka było przez Sąd Apelacyjny rozumiane i badane ekstensywnie, co miało doprowadzić do udaremnienia wydania orzeczenia co do istoty sprawy w przedmiocie odpowiedzialności rodzicielskiej w innym Państwie Członkowskim i pozostawać w kolizji z zasadą wzajemnego zaufania, lojalnej współpracy i efektywności prawa UE.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że
klauzula porządku publicznego (w tym wymieniona w
art. 23
lit. a rozporządzenia nr 2201/2003) ma na celu ochronę krajowego porządku prawnego przed przypadkami jego naruszenia w wyniku uznania orzeczeń sądów obcych nieodpowiadających fundamentalnym standardom prawnym. Chodzi przy tym o sprzeczność z polskim porządkiem prawnym uznania orzeczenia sądu obcego, a nie samego orzeczenia. Zasada ta znajduje zastosowanie do wszystkich orzeczeń podlegających uznaniu ( stwierdzeniu wykonalności) bez względu na akcentowany przez skarżącego ich różnorodny charakter, z uwzględnieniem każdorazowo praktycznych skutków wykonania takiego orzeczenia w kontekście dobra dziecka (postanowienia wydane w toku postępowania również mogą powodować skutki pozostające w sprzeczności z dobrem dziecka).
Klauzula porządku publicznego nie powinna być interpretowana rozszerzająco, stanowi ona bowiem wyjątek od zasady uznawania zagranicznych orzeczeń. Naruszenie zasad składających się na treść klauzuli powinno być oczywiste, wyraźne, istotne, a stosowanie klauzuli powinno mieć miejsce w szczególnie rażących wypadkach (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1975 r., I CR 625/75, OSNC 1976, nr 10, poz. 215,
‎
z dnia 21 kwietnia 1978 r., IV CR 65/78, OSN 1980, poz. 233, z dnia 2 czerwca 1980 r., I CR 124/80, OSNC 1981, nr 1, poz. 13, z dnia 23 sierpnia 1990 r.,
‎
I CR 415/90, OSP 1992, nr 3, poz. 68, z dnia 26 lutego 2003 r., II CK 13/03, OSNC 2004, nr 5, poz. 80 oraz niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego
‎
z dnia 18 stycznia 2002 r., I CKN 722/99, z dnia 9 marca 2004 r., I CK 412/03, z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 533/06, z dnia 10 grudnia 2010 r., IV CSK 224/10, i z dnia 16 lutego 2011 r., II CSK 425/10).
Nakaz ochrony dobra dziecka stanowi natomiast podstawową zasadę polskiego prawa rodzinnego. Zasadzie tej podporządkowane są wszelkie regulacje stosunków między rodzicami i dziećmi. Dobro dziecka jako wartość wymaga priorytetowego traktowania w stosunku do interesów innych osób, także rodziców. (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2016 r., V CSK 302/15, nie publ. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2015 r.,
‎
III CSK 154/14, nie publ., z dnia 31 stycznia 2018 r., IV CSK 442/17, nie publ.,
‎
i z dnia 12 grudnia 2000 r., V CSK 1751/00, nie publ.). Okoliczności niniejszej sprawy i charakter podlegającego stwierdzeniu wykonalności orzeczenia Sądu zagranicznego nie dostarczają argumentów za potrzebą ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w przedmiocie rozumienia dobra dziecka i oczywistej sprzeczności uznania (stwierdzenia wykonalności) orzeczenia z porządkiem publicznym.
Nie ma również wątpliwości, że badanie czy nastąpiło naruszenie porządku publicznego musi przebiegać każdorazowo w konkretnych okolicznościach sprawy przy uwzględnieniu praktycznych skutków jakie wywołuje orzeczenie zagranicznego sądu w porządku prawnym państwa uznania. Bogactwo stanów faktycznych, implikujące niuansowanie oceny prawnej w zakresie przyjęcia, że stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego będzie oczywiście sprzeczne z klauzulą porządku publicznego z uwagi na dobro dziecka w tego rodzaju sprawach przez sądy powszechne, nie stanowi problemu prawnego którego rozstrzygnięcie niezbędne dla sprawy, stwarza realne i poważne trudności, przekraczające poziom występujący zwykle w przypadku każdego procesu decyzyjnego sądu orzekającego w konkretnej sprawie.
Formułując zagadnienie drugie skarżący poddaje krytyce zakres prowadzonego przez Sąd Apelacyjny postępowania dowodowego uznając, że dotyczył on okoliczności obligatoryjnie badanych przez Sąd Państwa Członkowskiego, który wydał orzeczenie podlegające stwierdzeniu wykonalności. To założenie, stanowiące podstawę konstrukcji sygnalizowanego problemu, nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Sąd Apelacyjny orzekał w przedmiocie stwierdzenia wykonalności orzeczenia Sądu zagranicznego i prowadził postępowanie dowodowe dotyczące aktualnej sytuacji małoletniego dziecka stron w kontekście badania przesłanek ewentualnej odmowy uwzględnienia wniosku (a nie sposobu rozstrzygnięcia o kontaktach czy kompetencji rodziców do sprawowania pieczy nad małoletnią), czyniąc to w myśl zasady autonomii proceduralnej zgodnie z własnymi przepisami procesowymi (art. 33 ust. 3 Rozporządzenia nr 2201/2003).
Zagadnienie trzecie ma teoretyczny charakter. Proces związany z wystąpieniem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej ani
‎
w dacie orzekania przez Sądy obu instancji ani Sąd Najwyższy nie zakończył się i nie zostały ustalone warunki wystąpienia.
Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, że istnieje rozbieżność w orzecznictwie w zakresie wykładni pojęcia „dobra dziecka” jako elementu polskiego porządku publicznego, w szczególności na tle przepisu art. 23
‎
lit. a Rozporządzenia nr 2201/2003. Rozbieżności tej nie dowodzą przytoczone w uzasadnieniu wniosku postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2018 r., IV CSK 442/17 (nie publ.) oraz z dnia 22 stycznia 2015 r., III CSK 154/14 (OSNC - ZD 2016, nr B, poz. 29). Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie
‎
III CSK 154/14 Sąd Najwyższy nie wyłożył pojęcia dobra dziecka w sposób odmienny od sposobu jego rozumienia zaprezentowanego w uzasadnieniu postanowienia wydanego w sprawie IV CSK 442/17, a uchylił zaskarżone orzeczenie odmawiające stwierdzenia wykonalności z uwagi na odniesienie przez sąd orzekający klauzuli porządku publicznego nie tyle do konsekwencji uznania wyroku sądu zagranicznego na obszarze Polski, ile do zasad procedowania, sposobu gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez ten sąd oraz do wyników postępowania przed tym sądem w postaci wydania merytorycznego orzeczenia o określonej treści regulującej kwestię pobytu dziecka przy ojcu. W sprawie IV CSK 442/17 Sąd Najwyższy analizował natomiast sprzeczność rezultatu orzeczenia sądu zagranicznego z zasadą porządku publicznego
‎
w postaci dobra dziecka. Ustalenie granic porządku publicznego, w tym sprzeczności praktycznych skutków stwierdzenia wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego z dobrem dziecka, może w różnych okolicznościach spraw prowadzić do odmiennych rezultatów, co nie dowodzi jednak zasadniczych rozbieżności w sposobie rozumienia tego pojęcia.
Dostrzeżenia także wymaga, że
w
uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na jej oczywistą zasadność (upatrując jej w ekstensywnej wykładni pojęcia „porządku publicznego” i prowadzeniu postępowania dowodowego na okoliczności wykraczające daleko poza ocenę prawną wniosku, a dotyczące stosunków rodzinnych uczestników postępowania i ich wspólnego małoletniego dziecka) oraz na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, a także potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Wobec kształtu tych przesłanek
nie jest możliwe jednoczesne skuteczne wykazywanie, że w sprawie istnieją wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów prawa i że skarga oparta na naruszeniu tych przepisów jest oczywiście uzasadniona (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, nie publ. i z dnia 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, nie publ.). W tym zakresie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawiera wewnętrzną sprzeczność, nie ulega bowiem wątpliwości, że ta sama kwestia nie może stanowić źródła zagadnienia o problemowym i niejasnym charakterze i zarazem być podstawą ewidentnej zasadności skargi kasacyjnej, możliwej do stwierdzenia bez prowadzenia bardziej złożonych rozumowań.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, nie publ. i z dnia 29 września 2017 r., V CSK 162/17, nie publ.).
Uważna lektura motywów zaskarżonego orzeczenia nie potwierdza oceny skarżącego by Sąd Apelacyjny wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, wykroczył poza to co było konieczne dla ochrony fundamentalnych wartości porządku publicznego, czy też zastąpił Sąd zagraniczny w jego funkcji rozpoznania istoty sprawy, którą było wyłącznie orzeczenie o kontaktach z dzieckiem. Sąd Apelacyjny nie poddawał również orzeczenia objętego wnioskiem kontroli merytorycznej.
Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia wynika, że małoletnia M. od lipca 2017 r. mieszka na stałe wraz z matką w Polsce, gdzie się w pełni zaaklimatyzowała. Matka jest dla M. rodzicem pierwszoplanowym i bezpiecznym. Nie ma ona możliwości powrotu do Anglii, wcześniej pracowała u męża. Przeciwko dziadkowi małoletniej toczy się postępowanie karne
‎
z art. 197 § 2 k.k. W styczniu 2017 r. małoletnia ujawniła molestowanie seksualne ze strony ojca, co doprowadziło w kwietniu 2018 r. do wszczęcia śledztwa, a następnie postawienia skarżącemu zarzutów w tym przedmiocie o czyny
‎
z art. 200 § 1 k.k. i 201 k.k. Ustalono również, że powrót małoletniej do Wielkiej Brytanii w aktualnej sytuacji naraziłby ją na poważną szkodę psychiczną. Powrót do Wielkiej Brytanii bez matki postawiłby ją natomiast w sytuacji nie do zniesienia.
Prezentując stanowisko, że odmowa stwierdzenia wykonalności orzeczenia zagranicznego w tych okolicznościach spełnia przesłankę oczywistej zasadności skargi skarżący nie uwzględnia, że centralną postacią prowadzonego postępowania jest dziecko i jego dobro, a nie naganne postępowanie uczestniczki, która nie dostosowała się do orzeczenia Sądu zagranicznego diametralnie zmieniając sytuację życiową dziecka. Marginalizowanie trudnej sytuacji małoletniej i jej potrzeb, w realiach silnego konfliktu rodziców i prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego, nie dostarcza argumentów na rzecz oczywistej zasadności skargi.
Ubocznie dostrzeżenia wymaga, że wniosek skarżącego o wydanie dziecka w trybie Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę sporządzonej w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz.U. z 1995 r., Nr 108, poz. 528 ze zm.) postanowieniem Sądu Rejonowego w J. z dnia 6 grudnia 2018 r. został oddalony, a Sąd Okręgowy w J. postanowieniem z dnia 27 maja 2019 r. oddalił apelację. U podstaw rozstrzygnięcia legło uznanie, że istnieje poważne ryzyko, iż powrót małoletniej do Wielkiej Brytanii narazi ją na niepowetowaną szkodę fizyczną lub psychiczną, bądź też postawi ją w sytuacji nie do zniesienia (art. 13 pkt b Konwencji).
Analiza zatem wniosku na tle podstaw skargi oraz motywów zaskarżonego postanowienia, nie prowadzi do oceny, że Sąd Apelacyjny ferując orzeczenie dopuścił się kardynalnych błędów, w stopniu przemawiającym za oczywistą zasadnością skargi.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i § 16 ust. 4 pkt 2
‎
w zw. z § 14 ust. 1 pkt 6 i § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
‎
z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
‎
(jedn. tekst: Dz. U. z 2019, poz. 18) obciążając nimi skarżącego stosownie do wyników postępowania kasacyjnego i uwzględniając w nich podatek od towarów i usług (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2015 r., III CZP 90/15, OSNC 2017, nr 1, poz. 3).
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI