V CKN 644/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał kasację powoda od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił jego powództwo o zapłatę odszkodowania. Sprawa dotyczyła uszkodzenia samochodu powoda (taksówki), który stał na poboczu z wyłączonym silnikiem i wyjętym kluczykiem, podczas gdy powód rozliczał się z pasażerem. Samochód został najechanie przez inny pojazd, którego kierowca zmarł na zawał serca. Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie, uznając, że postój pojazdu powoda był trwały, a odpowiedzialność ubezpieczyciela wynika z zasady ryzyka (art. 436 § 1 k.c.). Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, uznając postój za chwilowy i stosując zasady ogólne (winę), co przy braku winy kierowcy Volvo, wykluczyło odpowiedzialność ubezpieczyciela. Sąd Najwyższy, analizując pojęcie "ruchu" w kontekście Prawa o ruchu drogowym i art. 436 k.c., uznał, że postój taksówki na poboczu, trwający dłużej niż minutę, z wyłączonym silnikiem i wyjętym kluczykiem, nie jest "ruchem" w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym. W takiej sytuacji mamy do czynienia z "najechaniem", a nie "zderzeniem", co skutkuje odpowiedzialnością posiadacza najeżdżającego pojazdu na zasadzie ryzyka. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDefinicja i interpretacja pojęcia "ruchu" pojazdu w kontekście odpowiedzialności cywilnej i ubezpieczeniowej, rozróżnienie między "ruchem", "zatrzymaniem" i "postojem" na gruncie przepisów Prawa o ruchu drogowym i art. 436 k.c.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1997/1998 roku, choć kluczowe przepisy (art. 436 k.c.) nie uległy zmianie. Interpretacja pojęcia "ruchu" może być różnie stosowana w zależności od specyfiki stanu faktycznego i ewolucji orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postój pojazdu mechanicznego na poboczu z wyłączonym silnikiem i wyjętym kluczykiem, trwający dłużej niż minutę, stanowi "ruch" w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki postój nie jest "ruchem" w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zdefiniował "ruch" pojazdu w kontekście Prawa o ruchu drogowym, rozróżniając ruch fizyczny, zatrzymanie (do 1 minuty lub wynikające z przepisów) i postój (powyżej 1 minuty z przyczyn niezwiązanych z ruchem). Postój taksówki na poboczu po zakończeniu kursu, z wyłączonym silnikiem i wyjętym kluczykiem, trwający dłużej niż minutę, nie jest "ruchem" w rozumieniu tego prawa.
Jaka zasada odpowiedzialności (ryzyka czy winy) ma zastosowanie w przypadku najechania na pojazd, który nie znajdował się w "ruchu" w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku najechania na pojazd, który nie znajdował się w "ruchu" w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym, ma zastosowanie zasada ryzyka (art. 436 § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Skoro samochód powoda nie był w "ruchu" w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym, a został najechanie przez inny pojazd, odpowiedzialność posiadacza najeżdżającego pojazdu kształtuje się na zasadzie ryzyka, co uzasadnia odpowiedzialność ubezpieczyciela.
Czy przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów o ogólnych warunkach ubezpieczenia OC, który traktuje niektóre czynności (np. wsiadanie, wysiadanie) jako związane z "ruchem" pojazdu, może być podstawą do uznania postoju taksówki za "ruch" w kontekście odpowiedzialności za najechanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten ustanawia fikcję prawną dla potrzeb ubezpieczenia, ale nie zmienia definicji "ruchu" w kontekście odpowiedzialności za najechanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że § 10 ust. 2 rozporządzenia tworzy fikcję prawną dla celów odszkodowawczych, ale nie może być interpretowany jako rozszerzenie definicji "ruchu" w sposób, który wpływałby na rozstrzygnięcie o odpowiedzialności za najechanie na postój.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Emil G. | osoba_fizyczna | powód |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. w W., Inspektorat w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody.
k.c. art. 436 § § 2
Kodeks cywilny
W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody, odpowiedzialność kształtuje się na zasadach ogólnych (wina).
rozporządzenie art. 10 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu.
Pomocnicze
k.c. art. 805
Kodeks cywilny
Obowiązek ubezpieczyciela zapłaty odszkodowania.
Pr.r.d. art. 4 § ust. 1 pkt 39
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym
Definicja zatrzymania pojazdu.
Pr.r.d. art. 4 § ust. 1 pkt 40
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym
Definicja postoju pojazdu.
Pr.r.d. art. 15 § ust. 1
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym
Definicja włączania się do ruchu.
rozporządzenie art. 10 § ust. 2 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów
Szkoda powstała podczas postoju lub naprawy pojazdu na trasie jazdy jest również uważana za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu (fikcja prawna).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postój taksówki na poboczu z wyłączonym silnikiem i wyjętym kluczykiem, trwający dłużej niż minutę, nie jest "ruchem" w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym. • W przypadku najechania na pojazd niebędący w "ruchu" stosuje się zasadę ryzyka (art. 436 § 1 k.c.). • Przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia o warunkach ubezpieczenia OC tworzy fikcję prawną, ale nie zmienia definicji "ruchu" dla celów odpowiedzialności za najechanie.
Odrzucone argumenty
Postój taksówki był chwilowy i powód zamierzał kontynuować jazdę, co uzasadnia uznanie pojazdu za będący w ruchu. • Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował § 10 ust. 2 rozporządzenia, stosując go do oceny relacji między pojazdami, a nie tylko do fikcji prawnej.
Godne uwagi sformułowania
"Zderzeniem się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody (art. 436 § 2 k.c.) jest ich zetknięcie się, gdy pozostają wobec siebie w ruchu w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym." • "Taksówka osobowa, która dojechawszy do celu została unieruchomiona na poboczu na czas dłuższy niż jedną minutę z przyczyn nie wynikających z warunków lub przepisów ruchu drogowego, nie jest w ruchu – w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym – w stosunku do innych jadących pojazdów mechanicznych." • "Pojęcie „ruch” jest wieloznaczne nie tylko w tym sensie, że występuje w różnych płaszczyznach poznania i rzeczywistości (...), ale również z tej przyczyny, że w każdej z nich nie jest jednoznaczne." • "W aspekcie rzeczowym samochody te mogą znajdować się w dwóch różnych sytuacjach w stosunku do siebie (...): jeden samochód „jedzie” (...) drugi samochód zaś „stoi” (...)." • "Samochód nie jest natomiast w ruchu, gdy został unieruchomiony na czas dłuższy niż jedna minuta z przyczyn nie wynikających z warunków lub przepisów Prawa o ruchu drogowym." • "W momencie kolizji innego „jadącego” samochodu z tak „stojącym” samochodem mamy do czynienia z „najechaniem”, a nie ze „zderzeniem"."
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Gerard Bieniek
członek
Bronisław Czech
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Definicja i interpretacja pojęcia \"ruchu\" pojazdu w kontekście odpowiedzialności cywilnej i ubezpieczeniowej, rozróżnienie między \"ruchem\", \"zatrzymaniem\" i \"postojem\" na gruncie przepisów Prawa o ruchu drogowym i art. 436 k.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1997/1998 roku, choć kluczowe przepisy (art. 436 k.c.) nie uległy zmianie. Interpretacja pojęcia "ruchu" może być różnie stosowana w zależności od specyfiki stanu faktycznego i ewolucji orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia interpretacji pojęcia "ruchu" pojazdu, które ma kluczowe znaczenie dla odpowiedzialności odszkodowawczej i ubezpieczeniowej. Rozróżnienie między "ruchem", "zatrzymaniem" i "postojem" jest istotne dla każdego kierowcy i podmiotu związanego z ruchem drogowym.
“Czy Twój samochód na postoju "stoi", czy "jedzie"? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową różnicę dla odszkodowania!”
Dane finansowe
WPS: 8382 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1000 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1421 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.