V CO 17/06

Sąd Najwyższy2006-12-19
SNCywilneprawo rzeczoweWysokanajwyższy
lokale socjalneodszkodowaniegminaeksmitowaniTrybunał Konstytucyjnywznowienie postępowaniaprawo mieszkaniowe

Sąd Najwyższy wznowił postępowanie zakończone prawomocnym oddaleniem kasacji powodów, uchylił własny wyrok oraz wyrok sądu niższej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uznającym przepis stanowiący podstawę oddalenia powództwa za niezgodny z Konstytucją.

Powodowie, współwłaściciele nieruchomości, domagali się od Gminy R. zapłaty odszkodowania za niedostarczenie lokali socjalnych byłym lokatorom, którzy zostali eksmitowani. Sądy niższych instancji oraz Sąd Najwyższy oddaliły powództwo, uznając, że przepis art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów ograniczał odszkodowanie do różnicy między czynszem wolnorynkowym a socjalnym, a takiej różnicy nie było. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność tego przepisu z Konstytucją, powodowie wnieśli o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy uwzględnił skargę, wznowił postępowanie, uchylił poprzednie wyroki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji.

Sprawa dotyczyła roszczenia powodów, współwłaścicieli nieruchomości, o zapłatę odszkodowania od Gminy R. w kwocie 14.207,97 zł. Powodowie argumentowali, że Gmina nie zapewniła lokali socjalnych byłym lokatorom ich nieruchomości, którzy zostali eksmitowani. W związku z tym, byli lokatorzy nadal zamieszkiwali w nieruchomości powodów, nie płacąc odszkodowania za korzystanie z lokali ani opłat za media. Sądy niższych instancji oraz Sąd Najwyższy oddaliły powództwo, opierając się na interpretacji art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, zgodnie z którą odszkodowanie od gminy za niedostarczenie lokalu socjalnego ograniczało się do różnicy między czynszem wolnorynkowym a socjalnym. Ponieważ taka różnica nie wystąpiła, powództwo zostało uznane za niezasadne. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. oddalił kasację powodów, podzielając stanowisko sądów niższych instancji i wskazując, że art. 18 ust. 4 uopl stanowił lex specialis wobec art. 361 § 2 k.c. Jednakże, wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2005 r.) jest niezgodny z Konstytucją. Na tej podstawie powodowie złożyli skargę o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 4011 k.p.c. i uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wznowił postępowanie, uchylił swój poprzedni wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że jest niezgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że przepis ten narusza konstytucyjne zasady ochrony własności i prawa do sądu, ograniczając w sposób nieproporcjonalny możliwość dochodzenia odszkodowania przez właścicieli nieruchomości od gmin za niedostarczenie lokali socjalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wznowienie postępowania, uchylenie wyroku, przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

powodowie (w zakresie wznowienia postępowania)

Strony

NazwaTypRola
J.J.osoba_fizycznapowód
W.T.osoba_fizycznapowód
R.K.osoba_fizycznapowód
Gmina R.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

uopl art. 18 § ust. 4

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego

Pierwotnie interpretowany jako ograniczający odszkodowanie do różnicy między czynszem wolnorynkowym a socjalnym. Po wyroku TK uznany za niezgodny z Konstytucją.

k.p.c. art. 4011

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wznowienia postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Pomocnicze

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Pierwotnie uznany za nie mający zastosowania w sprawie ze względu na lex specialis (art. 18 ust. 4 uopl).

k.p.c. art. 407 § § 2 zdanie pierwsze

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania.

k.p.c. art. 412 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o wznowieniu postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 18 ust. 4 uopl z Konstytucją. Art. 4011 k.p.c. jako podstawa wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

art. 18 ust. 4 uopl [...] jest niezgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. omawiany przepis art. 18 ust. 4 reguluje w sposób szczególny odszkodowanie od gminy i stanowi lex specialis w stosunku do zasad wynagradzania szkody określonych w art. 361 § 2 k.c.

Skład orzekający

Tadeusz Żyznowski

przewodniczący-sprawozdawca

Maria Grzelka

członek

Grzegorz Misiurek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podstawy i skutki wznowienia postępowania w związku z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego, wpływ orzeczeń TK na prawomocne orzeczenia sądowe, interpretacja przepisów dotyczących odszkodowań za niedostarczenie lokali socjalnych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2005 r. w zakresie przepisu uznanego za niekonstytucyjny. Konkretne rozstrzygnięcie sprawy zależy od ponownego rozpoznania przez sąd niższej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na prawomocne wyroki sądowe i wznowić postępowanie, co jest kluczowe dla zrozumienia mechanizmów ochrony praw obywatelskich i praworządności.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego uchyla prawomocne orzeczenie Sądu Najwyższego!

Dane finansowe

WPS: 14 207,97 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CO 17/06 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 19 grudnia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Maria Grzelka 
SSN Grzegorz Misiurek 
 
Protokolant Piotr Malczewski 
 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 19 grudnia 2006 r.  
skargi J.J., W.T. i R.K. 
o wznowienie postępowania  
w sprawie z powództwa J.J., W.T. i R.K. 
przeciwko Gminie R. 
o zapłatę, 
zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego 
z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt [...], 
 
 
wznawia 
postępowanie 
zakończone 
wyrokiem 
Sądu 
Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r., uchyla ten wyrok oraz 
wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 lutego 2004 r. i 
rozpoznanie sprawy przekazuje temu Sądowi Okręgowemu. 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację 
powodów [...] od wyroku Sądu Okręgowego, aprobującego rozstrzygnięcie 
oddalające żądanie powodów – współwłaścicieli zabudowanej nieruchomości 
skierowane przeciwko pozwanej Gminie R. o zapłatę 14.207,97 zł. Według 
poczynionych ustaleń, które nie były kwestionowane w toku postępowania pozwana 
Gmina nie zapewniła lokali socjalnych byłym lokatorem zamieszkującym 
w zabudowanej nieruchomości powodów. Byli lokatorzy zostali – prawomocnymi 
wyrokami – eksmitowani, z zapewnieniem im prawa do lokali socjalnych, oraz 
wstrzymaniem wykonania eksmisji do czasu zaoferowania lokali przez pozwaną 
Gminę. Zamieszkując w tych samych lokalach nie płacą odszkodowania za 
korzystanie z nich a także nie uiszczają opłat za dostawy tzw. mediów tj. opłaty za 
energię elektryczną, wodę ciepłą i zimną oraz centralne ogrzewanie. 
 
Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wyrażenia przez Sądy niższych 
instancji zapatrywania stwierdzającego, że roszczenie powodów o odszkodowanie 
z art. 18 ust. 4 ustawy, z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, 
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 
733 ze zm.) za niedostarczenie lokali socjalnych uprawnionym do tego osobom 
eksmitowanym jest niezasadne. Zdaniem Sądów obu instancji odszkodowanie 
przewidziane w powołanym art. 18 ust. 4 uopl ustawodawca ograniczył do różnicy 
pomiędzy tzw. czynszem wolnorynkowym a tym, który zobowiązani są płacić byli 
lokatorzy uprawnieni do lokalu socjalnego. Skoro w rozpoznawanej sprawie różnica 
taka nie występuje brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa. Powyższe 
zapatrywanie podzielił – w powołanym na wstępie wyroku – Sąd Najwyższy, który 
z powołaniem się na uchwałę z dnia 16 kwietnia 2003 r., III CZP 22/03 (OSNC 
2004, nr 2, poz. 19) wskazał, że omawiany przepis art. 18 ust. 4 reguluje w sposób 
szczególny odszkodowanie od gminy i stanowi lex specialis w stosunku do zasad 
wynagradzania szkody określonych w art. 361 § 2 k.c., który nie ma zastosowania 
w rozpoznanej sprawie. 

 
3 
 
Wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r. SK 51/05 (Dz. U. Nr 94, poz. 657) Trybunał 
Konstytucyjny orzekł, że art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie 
praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. 
U. Nr 71, poz. 733 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2005 r., 
jest niezgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 31 
ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 
 
Z powołaniem się na art. 4011 k.p.c. oraz przytoczony wyrok Trybunału 
Konstytucyjnego powodowie [...] wnosili o wznowienie postępowania zakończonego 
wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r.  oraz zmianę tego wyroku i 
poprzedzających go orzeczenia Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 lutego 2004 r., a 
także orzeczenia Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 września 2003 r. 
i uwzględnienie powództwa w całości z zasądzeniem kosztów procesu. 
 
Z powyższego wynika, że skarga o wznowienie postępowania została oparta 
na ustawowej podstawie jaką w myśl art. 4011 k.p.c. stanowi przytoczony wyrok 
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 maja 2006 r. SK 51/05 stwierdzający, że art. 
18 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie prawa lokatorów, 
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 
733 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 art., 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 77 
ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został 
opublikowany w dniu 5 czerwca 2006 r. (Dz. U. Nr 94, poz. 657). Termin określony 
w art. 407 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. został dochowany. Z powyższych przyczyn 
i na podstawie powołanych przepisów oraz art. 412 § 4 k.p.c. należało orzec jak 
w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI