V CO 29/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o zasiedzenie służebności przesyłu innemu sądowi, mimo że uczestniczka postępowania była zatrudniona w sądzie pierwszej instancji, uznając, że sama okoliczność zatrudnienia nie stanowi podstawy do przekazania sprawy w oparciu o dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Rejonowy w J. wystąpił o przekazanie sprawy o zasiedzenie służebności przesyłu innemu sądowi, argumentując, że uczestniczka postępowania jest asystentem sędziego w tym sądzie, co może budzić wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, podkreślając, że przesłanki do przekazania sprawy na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. nie są tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego, a dobro wymiaru sprawiedliwości nie może być rozumiane wyłącznie pragmatycznie.
Sąd Rejonowy w J. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o zasiedzenie służebności przesyłu innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na art. 44¹ § 1 k.p.c. Uzasadnieniem wniosku było zatrudnienie jednej z uczestniczek postępowania, M. M., jako asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w J. Sąd Rejonowy wskazał, że fakt ten może uzasadniać wystąpienie z wnioskiem o wyłączenie sędziów i referendarzy, co mogłoby prowadzić do długotrwałego postępowania. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, podkreślił, że art. 44¹ k.p.c. wprowadza wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i powinien być interpretowany ściśle. Sąd Najwyższy zaznaczył, że przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości” nie jest tożsama z dobrem sądu czy interesami stron, a ma charakter uniwersalistyczny. Wskazał, że sama okoliczność zatrudnienia uczestnika postępowania w sądzie nie jest wystarczającą podstawą do przekazania sprawy innemu sądowi, gdyż nie należy utożsamiać przesłanek przekazania sprawy z przesłankami wyłączenia sędziego. Sąd Najwyższy podkreślił również, że wzgląd na sprawność postępowania nie może przeważyć nad konstytucyjnym prawem do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, samo zatrudnienie uczestnika postępowania w sądzie pierwszej instancji jako asystenta sędziego nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przesłanki do przekazania sprawy na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. nie są tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego. Dobro wymiaru sprawiedliwości ma charakter uniwersalistyczny i nie może być utożsamiane z pragmatycznym podejściem do szybkości postępowania czy interesami stron. Okoliczności wskazujące na potrzebę wyłączenia sędziego nie przesądzają o konieczności przekazania sprawy innemu sądowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo […] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. | spółka | wnioskodawca |
| M. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis wprowadza wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i powinien być interpretowany ściśle. Przekazanie sprawy może nastąpić jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Dobro wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale składa się na nie m.in. wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, sytuacje mogące wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. Nie jest tożsame z dobrem sądu, interesami prawnymi stron ani społecznym postrzeganiem bezstronności. Wymaga uniwersalistycznego rozumienia, uwzględniając długofalowe konsekwencje.
Pomocnicze
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczy podstaw wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
k.p.c. art. 6 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada szybkości postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przesłanki do przekazania sprawy na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. nie są tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego. Dobro wymiaru sprawiedliwości ma charakter uniwersalistyczny i nie może być rozumiane wyłącznie pragmatycznie. Prawo do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy ma charakter konstytucyjny i nie powinno ustępować przed zasadą szybkości postępowania.
Odrzucone argumenty
Zatrudnienie uczestniczki postępowania jako asystenta sędziego w sądzie pierwszej instancji uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Potencjalne wyłączenie sędziów i długotrwałość postępowania stanowią podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi w celu przyspieszenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości nie powinno być rozumiane w sposób wyłącznie pragmatyczny podstaw stosowania art. 44¹ § 1 k.p.c. nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego wymiar sprawiedliwości istnieje po to, by rozstrzygać indywidualne spory o prawo i tym samym zabezpieczać interesy prawne stron postępowań, jednak „dobro wymiaru sprawiedliwości" trzeba każdorazowo rozumieć uniwersalistycznie
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo zatrudnienie uczestnika postępowania w sądzie pierwszej instancji jako asystenta sędziego nie jest wystarczającą podstawą do przekazania sprawy innemu sądowi na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c., nawet jeśli może to rodzić potrzebę wyłączenia sędziego. Podkreślenie uniwersalistycznego charakteru 'dobra wymiaru sprawiedliwości' i jego odrębności od przesłanek wyłączenia sędziego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. i nie wyklucza przekazania sprawy w innych, uzasadnionych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje subtelne rozróżnienie między przesłankami przekazania sprawy a wyłączeniem sędziego, co jest istotne dla praktyków. Podkreśla znaczenie obiektywizmu i zaufania do wymiaru sprawiedliwości.
“Czy pracownik sądu może wpłynąć na to, gdzie jego sprawa będzie rozpatrywana? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt V CO 29/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Joanna Misztal-Konecka w sprawie z wniosku […] Przedsiębiorstwa […] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. przy uczestnictwie M. M. i P. M. o zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2021 r., wniosku Sądu Rejonowego w J. o przekazanie sprawy o sygn. akt I Ns […] innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44 1 § 1 K.p.c. odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE 1. Sąd Rejonowy w J., powołując się na art. 44 1 § 1 k.p.c., wystąpił o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy z wniosku […] Przedsiębiorstwa […] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. z udziałem M. M. i P. M. o zasiedzenie służebności przesyłu. Sąd Rejonowy wskazał, że przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi okręgowemu wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości. Podał, że uczestniczka postępowania M. M. jest zatrudniona w Sądzie Rejonowym w J. jako asystent sędziego. Tym samym jest osobą znaną osobiście sędziom i referendarzom sądowym tego Sądu Rejonowego, co uzasadniałoby wystąpienie z żądaniem ich wyłączenia na podstawie art. 49 k.p.c., a w konsekwencji długotrwałe postępowanie zmierzające do przeniesienia sprawy do innego, równorzędnego sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 2. Artykuł 44 1 k.p.c., dodany przez ustawę z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20; z 15 maja 2020 r., II CO 106/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20). Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale z brzmienia art. 44 1 § 1 k.p.c. wynika, że w rozumieniu tego przepisu składa się na nie „w szczególności” wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 września 2020 r., II CO 203/20). 3. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono również, że dobro wymiaru sprawiedliwości nie jest tożsame ani z dobrem (w szczególności sprawnym funkcjonowaniem) sądu rozpoznającego konkretną sprawę lub z interesami prawnymi stron, ani też ze społecznym postrzeganiem sądu jako organu bezstronnego. Wszystkie te elementy stanowią części składowe tej wartości, lecz w stosowaniu art. 44 1 § 1 k.p.c. trzeba mieć na uwadze, że żaden z elementów nie dominuje nad pozostałymi. Wprawdzie wymiar sprawiedliwości istnieje po to, by rozstrzygać indywidualne spory o prawo i tym samym zabezpieczać interesy prawne stron postępowań, jednak „dobro wymiaru sprawiedliwości" trzeba każdorazowo rozumieć uniwersalistycznie, mając na względzie nie tylko konkretną sprawę, ale też długofalowe konsekwencje wynikające z decyzji o zastosowaniu art. 44 1 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2020 r., IV CO 153/20). 4. Okoliczności wskazane przez Sąd Rejonowy w J. nie uzasadniają zastosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. Jak podał Sąd Rejonowy, uczestniczka postępowania M. M. jest zatrudniona w Sądzie Rejonowym w J. jako asystent sędziego i jest osobą znaną osobiście sędziom i referendarzom sądowym, co uzasadniałoby wystąpieniem z żądaniem ich wyłączenia na podstawie art. 49 k.p.c. O konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 44 1 § 1 k.p.c., nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do części, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Podstaw stosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. nie należy bowiem utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że przepis art. 44 1 k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do poszczególnego sędziego, gdyż w tym przypadku do rozwiązania zaistniałych wątpliwości służy instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego, jeżeli zatem w ocenie sędziego referenta istnieją podstawy do jego wyłączenia, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie, pozostawiając ocenę właściwemu sądowi (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 września 2020 r., IV CO 191/20; z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20; z 7 maja 2021 r., I CO 53/21). Za zastosowaniem normy art. 44 1 § 1 k.p.c. nie przemawia również argument, że ewentualne wdrożenie procedury wyłączenia sędziów na podstawie art. 49 k.p.c. wywoła długotrwałe postępowanie zmierzające do przeniesienia sprawy do innego, równorzędnego sądu, zaś przekazanie sprawy przez Sąd Najwyższy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi przyśpieszyłoby przeniesienie sprawy do innego sądu. Wzgląd na sprawność i szybkość postępowania nie tworzy konieczności przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Zagrożenie przedłużania się postępowania ma wprawdzie istotny wymiar praktyczny, jednak dobro wymiaru sprawiedliwości nie powinno być rozumiane w sposób wyłącznie pragmatyczny. Prawo do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, także miejscowo, ma charakter konstytucyjny (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Brak jest podstaw do przyjęcia, że wyrażona w art. 6 § 1 k.p.c. zasada szybkości postępowania powinna mieć pierwszeństwo przed zasadą wynikającą bezpośrednio z Konstytucji (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 lipca 2020 r., IV CO 153/20; z 19 lutego 2021 r., I CO 11/21). 5. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. k e
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI