V CO 77/09

Sygn. akt V CO 77/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 24 marca 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Wojciech Katner 
 
w sprawie z wniosku Elektrowni „R.(...)” Spółki Akcyjnej w R. 
o zawezwanie spółek: „G.(...)” Towarzystwa Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w W., Z.(...) w 
Wielkiej Brytanii, Z.(...) w Irlandii oraz H.(...) 
do zawarcia ugody w sprawie o odszkodowanie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 24 marca 2010 r., 
wniosku Elektrowni „R.(...)” Spółki Akcyjnej w R. o oznaczenie sądu właściwego do 
rozpoznania sprawy, sygn. akt VI GCo (...) 
 
oddala wniosek. 
 
Uzasadnienie 
 
We wniosku z dnia 5 sierpnia 2009 r. Elektrownia „R.(...)” Spółka Akcyjna w R. 
zawezwała „G.(...)” Towarzystwo Ubezpieczeń Spółkę Akcyjną w W., Z.(...) w L., Z.(...) 
w Irlandii oraz H.(...) w L. do próby ugodowej w sprawie o zapłatę kwoty 35.700.000,00 
zł tytułem odszkodowania. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został złożony 
w Sądzie Rejonowym w R. 
Wnioskodawca wykonując zobowiązanie Sądu Rejonowego w R. z dnia 28 
października 2009 r. wystąpił o oznaczenie przez Sąd Najwyższy w trybie art. 45 
k.p.c., sądu właściwego do przeprowadzenia postępowania pojednawczego. W 
uzasadnieniu wniosku Elektrownia „R.(...)” Spółka Akcyjna w R. wskazała, że 

 
2 
podstawę prawną ustalenia Sądu Rejonowego w R. jako właściwego miejscowo do 
przeprowadzenia postępowania pojednawczego stanowią przepisy art. 9 ust. 1 lit. b) w 
zw. z art. 11 ust. 2 i art. 10 w zw. z art. 11 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 
44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń 
sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE L z 
dn. 16.01.2001 r.). Natomiast wobec zawezwanego „G.(...)” Towarzystwa Ubezpieczeń 
Spółki Akcyjnej w W. podstawę prawną ustalenia Sądu Rejonowego w R. jako 
miejscowo właściwego do przeprowadzenia postępowania pojednawczego stanowi 
przepis art. 43 § 1 k.p.c., zgodnie z którym jeśli uzasadniona jest właściwość kilku 
sądów albo jeżeli wytacza się powództwo przeciwko kilku osobom, dla których według 
przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między tymi sądami 
należy do powoda. Wnioskodawca na podstawie art. 43 § 1 k.p.c. dokonał wyboru 
Sądu Rejonowego w R. do przeprowadzenia postępowania pojednawczego z udziałem 
zawezwanego „G.(...)” Towarzystwa Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w W. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wniosek o oznaczenie sądu właściwego dla przeprowadzenia postępowania 
pojednawczego należało oddalić jako bezzasadny. 
Stosownie do art. 45 k.p.c. jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na 
podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy na 
posiedzeniu niejawnym oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. 
W judykaturze i doktrynie nie budzi wątpliwości, że oznaczenie w trybie art. 45 
k.p.c. sądu miejscowo właściwego do rozpoznania sprawy może nastąpić jedynie 
wówczas, gdy dla danej sprawy istnieje jurysdykcja krajowa i droga sądowa (zob. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1.03.1982 r., IV Co 2/82, OSNCP 
1982/10/149; postanowienie z dnia 14.02.1985 r., II Co 13/85, OSNCP 1985/12/196; 
postanowienie z dnia 6.09.2000 r., II Co 8/00, baza orzecznictwa Lex nr 52552; 
postanowienie z dnia 28.01.2004 r., IV Co 1/04, niepubl.). 
Sąd rejonowy, do którego złożono wniosek o zawezwanie do próby ugodowej i 
który wnioskodawca uznał za właściwy powinien po stwierdzeniu, że w sprawie 
zachodzi jurysdykcja krajowa sądów polskich zbadać, czy jest właściwy miejscowo do 
przeprowadzenia 
postępowania 
pojednawczego. 
W 
razie 
stwierdzenia 
swej 
niewłaściwości, sąd rejonowy powinien na podstawie art. 200 § 1 k.p.c. wydać 
postanowienie o przekazaniu sprawy sądowi właściwemu. 

 
3 
Należy podkreślić, że niemożność ustalenia właściwości miejscowej sądu, która 
uzasadnia wystąpienie z wnioskiem do Sądu Najwyższego w trybie art. 45 k.p.c. zachodzi 
dopiero wówczas, gdy brak jest jakiejkolwiek regulacji prawnej pozwalającej w konkretnej 
sprawie znaleźć podstawy do określenia właściwości miejscowej ogólnej, przemiennej lub 
wyłącznej. W niniejszej sprawie wnioskodawca uzasadniając właściwość miejscową Sądu 
Rejonowego w R. powołał przepisy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 44/2001 z dnia 22 
grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich 
wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE L z dn. 16.01.2001 r.) oraz 
przepis art. 43 § 1 k.p.c. W przypadku biernego współuczestnictwa materialnego (art. 72 
§ 1 pkt 1 k.p.c.) można zastosować przepis art. 45 k.p.c., jeżeli nie można ustalić sądu 
właściwego 
dla 
żadnego 
z 
pozwanych, 
natomiast 
ustalenie 
sądu 
właściwego miejscowo chociażby dla jednego z pozwanych pozwala zastosować art. 43 
§ 1 k.p.c. 
Zadaniem Sądu Rejonowego w R. było wypowiedzenie się co do istnienia w 
sprawie przesłanki procesowej - jurysdykcji krajowej oraz właściwości miejscowej tego 
sądu, a w konsekwencji ewentualne podjęcie działań prowadzących do oznaczenia sądu 
właściwego. 
Zważywszy na powyżej przedstawioną argumentację, wniosek należało oddalić 
wobec braku podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 45 k.p.c.