V CO 18/06

Sygn. akt V CO 18/06 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 19 grudnia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) 
SSN Maria Grzelka (sprawozdawca) 
SSN Grzegorz Misiurek 
 
 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 19 grudnia 2006 r. 
skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego I. – L. L. i T. L. Spółki Jawnej w D.  
o wznowienie postępowania 
w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Wielobranżowego I. – L. L. i T. L. Spółki 
Jawnej w D.  
przeciwko "F." S.A. w K. 
o zapłatę, 
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego 
z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt V CZ 8/05, 
 
 
 
odrzuca skargę o wznowienie postępowania. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie […] 1530/03 Sąd 
Apelacyjny oddalił wniosek powodowego Przedsiębiorstwa – Spółki jawnej L. L. i T. 
L. o zwolnienie od kosztów sądowych w  zakresie wpisu od kasacji. Wysokość 
wpisu Sąd określił na kwotę 5.463,20 złotych a wezwanie do uiszczenia tej kwoty w 
terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia kasacji doręczył pełnomocnikowi strony 
powodowej w dniu 28 czerwca 2004 r., a następnie – po odmowie zwolnienia – 
ponownie w dniu 20 lipca 2004 r. Wobec nieuiszczenia wpisu Sąd Apelacyjny 
postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2004 r. odrzucił kasację. Zażalenie powoda na 
odrzucenie kasacji Sąd Najwyższy oddalił postanowieniem z dnia 18 lutego 2005 r. 
po uprzednim rozpoznaniu postanowienia o odmowie zwolnienia od wpisu i 
uznaniu, że trafnie Sąd Apelacyjny ocenił, iż brak było podstaw do uwzględnienia 
wniosku o zwolnienie od kosztów. 
 
W dniu 29 czerwca 2006 r. powód wniósł skargę o wznowienie 
postępowania. Powołując się na art. 4011 k.p.c. wskazał, że w wyroku z dnia 
31  marca 2005 r. SK 26/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z art. 2 
w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przepisów art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 
13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w  sprawach cywilnych oraz § 7 ust. 1 pkt 
4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie 
określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych oaz orzekł o utracie mocy 
obowiązującej wymienionych przepisów z dniem 1 kwietnia 2006 r. Podniósł, że 
w  sprawie  […] 1530/03 Sądu Apelacyjnego odrzucenie kasacji nastąpiło tylko 
dlatego, że powód został wezwany do uiszczenia wpisu od kasacji, w związku z 
czym § 7 ust. 1 pkt 4 w/w rozporządzenia pośrednio stanowił podstawę 
postanowienia odrzucającego kasację, co w świetle art. 190 ust. 4 Konstytucji 
uprawnia skarżącego do żądania ponownego załatwienia jego sprawy bez 
wykorzystania niekonstytucyjnego przepisu. Ponadto, powód argumentował, że 
wnosząc o zwolnienie od wpisu od kasacji i  znając treść art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy 
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 1967 r. liczył się z tym, że 
w  przypadku nieprzyjęcia kasacji do rozpoznania zostanie mu zwrócona jedynie 

 
3 
połowa uiszczonego wpisu na co nie mógł sobie pozwolić. Wobec tego, że art. 36 
ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy o kosztach z 1967 roku utracił moc brak jest 
obecnie – zdaniem skarżącego – podstaw prawnych do pobierania od strony 
wnoszącej kasację opłaty od kasacji nie zapewniając jej jednocześnie gwarancji 
merytorycznego rozpoznania kasacji w momencie wnoszenia opłaty. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zgodnie z art. 4011 w zw. z art. 399 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia 
postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności 
z  Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano orzeczenie. 
Postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu kasacji oraz postanowienie Sądu 
Najwyższego oddalające zażalenie powoda nie zostały wydane na podstawie art. 
36 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2002 r. 
nr 9, poz. 88 ze zm.) ani wprost ani przy pośrednim wykorzystaniu wymienionego 
przepisu. Przepis ten przewidywał zwrot z urzędu przez sąd połowy wpisu 
uiszczonego od kasacji nieprzyjętej przez Sąd Najwyższy do rozpoznania 
i  znajdował zastosowanie do instytucji tzw. przedsądu. W rozpoznawanej sprawie, 
w związku z nieopłaceniem kasacji, nie doszło do skutecznego wniesienia 
wymienionego środka zaskarżenia w wyniku czego zastosowanie tzw. przedsądu 
jak i przepisów regulujących skutki nieprzyjęcia kasacji do rozpoznania było 
bezprzedmiotowe. 
 
Również odnośnie do § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów  
w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 154, poz. 753 ze zm.) należy przyjąć, że 
stwierdzenie 
niekonstytucyjności 
tego 
przepisu 
w 
wyroku 
Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2005 r. SK 26/02 (OTK-A 2005 nr 3, poz. 29) 
nastąpiło w związku i na potrzeby instytucji odmowy przyjęcia kasacji do 
rozpoznania nie zaś pod kątem zakwestionowania dopuszczalności w ogóle 
pobrania od kasacji całego wpisu. Wynika to w sposób nie budzący wątpliwości 
z  treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym rozważania 
uwzględniające m.in. wymieniony § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia przedstawione 
zostały w  ustępie zatytułowanym „niekonstytucyjność” regulacji dotyczącej zwrotu 

 
4 
połowy wpisu w wypadku odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania”, same zaś te 
rozważania obejmują m.in. następujące wypowiedzi: „Zdaniem Trybunału 
Konstytucyjnego ocena konstytucyjności ponoszenia przez podmiot, którego 
kasacja nie została przyjęta do rozpoznania, kosztów w postaci połowy wpisu od 
kasacji musi być porównana z innymi sytuacjami, w których ustawodawca nakazuje 
zwrot połowy wpisu”, „Dlatego Trybunał Konstytucyjny uznał za konieczne 
stwierdzenie nieprawidłowości konstytucyjnej w  zakresie sposobu podziału 
kosztów 
kasacji 
na 
wypadek 
odmowy 
przyjęcia 
jej 
do 
rozpoznania”, 
„W  konsekwencji Trybunał Konstytucyjny uważa, iż zaskarżony przepis art. 36 
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz § 7 zakwestionowanego 
rozporządzenia w  zakresie w jakim dotyczą kasacji (oba przepisy łącznie tworzą 
mechanizm zwrotu połowy kosztów w wypadku odmowy przyjęcia kasacji) są 
niezgodne z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji”, „Dlatego ustawodawca 
musi 
rozważyć, 
czy 
względy, 
które 
skłoniły 
Trybunał 
do 
wniosku 
o  niekonstytucyjności 
przepisów 
o  zwrocie 
części 
wydatków 
na 
kasację 
w   wypadku odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania w wyniku przedsądu – 
istnieją 
także 
obecnie... 
(-)”, 
„Orzekając 
o niekonstytucyjności 
przepisów 
wskazanych w pkt 1 sentencji Trybunał Konstytucyjny postanowił odroczyć 
o  12  miesięcy termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów (-) 
natychmiastowa derogacja spowodowałaby bowiem brak zwrotu poniesionych 
kosztów, a więc skutek wręcz odwrotny do tego, jakie miałoby przynieść orzeczenie 
o niekonstytucyjności”. 
 
Powyższe stwierdzenia Trybunału Konstytucyjnego uprawniają do wniosku, 
że uwzględnienie § 7 ust. 1 pkt 4 wymienionego wyżej rozporządzenia przy 
orzekaniu o niekonstytucyjności sposobu podziału kosztów wymaganych przy 
wstępnym badaniu kasacji nastąpiło dlatego, że Trybunał Konstytucyjny uznał, iż 
wymieniony przepis stanowi swego rodzaju punkt wyjścia dla przepisu traktującego 
o zwrocie połowy wpisu oraz, że za niekonstytucyjne uznał Trybunał w  istocie 
uregulowanie dotyczące zwrotu wpisu w przypadku odmowy przyjęcia kasacji do 
rozpoznania nie zaś uregulowanie dotyczące w ogóle pobierania całego wpisu. 
Tak  też -  jak się wydaje – przyjął wyrok Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca, 
który 
jeszcze 
przed 
upływem 
terminu 
derogacyjnego 
oznaczonego 

 
5 
w  przedmiotowym wyroku uchwalił i wprowadził w  życie nową ustawę o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz.U. nr 167, poz. 1398), 
w której powtórzył regułę pobierania od skargi kasacyjnej całego wpisu (art. 18 ust. 
2), zmienił natomiast poprzednie unormowanie dotyczące zwrotu części 
uiszczonego wpisu w razie odmowy w wyniku tzw. przedsądu przyjęcia skargi 
kasacyjnej do rozpoznania w ten sposób, że obecnie stronie skarżącej zwraca się 
¾ wpisu (art. 79 ust. 1 pkt 2 „b” w/w ustawy). 
 
W każdym zaś razie, bez względu na intencje jakie legły u podstaw 
stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu § 7 ust. 1 
pkt 4 rozporządzenia w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach 
cywilnych, wymieniony przepis nie był podstawą wydania przez Sąd Apelacyjny 
postanowienia o odrzuceniu kasacji, ani postanowienia Sądu Najwyższego 
o  oddaleniu zażalenia powoda. Podstawą powyższych orzeczeń był art. 16 ust. 3 
ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
(jedn. tekst Dz.U. z 2002 r., nr 9, poz. 88 ze zm.), a tego przepisu wyrok Trybunału 
Konstytucyjnego nie dotyczy. 
 
Z przedstawionych względów uznając, że skarga powoda o wznowienie 
postępowania nie została oparta na podstawie, o której mowa w art. 4011 Sąd 
Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 410 § 1 k.p.c.).