V CO 48/09

Sąd Najwyższy2009-10-14
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wznowienie postępowanianakaz zapłatysprzeciwniekonstytucyjnośćTrybunał KonstytucyjnyKodeks postępowania cywilnegosprawy gospodarczeprawa przedsiębiorców

Sąd Najwyższy wznowił postępowanie i uchylił wcześniejsze postanowienia, uwzględniając skargę opartą na wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającym przepis k.p.c. za niekonstytucyjny.

Sprawa dotyczyła skargi o wznowienie postępowania wniesionej przez spółkę "M." przeciwko postanowieniom Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego, które odrzuciły jej sprzeciw od nakazu zapłaty. Sąd Najwyższy, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisu k.p.c. dotyczącego odrzucania sprzeciwów bez wezwania do uzupełnienia braków, wznowił postępowanie i uchylił zaskarżone orzeczenia.

Sprawa rozpoczęła się od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w W. Pozwana spółka "M." wniosła sprzeciw, który został przekazany do Sądu Okręgowego w K. z powodu niewłaściwości sądu. Sąd Apelacyjny uchylił postanowienie o przekazaniu i odrzucił sprzeciw, uznając go za niedopuszczalny z powodu braku odpisu dla strony przeciwnej, zgodnie z art. 4798a § 5 k.p.c. Sąd Najwyższy podtrzymał tę decyzję. Następnie pozwana spółka wniosła skargę o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2009 r. (SK 28/08), który uznał przepis art. 4798a § 5 k.p.c. za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nakazywał odrzucenie sprzeciwu bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Sąd Najwyższy uznał, że skoro przepis stanowiący podstawę odrzucenia sprzeciwu został uznany za niekonstytucyjny, skarga o wznowienie postępowania jest uzasadniona. W konsekwencji, Sąd Najwyższy wznowił postępowanie, uchylił swoje postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis ten narusza prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ponieważ pozbawia przedsiębiorcę możliwości obrony swoich praw poprzez odrzucenie sprzeciwu bez możliwości jego uzupełnienia, co jest dyskryminujące w porównaniu do innych uczestników postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wznowienie postępowania i uchylenie orzeczeń

Strona wygrywająca

„M.” Spółka z o.o. w K.

Strony

NazwaTypRola
„W.” Spółka z o.o. w W.spółkapowód
„M.” Spółka z o.o. w K.spółkapozwana

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 4011

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

Pomocnicze

k.p.c. art. 4798a § § 5 zdanie drugie

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie odrzucania sprzeciwu bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych w sprawach gospodarczych.

k.p.c. art. 4799 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 412 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 4798a § 5 k.p.c. z Konstytucją RP. Przepis stanowiący podstawę odrzucenia sprzeciwu został uznany za niekonstytucyjny.

Godne uwagi sformułowania

przepis [...] w zakresie, w jakim [...] przewiduje, że sąd odrzuca [...] sprzeciw od nakazu zapłaty [...] wniesiony przez przedsiębiorcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez uprzedniego wezwania do ich uzupełnienia, jest niezgodny z [...] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skład orzekający

Lech Walentynowicz

przewodniczący

Krzysztof Strzelczyk

sprawozdawca

Katarzyna Tyczka-Rote

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podstawę do wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu, na którym opierało się orzeczenie."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie opierało się na przepisie uznanym później za niekonstytucyjny przez TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może odwrócić bieg prawomocnie zakończonej sprawy sądowej, podkreślając znaczenie ochrony praw przedsiębiorców i zgodności prawa z Konstytucją.

Wyrok TK uchyla prawomocne postanowienie SN! Jak niekonstytucyjny przepis wpłynął na losy sprawy gospodarczej?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CO 48/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 14 października 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) 
SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
w sprawie z powództwa „W.” Spółki z o.o. w  W. 
przeciwko „. Spółce z o.o. w K. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 14 października 2009 r. 
skargi „M.” Spółki z o.o. w K. o wznowienie postępowania  
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego  
z dnia 8 maja 2008 r.,  
 
 
 
1. wznawia postępowanie, 
2. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 
2008 r., sygn. akt V CZ 27/08, 
3. uchyla postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 31 
stycznia 2008 r. 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Sąd Okręgowy w  W. w sprawie z powództwa W. Sp. z o.o. przeciwko „M.” 
Sp. z o.o. nakazem zapłaty z dnia 25 września 2007 r. wydanym w postępowaniu 
upominawczym orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Od powyższego nakazu zapłaty 
pozwana, reprezentowana przez radcę prawnego wniosła sprzeciw, doręczając 
jeden odpis tego sprzeciwu bezpośrednio stronie przeciwnej – pełnomocnikowi 
powódki, przesyłając jednocześnie do Sądu Okręgowego dowód nadania tego 
sprzeciwu listem poleconym do pełnomocnika powódki. W sprzeciwie pozwana 
zaskarżyła powyższy nakaz w całości i wniosła o oddalenie powództwa, a nadto o 
przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. 
Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 24 października 2007 r. 
stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi 
Okręgowemu w K. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła powódka 
wnosząc o jego uchylenie i odrzucenie sprzeciwu, zarzucając Sądowi Okręgowemu 
w  W. obrazę przepisu art. 4798a § 5 k.p.c. 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 31 stycznia 2008 r. uchylił 
zaskarżone postanowienie i odrzucił sprzeciw od nakazu zapłaty. W uzasadnieniu 
wskazał, że bezpośrednie doręczenie odpisu sprzeciwu stronie powodowej 
pozbawione było doniosłości prawnej, zaś sprzeciw wniesiony bez odpisu dla 
strony przeciwnej podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 4798a § 5 k.p.c. w zw. 
z art. 4799 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r. oddalił zażalenie 
pozwanej na powyższe postanowienie w części dotyczącej odrzucenia sprzeciwu 
od nakazu zapłaty, a w pozostałym zakresie zażalenie odrzucił. W uzasadnieniu 
podzielił argumentację Sądu Apelacyjnego wskazując, że sprzeciw wniesiony bez 
odpowiedniego 
odpisu 
dla 
strony 
przeciwnej 
podlega 
odrzuceniu 
jako 
niedopuszczalny (art. 4798a § 5 k.p.c. w zw. z art. 4799 § 2 k.p.c.). 
Pozwana spółka wniosła do Sądu Apelacyjnego […] skargę o wznowienie 
postępowania wnosząc o: 

 
3 
1) 
wznowienie 
postępowania 
zakończonego 
nakazem 
zapłaty 
wydanym 
w postępowaniu upominawczym z dnia 25 września 2007 r., wydanym przez 
Sąd Okręgowy w  W.; 
2) 
uchylenie przez Sąd Apelacyjny w całości postanowienia Sądu Najwyższego z 
dnia 8 maja 2008 r., V CZ 27/08; 
3) 
uchylenie przez Sąd Apelacyjny w  W. w całości postanowienia tegoż Sądu z 
dnia 31 stycznia 2008 r.; 
4) 
rozpoznanie sprawy wskutek złożenia przez pozwaną sprzeciwu od nakazu 
zapłaty z dnia 25 września 2007 r., wydanego przez Sąd Okręgowy w W. 
Skarżąca skargę o wznowienie oparła na podstawie wskazanej w art. 4011 
k.p.c. 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. przekazał sprawę 
Sądowi Najwyższemu jako właściwemu do jej rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2009 r., SK 28/08 
opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 5 maja 2009 r., Nr 67, poz. 571 orzekł, 
że art. 4798a § 5 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks 
postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), dodany ustawą z dnia 
16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699), w zakresie, w jakim 
w postępowaniu w sprawach gospodarczych przewiduje, że sąd odrzuca 
zawierające braki formalne zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym 
oraz sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, wniesione przez 
przedsiębiorcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez 
uprzedniego wezwania do ich uzupełnienia, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 
w związku z art. 31 ust. 3, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 78 
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 
Niewątpliwie uznany za niekonstytucyjny przepis art. 4798a § 5 zd. 2 k.p.c. 
stanowił podstawę prawną w rozumieniu art. 4011 k.p.c. wydania zaskarżonych 

 
4 
orzeczeń, a zatem skargę o wznowienie postępowania należało uznać za w pełni 
uzasadnioną. 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 412 § 4 k.p.c. 
orzekł jak na wstępie  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
md

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI