V CO 16/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2009 r. (sygn. akt S 5/09) odniósł się do kwestii proceduralnych związanych ze skargami o wznowienie postępowania, które mogą wynikać po wydaniu przez Trybunał wyroku stwierdzającego niezgodność przepisu z Konstytucją. Choć w konkretnej sprawie odmówiono nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z powodu zaskarżenia luki prawnej, Trybunał dostrzegł potrzebę sprecyzowania trybu rozpoznawania takich skarg. Wskazano, że obecne przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), choć nie są same w sobie niekonstytucyjne, mogą wykazywać zbytni automatyzm i nie uwzględniać specyfiki sytuacji procesowych wynikających z wyroków Trybunału. Podkreślono, że postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny i powinno być prowadzone z uwzględnieniem konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu, w tym prawa do sądu właściwego i prawa do zaskarżania orzeczeń. Trybunał zasugerował potrzebę wprowadzenia zmian legislacyjnych, które pozwoliłyby na bardziej elastyczne podejście do rozpoznawania skarg o wznowienie, w tym możliwość uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Ponadto, zwrócono uwagę na wątpliwości dotyczące art. 401 pkt 2 KPC w kontekście stwierdzenia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka naruszenia Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu kognicji Trybunału Konstytucyjnego, potrzeba nowelizacji przepisów KPC dotyczących wznowienia postępowania po wyrokach TK i ETPCz.
Dotyczy specyficznej procedury wznowienia postępowania po wyroku TK i ETPCz.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istnieją podstawy do rozpoznania skargi konstytucyjnej, gdy przedmiotem zaskarżenia jest luka prawna, a nie konkretny przepis?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niedopuszczalność rozpoznania skargi konstytucyjnej wynika z uczynienia jej przedmiotem braku regulacji prawnej, w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał, że brak ten można powiązać z zaskarżonym przepisem ustawy.
Uzasadnienie
Skarżący zarzucił niezgodność z Konstytucją braku regulacji prawnej, co nie stanowi podstawy do kontroli konstytucyjności przed Trybunałem Konstytucyjnym, gdyż wykracza poza zakres jego właściwości.
Czy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego są wystarczające do zapewnienia konstytucyjnych standardów prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te nie są wadliwe konstytucyjnie, ale wykazują zbytni automatyzm i nie uwzględniają wszystkich specyficznych sytuacji procesowych, co sygnalizuje potrzebę ich sprecyzowania.
Uzasadnienie
Trybunał wskazuje na potrzebę dostosowania procedur wznowienia postępowania do konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu, w tym prawa do sądu właściwego i prawa do zaskarżania orzeczeń, sugerując możliwość uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Czy art. 401 pkt 2 KPC powinien przewidywać możliwość wznowienia postępowania na skutek stwierdzenia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka naruszenia Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wątpliwości budzi obecne brzmienie przepisu, które nie przewiduje takiej możliwości, co jest sprzeczne z dyspozycją wynikającą z art. 9 Konstytucji.
Uzasadnienie
Istnieją rozbieżne orzeczenia Sądu Najwyższego odnośnie do dopuszczalności wznowienia postępowania w sytuacji stwierdzenia przez ETPCz naruszenia Konwencji, co wskazuje na potrzebę ustawowego uregulowania tej kwestii.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zarząd Główny PTTK | instytucja | skarżący |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 412 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zaskarżony przepis, dotyczący trybu rozpoznawania skarg o wznowienie postępowania, sygnalizuje potrzebę sprecyzowania.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do sądu, które powinno być uwzględnione w postępowaniu wznowieniowym.
Konstytucja art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje szczególny charakter postępowania wznowieniowego jako konsekwencji orzeczenia TK o niezgodności normy prawnej z Konstytucją.
u.o.TK art. 4 § ust. 2
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
k.p.c. art. 4011
Kodeks postępowania cywilnego
Przewiduje możliwość wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.c. art. 401 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nie przewiduje wznowienia postępowania na skutek stwierdzenia przez ETPCz naruszenia Konwencji, co budzi wątpliwości.
Pomocnicze
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 407
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 416 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 4161
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 399 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 405
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 406
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność zaskarżenia luki prawnej przed TK. • Potrzeba sprecyzowania trybu wznowienia postępowania po wyroku TK dla zapewnienia konstytucyjnych standardów. • Konieczność uwzględnienia orzeczeń ETPCz jako podstawy do wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Zaskarżenie braku regulacji prawnej jako podstawy do kontroli konstytucyjności.
Godne uwagi sformułowania
sygnalizować Sejmowi oraz Ministrowi Sprawiedliwości – dla zapewnienia spójności systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej – potrzebę podjęcia inicjatywy ustawodawczej w celu sprecyzowania trybu rozpoznawania skarg o wznowienie postępowania • Niedopuszczalność rozpoznania skargi konstytucyjnej wynikała z uczynienia jej przedmiotem braku regulacji prawnej • W istocie rzeczy zatem w sprawie zaskarżono lukę, co nie daje podstaw do przeprowadzenia kontroli konstytucyjności. • Postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny i dlatego nie można automatycznie stosować do niego wszystkich konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu. • Zbytni automatyzm nieuwzględniający różnych sytuacji prawnych, jakie mogą powstać na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Skład orzekający
Bohdan Zdziennicki
przewodniczący
Ewa Łętowska
sprawozdawca
Janusz Niemcewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kognicji Trybunału Konstytucyjnego, potrzeba nowelizacji przepisów KPC dotyczących wznowienia postępowania po wyrokach TK i ETPCz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wznowienia postępowania po wyroku TK i ETPCz.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do sądu i spójnością systemu prawnego po orzeczeniach sądów konstytucyjnych i międzynarodowych, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy luka w prawie może być podstawą do wznowienia postępowania? TK wskazuje na potrzebę zmian w KPC.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.