V CO 17/06

Sąd Najwyższy2006-12-19
SAOSCywilneochrona lokatorówWysokanajwyższy
lokale socjalneeksmisjaodszkodowanieustawa o ochronie praw lokatorówTrybunał Konstytucyjnywznowienie postępowaniaSąd Najwyższynieruchomości

Sąd Najwyższy wznowił postępowanie, uchylił własny wyrok i wyrok sądu niższej instancji, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego uznającym przepis o odszkodowaniu za niedostarczenie lokalu socjalnego za niezgodny z Konstytucją.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa o zapłatę odszkodowania za niedostarczenie lokali socjalnych. Wcześniejsze orzeczenia oddaliły powództwo, uznając, że roszczenie jest niezasadne, ponieważ różnica między czynszem wolnorynkowym a socjalnym nie występuje. Skarga oparta została na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepis stanowiący podstawę prawną roszczenia za niezgodny z Konstytucją. Sąd Najwyższy, uwzględniając skargę, wznowił postępowanie, uchylił swoje poprzednie orzeczenie oraz orzeczenie sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła skargi o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa J.J., W.T. i R.K. przeciwko Gminie R. o zapłatę odszkodowania za niedostarczenie lokali socjalnych byłym lokatorom eksmitowanym z nieruchomości powodów. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r. oddalił kasację powodów, aprobując rozstrzygnięcie sądów niższych instancji, które uznały roszczenie za niezasadne. Sądy argumentowały, że odszkodowanie z art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów ograniczone jest do różnicy między czynszem wolnorynkowym a socjalnym, a ponieważ taka różnica nie wystąpiła, brak było podstaw do uwzględnienia powództwa. Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 22/03, wskazując, że art. 18 ust. 4 stanowi lex specialis i nie ma zastosowania art. 361 § 2 k.c. Jednakże, wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r. Trybunał Konstytucyjny (SK 51/05) orzekł, że art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (w brzmieniu do 1 stycznia 2005 r.) jest niezgodny z Konstytucją. Na tej podstawie powodowie wnieśli o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy, uznając skargę za zasadną i opartą na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wznowił postępowanie, uchylił swój poprzedni wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w poprzednim orzeczeniu uznano, że odszkodowanie to jest ograniczone do tej różnicy, a jej brak czyni roszczenie niezasadnym.

Uzasadnienie

Sądy niższych instancji oraz Sąd Najwyższy w poprzednim wyroku interpretowały art. 18 ust. 4 ustawy jako przepis szczególny, ograniczający odszkodowanie do różnicy między czynszem wolnorynkowym a socjalnym. Brak tej różnicy oznaczał brak podstaw do uwzględnienia powództwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wznowienie postępowania, uchylenie wyroków, przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

J.J., W.T., R.K.

Strony

NazwaTypRola
J.J.osoba_fizycznapowód
W.T.osoba_fizycznapowód
R.K.osoba_fizycznapowód
Gmina R.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

uopl art. 18 § ust. 4

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego

W poprzednim orzeczeniu interpretowany jako ograniczający odszkodowanie do różnicy między czynszem wolnorynkowym a socjalnym. Po wyroku TK uznany za niezgodny z Konstytucją.

k.p.c. art. 4011

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wznowienia postępowania w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 407 § § 2 zdanie pierwsze

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, który został dochowany.

k.p.c. art. 412 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o wznowieniu postępowania, uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Nie miał zastosowania w poprzednim orzeczeniu, gdyż art. 18 ust. 4 uopl stanowił lex specialis.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów z Konstytucją. Art. 4011 k.p.c. jako podstawa do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

art. 18 ust. 4 uopl ustawodawca ograniczył do różnicy pomiędzy tzw. czynszem wolnorynkowym a tym, który zobowiązani są płacić byli lokatorzy uprawnieni do lokalu socjalnego omawiany przepis art. 18 ust. 4 reguluje w sposób szczególny odszkodowanie od gminy i stanowi lex specialis w stosunku do zasad wynagradzania szkody określonych w art. 361 § 2 k.c. art. 18 ust. 4 ustawy ... jest niezgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skład orzekający

Tadeusz Żyznowski

przewodniczący-sprawozdawca

Maria Grzelka

członek

Grzegorz Misiurek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podstawy i skutki wznowienia postępowania w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, interpretacja art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2005 r. w zakresie przepisu uznanego za niekonstytucyjny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może odwrócić bieg zakończonego postępowania sądowego, podkreślając znaczenie konstytucyjnej kontroli prawa. Jest to przykład na to, że nawet prawomocne orzeczenia mogą być kwestionowane w wyjątkowych sytuacjach.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego uchyla prawomocne orzeczenie Sądu Najwyższego!

Dane finansowe

WPS: 14 207,97 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CO 17/06 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Grzegorz Misiurek Protokolant Piotr Malczewski po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 19 grudnia 2006 r. skargi J.J., W.T. i R.K. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa J.J., W.T. i R.K. przeciwko Gminie R. o zapłatę, zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt [...], wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r., uchyla ten wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 lutego 2004 r. i rozpoznanie sprawy przekazuje temu Sądowi Okręgowemu. 2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację powodów [...] od wyroku Sądu Okręgowego, aprobującego rozstrzygnięcie oddalające żądanie powodów – współwłaścicieli zabudowanej nieruchomości skierowane przeciwko pozwanej Gminie R. o zapłatę 14.207,97 zł. Według poczynionych ustaleń, które nie były kwestionowane w toku postępowania pozwana Gmina nie zapewniła lokali socjalnych byłym lokatorem zamieszkującym w zabudowanej nieruchomości powodów. Byli lokatorzy zostali – prawomocnymi wyrokami – eksmitowani, z zapewnieniem im prawa do lokali socjalnych, oraz wstrzymaniem wykonania eksmisji do czasu zaoferowania lokali przez pozwaną Gminę. Zamieszkując w tych samych lokalach nie płacą odszkodowania za korzystanie z nich a także nie uiszczają opłat za dostawy tzw. mediów tj. opłaty za energię elektryczną, wodę ciepłą i zimną oraz centralne ogrzewanie. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wyrażenia przez Sądy niższych instancji zapatrywania stwierdzającego, że roszczenie powodów o odszkodowanie z art. 18 ust. 4 ustawy, z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.) za niedostarczenie lokali socjalnych uprawnionym do tego osobom eksmitowanym jest niezasadne. Zdaniem Sądów obu instancji odszkodowanie przewidziane w powołanym art. 18 ust. 4 uopl ustawodawca ograniczył do różnicy pomiędzy tzw. czynszem wolnorynkowym a tym, który zobowiązani są płacić byli lokatorzy uprawnieni do lokalu socjalnego. Skoro w rozpoznawanej sprawie różnica taka nie występuje brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa. Powyższe zapatrywanie podzielił – w powołanym na wstępie wyroku – Sąd Najwyższy, który z powołaniem się na uchwałę z dnia 16 kwietnia 2003 r., III CZP 22/03 (OSNC 2004, nr 2, poz. 19) wskazał, że omawiany przepis art. 18 ust. 4 reguluje w sposób szczególny odszkodowanie od gminy i stanowi lex specialis w stosunku do zasad wynagradzania szkody określonych w art. 361 § 2 k.c., który nie ma zastosowania w rozpoznanej sprawie. 3 Wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r. SK 51/05 (Dz. U. Nr 94, poz. 657) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2005 r., jest niezgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z powołaniem się na art. 4011 k.p.c. oraz przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego powodowie [...] wnosili o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2005 r. oraz zmianę tego wyroku i poprzedzających go orzeczenia Sądu Okręgowego w G. z dnia 25 lutego 2004 r., a także orzeczenia Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 września 2003 r. i uwzględnienie powództwa w całości z zasądzeniem kosztów procesu. Z powyższego wynika, że skarga o wznowienie postępowania została oparta na ustawowej podstawie jaką w myśl art. 4011 k.p.c. stanowi przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 maja 2006 r. SK 51/05 stwierdzający, że art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie prawa lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 art., 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz z art. 77 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w dniu 5 czerwca 2006 r. (Dz. U. Nr 94, poz. 657). Termin określony w art. 407 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. został dochowany. Z powyższych przyczyn i na podstawie powołanych przepisów oraz art. 412 § 4 k.p.c. należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI