V CNP 81/12

Sygn. akt V CNP 81/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 27 sierpnia 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Anna Owczarek 
 
 
 
w sprawie ze skargi J. P. i I. K. 
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 
postanowienia Sądu Okręgowego w O. 
z dnia 11 marca 2004 r., , postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 stycznia 
2003 r., postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 27 września 1994 r., w 
sprawie z wniosku J. K. 
o uwłaszczenie, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 sierpnia 2013 r., 
 
 
 
odrzuca skargę. 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
J. P. i I. K. w skardze z dnia 2 lipca 2012 r. wnieśli o  stwierdzenie 
niezgodności z prawem następujących prawomocnych postanowień: 

 
2 
1) postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 11 marca 2004 r., 
wydanego w sprawie z wniosku J. K. z udziałem m.in. J. P. i I. K., oddalającego 
apelację uczestnika J. P., wniesioną od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z 
dnia 28 stycznia 2003  r., którym stwierdzono, że M. P. nabył przez uwłaszczenie z 
dniem 4 listopada 1971 r. własność nieruchomości położonej w  K., stanowiącej 
działkę nr 148/01, dla której Sąd Rejonowy w  O. prowadzi Księgę wieczystą Kw nr 
[…], oraz działkę nr 148/02, dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi Księgę 
wieczystą Kw nr […]; 
2) postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 stycznia 2003 r., o 
którym mowa w pkt 1); 
3) postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 27 września 1994 r., którym 
– jak wynika z treści skargi – w sprawie z wniosku I. K. stwierdzono, że M. P. nabył 
z dniem 4 listopada 1971 r. własność nieruchomości położonej w K., stanowiącej 
działki nr 133, 147, 246, 247/1, 250, 255 i 260, dla których prowadzona jest Księga 
wieczysta Kw  nr […]. 
Skarga, wniesiona – zgodnie ze wskazaniem skarżącego – zarówno na 
podstawie art. 4241 § 1 k.p.c., jak i na podstawie art. 4241 § 1 k.p.c., oparta została 
na twierdzeniu o naruszeniu art. 336 w zw. z art. 172 § 1 k.c. i art. 1 ustawy z dnia 
26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. 
Nr  27, poz. 250 ze zm.) i kwestionuje przyjęcie, że M. P. w dniu 4  listopada 1971 r. 
był samoistnym posiadaczem nieruchomości. Skarżący jedynie w uzasadnieniu 
podstaw skargi wskazali, że zaskarżyli orzeczenia w całości. Uprawdopodobniając 
wyrządzenie szkody, skarżący podnieśli, że w przypadku J. P. wysokość szkody 
odpowiada kwocie 965.880 zł, a w przypadku I. Koj – k. 856.880 zł, a związek 
przyczynowo-skutkowy pomiędzy szkodą, a zaskarżonymi orzeczeniami polega na 
tym, że nadal one obowiązują, wobec czego skarżący nie otrzymali majątku, który 
odziedziczyliby po rodzicach, nie uzyskali dochodów z nieruchomości oraz utracili 
prawo dochodzenia odszkodowania za utracone dochody z nieruchomości za okres 
„bezprawnego upaństwowienia”. Skarżący wskazali również, że przy wydaniu 
zaskarżonych orzeczeń naruszone zostały podstawowe zasady porządku 
prawnego, takie jak prawo do dziedziczenia oraz zachowanie długoletniego okresu 

 
3 
posiadania samoistnego wymaganego dla zasiedzenia nieruchomości. Powołali się 
też na brak podstaw do wzruszenia zaskarżonych orzeczeń w drodze skargi o 
wznowienie postępowania i skargi kasacyjnej. W konkluzji wnieśli o stwierdzenie 
ich niezgodności z prawem. 
Sąd Najwyższy zważył: 
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. 
W myśl art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – 
Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo 
upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 155, poz. 1037) w terminie dwóch lat od dnia 
wejścia w życie tej ustawy, tj. od dnia 25 września 2010 r., można wnieść skargę 
o  stwierdzenie niezgodności z prawem od orzeczeń, które uprawomocniły się 
w  okresie od dnia 17 października 1997 r. do dnia 1 września 2004 r. Oznacza to, 
że skarga od orzeczeń, które uprawomocniły się przed dniem 17 października 1997 
r., jest niedopuszczalna. Już z tego względu w części zaskarżającej postanowienie 
Sądu Rejonowego w O. z dnia 27 września 1994 r., skarga podlegała odrzuceniu 
na podstawie art. 4248 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i  art. 4 ust. 3 wspomnianej 
ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. Z uzasadnienia podstaw skargi wynika zresztą, że 
postanowienie to, zanim się uprawomocniło, zaskarżone zostało apelacją, która 
została oddalona w dniu 18 września 1995 r. W myśl art.  5192 k.p.c. w 
postępowaniu nieprocesowym – a w takim postępowaniu wydane zostało każde z 
powołanych postanowień, czego jednak skarżący nie dostrzegli – skargą o 
stwierdzenie niezgodności z prawem można zaskarżyć jedynie takie postanowienia 
co do istoty sprawy, które kończą postępowanie w sprawie. W  części zaskarżającej 
postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 27  września 1994 r., zatem skarga 
podlegała odrzuceniu także na podstawie art. 4248 § 1 w zw. z art. 13 § 2 i art. 5192 
§ 2 k.p.c. 
Z tej samej przyczyny należało przyjąć niedopuszczalność skargi w części 
zaskarżającej postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 28 stycznia 2003  r. 
Postanowienia tego nie można uznać za postanowienie co do istoty sprawy 
kończące postępowanie w sprawie, bowiem zaskarżone zostało apelacją przez J. 
P., która została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w O. z dnia 11 

 
4 
marca 2004 r. Wprawdzie apelacja I. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w  O. 
z dnia 28 stycznia 2003 r.2, została odrzucona, ale  brała ona udział również w 
postępowaniu apelacyjnym, stąd za postanowienie co do istoty sprawy kończące 
postępowanie w sprawie z jej udziałem również należy uznać postanowienie Sądu 
Okręgowego w O. z dnia 11 marca 2004 r. Odrzucenie skargi w części 
zaskarżającej to postanowienie również znajdowało usprawiedliwienie w art. 4248 § 
1 w zw. z art. 13 § 2 i art. 5192 § 2 k.p.c. 
Z kolei w części dotyczącej zaskarżenia postanowienia Sądu Okręgowego 
w  O. z dnia 11 marca 2004 r., skarga, której dopuszczalność w świetle art. 4 ust. 3 
wspomnianej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. nie budzi wątpliwości, stwierdzono, że 
nie spełniono wymogu przewidzianego w art. 4245 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 
k.p.c. W myśl tych przepisów skarga powinna zawierać wskazanie przepisu prawa, 
z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne. W judykaturze Sądu Najwyższego 
przyjmuje się, że wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest 
niezgodne jest elementem skargi odrębnym od podstaw skargi i ich uzasadnienia. 
Nawet zatem jeżeli ten sam przepis jest zarazem powołany w podstawach skargi i 
stanowić ma przepis, z  którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, konieczne 
jest powołanie go w  dwóch odrębnych punktach po to, aby spełnienie wymagania 
przewidzianego w  art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. było niewątpliwe (por. postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2006 r., III CNP 21/05, Lex nr 1107125). Nie 
jest wystarczające odwołanie się jedynie do podstaw skargi lub ich uzasadnienia, 
gdyż kognicja Sądu Najwyższego, działającego na tym etapie postępowania  
skargowego w składzie jednoosobowym, jest odmienna jak w postępowaniu 
rozpoznawczym i nie może obejmować wskazanych podstaw (por. postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2006 r., II CNP 65/06, Lex nr 445241). 
Skarżący wnieśli skargę pozbawioną tego elementu. W części dotyczącej 
postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 11 marca 2004 r., sygn. akt II Ca 
385/03, skarga podlegała zatem odrzuceniu na podstawie art. 4248 § 1 w zw. z art. 
4245 § 1 pkt 3 i art. 13 § 2 k.p.c., pomijając już nieprawidłowe – chociaż 
jednoznaczne – oznaczenie czy postanowienie to zostało zaskarżone w całości lub 
w części, czego wymaga art. 4245 § 1 pkt 1 k.p.c. 

 
5 
Ponadto w tej części skarga podlegała odrzuceniu również na podstawie art. 
4248 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Wbrew twierdzeniom skarżących od 
postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 11 marca 2004 r., w myśl art. 5191 
k.p.c. w brzmieniu ówcześnie obowiązującym, przysługiwała kasacja, której 
skarżący nie wnieśli. Na podstawie art. 5192 § 2 k.p.c. strona, która nie skorzystała 
z przysługujących jej środków prawnych, może żądać stwierdzenia niezgodności z 
prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy kończącego 
postępowanie w sprawie – o ile nie jest możliwa zmiana lub uchylenie 
postanowienia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych – tylko 
w wyjątkowym wypadku, gdy niezgodność z prawem wynika z  naruszenia 
podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw 
człowieka i obywatela. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że 
wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., występuje m.in. wtedy, 
gdy strona nie wniosła przysługującego jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej 
choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub błędnej informacji udzielonej przez 
pracownika sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I 
CNP 4/06, OSNC 2006/6/113). Skarżący nie podjęli nawet próby wykazania, że tak 
rozumiana nadzwyczajna sytuacja wystąpiła w sprawie. Już tylko na marginesie 
trzeba podkreślić, że odmowa sporządzenia i  wniesienia skargi kasacyjnej (kasacji) 
przez adwokata ustanowionego z urzędu, wobec braku ku temu podstaw - o czym 
skarżący nawet nie wspomnieli - nie usprawiedliwia jeszcze przyjęcia, że w sprawie 
wystąpił wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 5192 § 2 k.p.c. 
Wreszcie nie sposób uznać, aby skarżący spełnili wymaganie przewidziane 
w art. 4245 § 1 pkt 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., zgodnie z którym skarga powinna 
zawierać 
uprawdopodobnienie 
szkody 
wynikłej 
z 
wydania 
zaskarżonego 
orzeczenia. W skardze podano jedynie kwoty, mające odpowiadać wysokościom 
szkód doznanych przez skarżących oraz twierdzenia odnoszące się do istnienia 
związku 
przyczynowo-skutkowego 
(art. 
361 
k.c.). 
Zabrakło 
jednak 
uprawdopodobnienia w jaki sposób wysokość szkody została wyliczona – 
całkowicie oraz w odniesieniu do poszczególnych jej postaci, tj. wartości 
utraconego majątku, 
który 
podlegałby 
dziedziczeniu, 
wartości utraconych 
dochodów, wartości utraconego odszkodowania (por. postanowienie Sądu 

 
6 
Najwyższego z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006/7-8/141). 
Skarga podlegała więc odrzuceniu także na podstawie art. 4248 § 1 w zw. z art. 
4245 § 1 pkt 4 i art. 13 § 2 k.p.c. 
Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w postanowieniu. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
es