V CNP 74/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia spadkowego, uznając brak oczywistego i rażącego naruszenia prawa.
Skarżąca G.K. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia 26 lipca 2007 r., które stwierdziło nabycie spadku po D.K. przez jego rodziców i rodzeństwo. Skarżąca twierdziła, że wskutek naruszenia art. 1016 k.c. spadkobiercy zostali pozbawieni przywileju nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co naraziło ją na szkodę w postaci konieczności spłaty długu spadkowego. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, stwierdzając, że nie wystąpiły oczywiste i rażące naruszenia prawa, a kwestionowane postanowienie nie naruszyło podstawowych zasad porządku prawnego.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę G.K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia 26 lipca 2007 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po D.K. Postanowieniem tym spadku z mocy ustawy nabyli rodzice spadkodawcy po ¼ części oraz rodzeństwo po 1/6 części, z tym że małoletnia siostra J.K. nabyła spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Skarżąca, siostra spadkodawcy, zarzuciła, że postanowienie to naruszało art. 1016 k.c., pozbawiając pozostałych spadkobierców przywileju nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co skutkowało koniecznością spłaty przez nią długu spadkowego w kwocie 18 613 zł. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, wskazując, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest skuteczna jedynie w przypadku oczywistej i rażącej obrazy prawa, niebudzącej wątpliwości. Podkreślono, że postanowienie spadkowe uprawomocniło się bez zaskarżenia, a sytuacja opisana przez skarżącą nie stanowiła naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego. Sąd zaznaczył, że zasada odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe jest regułą, a nie wyjątkiem, a wykładnia art. 1016 k.c. prezentowana przez skarżącą nie jest powszechnie aprobowana. W konsekwencji, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a postanowienie Sądu Rejonowego nie zostało wydane z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, takie naruszenie nie stanowi oczywistej i rażącej obrazy prawa, zwłaszcza gdy nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności określone w art. 4241 § 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe jest regułą, a nie wyjątkiem. Kwestionowana wykładnia art. 1016 k.c. nie jest powszechnie aprobowana i nie stanowi oczywistego naruszenia prawa. Ponadto, brak było wyjątkowych okoliczności uzasadniających stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie skargi
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (odrzucenie skargi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G.K. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Sąd Rejonowy w D. | instytucja | sąd niższej instancji |
| Bank Spółki Akcyjnej | spółka | wnioskodawca |
| J.K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| G.K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| S.K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| P.K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J.K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 4241 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis regulujący przesłanki skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wymagający oczywistej i rażącej obrazy prawa.
k.p.c. art. 4241 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa sytuacje wyjątkowe, gdy niezgodność z prawem może wynikać z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.
k.p.c. art. 4248 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odrzucenia skargi w przypadku braku przesłanek określonych w art. 4241 § 2 k.p.c.
Pomocnicze
k.c. art. 1016
Kodeks cywilny
Skarżąca powoływała się na naruszenie tego przepisu w kontekście nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Sąd uznał, że wykładnia prezentowana przez skarżącą nie wynika wprost z tego przepisu i nie jest powszechnie aprobowana.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Ogólna podstawa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Szczególna podstawa odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez prawomocne orzeczenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest skuteczna tylko w przypadku oczywistej i rażącej obrazy prawa. Nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności uzasadniające stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia spadkowego. Zasada odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe jest regułą, a nie wyjątkiem. Wykładnia art. 1016 k.c. prezentowana przez skarżącą nie jest oczywista ani powszechnie aprobowana.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 1016 k.c. poprzez pozbawienie spadkobierców przywileju nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza stanowi oczywistą i rażącą obrazę prawa. Konieczność spłaty długu spadkowego przez skarżącą stanowi szkodę wynikającą z niezgodności postanowienia z prawem.
Godne uwagi sformułowania
skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia aktualizuje się w sytuacji, w której niezgodność ta [...] polega na oczywistej i rażącej obrazie prawa, niebudzącej żadnych wątpliwości zasadą jest bowiem odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe, a nieodpowiedzialność – wyjątkiem kwestionowane postanowienie spadkowe nie zostało wydane z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przesłanek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, zwłaszcza w kontekście prawa spadkowego i odpowiedzialności za długi spadkowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku zaskarżenia postanowienia spadkowego i wątpliwego naruszenia prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za długi spadkowe i procedury stwierdzenia niezgodności z prawem, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie spadkowym i cywilnym.
“Czy prawomocne postanowienie spadkowe można podważyć? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.”
Dane finansowe
WPS: 18 613 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CNP 74/09 POSTANOWIENIE Dnia 21 grudnia 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz w sprawie ze skargi G.K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt [...], w sprawie z wniosku Banku Spółki Akcyjnej przy uczestnictwie J.K., G.K., S.K., P.K. i J.K. o stwierdzenie nabycia spadku po D.K., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 grudnia 2009 r., odrzuca skargę. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r. Sąd Rejonowy w D. stwierdził, że spadek po D.K., zmarłym 22 września 2005 r. w D., nabyli z mocy ustawy: jego rodzice po ¼ części oraz rodzeństwo po 1/6 części, z tym że małoletnia siostra J.K. – z dobrodziejstwem inwentarza. Postanowienie te nie zostało zaskarżone. Uczestniczka postępowania G.K. (siostra spadkodawcy) wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego postanowienia. Twierdziła mianowicie, że wskutek naruszenia art. 1016 k.c. spadkobiercy – poza J.K. – zostali pozbawieni przywileju nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co spowodowało, m. in., konieczność spłaty przez nich długu spadkowego w postaci nie spłaconego kredytu bankowego. Skarżąca poniosła w efekcie szkodę, ponieważ spłaciła z tego tytułu kwotę 18 613 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia aktualizuje się w sytuacji, w której niezgodność ta – w rozumieniu art. 4241 k.p.c. w związku z art. 417 § 1 i 4171 § 2 k.c. – polega na oczywistej i rażącej obrazie prawa, niebudzącej żadnych wątpliwości (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 174 oraz z dnia 21 lutego 2007 r., I CNP 71/06., niepubl.). Należy podkreślić, że postanowienie spadkowe z dnia 26 lipca 2007 r. uprawomocniło się bez zaskarżenia, w związku z czym skarga G.K. może być skuteczna w sytuacjach wyjątkowych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela (art. 4241 § 2 k.p.c.). Takie wyjątkowe okoliczności z pewnością nie wystąpiły na tle kwestionowanego postanowienia spadkowego. Zasadą jest bowiem odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe, a nieodpowiedzialność – wyjątkiem. Merytoryczne stanowisko, reprezentowane w skardze, nie wynika 3 wprost ani z treści art. 1016 k.c., ani tym bardziej z przepisu regulaminowego (§ 145 ust. 2 reg. sąd.). Wynika natomiast z wykładni zaprezentowanej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 1970 r.,, II CR 388/69 (OSNC 1970, nr 12, poz. 229). Ta rozszerzająca wykładnia art. 1016 k.c. nie jest jednak aprobowana bez zastrzeżeń. W piśmiennictwie podkreśla się m. in., że nie istnieje ustawowa zasada, iż odpowiedzialność wszystkich spadkobierców musi być ukształtowana w taki sam sposób. Powyższa kontrowersja mogła być przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 pkt 1 i 2 k.p.c.), nie należy natomiast do przesłanek skargi z art. 4241 k.p.c. Co więcej, oznacza, że kwestionowane postanowienie spadkowe nie zostało wydane z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa. Konsekwencje nieskorzystania przez skarżącą z apelacji są jednak dalej idące z uwagi na wskazany poprzednio brak wyjątkowych okoliczności określonych w art. 4241 § 2 k.p.c. Powodują mianowicie odrzucenie skargi na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI