V CKN 30/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał sprawę z powództwa spółki „L.” przeciwko Jackowi M. o zapłatę odszkodowania w kwocie 250 000 zł. Roszczenie wynikało z rzekomego niewywiązania się pozwanego z obowiązku wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci ustanowienia prawa użytkowania na nieruchomości. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację powodowej spółki, podzielając stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który uchylił wyrok zaoczny i oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny uznał, że zobowiązanie do ustanowienia użytkowania nieruchomości nie powstało, ponieważ pozwany nie złożył oświadczenia w formie aktu notarialnego, która jest wymagana dla takiego zobowiązania. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację strony powodowej, zajął się kwestią interpretacji art. 245 § 2 zd. 2 k.c. w związku z art. 73 § 2 k.c. Stwierdził, że przepis ten, mimo że brzmienie mogłoby sugerować inaczej, wymaga formy aktu notarialnego nie tylko dla oświadczenia o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, ale także dla oświadczenia o zobowiązaniu się do ustanowienia takiego prawa. Sąd odrzucił argumentację strony powodowej, że wystarczająca była forma pisemna lub że podwyższenie kapitału zostało wpisane do rejestru. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że pozwany nie zaciągnął skutecznie zobowiązania, co wykluczało odpowiedzialność odszkodowawczą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, forma czynności prawnych, wkład niepieniężny w spółce.
Dotyczy specyficznej sytuacji zobowiązania do ustanowienia prawa rzeczowego, a nie samego ustanowienia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dla skutecznego zobowiązania się właściciela nieruchomości do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości wymagana jest forma aktu notarialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dla skutecznego zobowiązania się właściciela nieruchomości do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości wymagana jest forma aktu notarialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 245 § 2 zd. 2 k.c. w związku z art. 73 § 2 k.c. i art. 158 k.c. Stwierdził, że przepis ten wymaga formy aktu notarialnego nie tylko dla oświadczenia o ustanowieniu prawa, ale także dla oświadczenia o zobowiązaniu się do jego ustanowienia. Oparł się na potrzebie zachowania spójności systemu prawnego i uniknięcia sytuacji, w której umowa przedwstępna miałaby surowszą formę niż umowa przyrzeczona.
Czy uchwała wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego, która nie została zaprotokołowana przez notariusza, jest skuteczna, jeśli wynika z postanowień umowy spółki?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii jednoznacznie, ale przyjął, że nawet jeśli uchwała byłaby skuteczna, to nie rozwiązuje to problemu braku formy aktu notarialnego dla zobowiązania do ustanowienia prawa rzeczowego.
Uzasadnienie
Sąd odniósł się do możliwości, że uchwała wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego nie musiała być zaprotokołowana przez notariusza, jeśli wynikała z wcześniejszych postanowień umowy spółki. Jednakże, nawet przy przyjęciu tej możliwości, uznał, że nie ma podstaw do uznania skuteczności zobowiązania pozwanego do ustanowienia użytkowania nieruchomości z powodu braku wymaganej formy aktu notarialnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „L.”, spółka z o.o. w J. | spółka | powódka |
| Jacek M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 245 § § 2 zdanie drugie
Kodeks cywilny
Forma aktu notarialnego jest wymagana nie tylko dla oświadczenia właściciela o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, ale także dla jego oświadczenia o zobowiązaniu się do ustanowienia tego prawa.
k.p.c. art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia kasacji.
Pomocnicze
k.c. art. 73 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis ten, w powiązaniu z art. 245 § 2 zd. 2 k.c., podkreśla wymóg formy aktu notarialnego dla zobowiązania do ustanowienia użytkowania nieruchomości.
k.c. art. 158 § zdanie pierwsze
Kodeks cywilny
Zasada wymagająca formy aktu notarialnego dla oświadczeń obu stron umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości, która mogłaby być stosowana analogicznie do zobowiązania do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego.
k.c. art. 390 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy tzw. słabszego skutku umowy przedwstępnej, gdy nie zachowano formy wymaganej dla umowy przyrzeczonej.
k.h. art. 163 § § 1
Kodeks handlowy
Dotyczy podwyższenia kapitału zakładowego.
k.h. art. 258
Kodeks handlowy
Dotyczy podwyższenia kapitału zakładowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak złożenia przez pozwanego oświadczenia o zobowiązaniu się do ustanowienia użytkowania nieruchomości w formie aktu notarialnego.
Odrzucone argumenty
Skuteczność zobowiązania pozwanego mimo braku formy aktu notarialnego. • Podwyższenie kapitału zakładowego zostało wpisane przez sąd rejestrowy, co miało potwierdzać skuteczność zobowiązania. • Uchwała wspólników o podwyższeniu kapitału nie wymagała formy aktu notarialnego.
Godne uwagi sformułowania
W formie aktu notarialnego powinno być złożone nie tylko oświadczenie o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, ale także oświadczenie o zobowiązaniu się do ustanowienia takiego prawa (art. 245 § 2 zdanie drugie k.c.). • Nieodzowną przesłanką zaciągnięcia zobowiązania do ustanowienia użytkowania na nieruchomości jest złożenie przez właściciela nieruchomości oświadczenia w formie aktu notarialnego.
Skład orzekający
Tadeusz Domińczyk
przewodniczący
Marek Sychowicz
sędzia
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, forma czynności prawnych, wkład niepieniężny w spółce."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zobowiązania do ustanowienia prawa rzeczowego, a nie samego ustanowienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie precyzuje kluczową kwestię formy czynności prawnych w polskim prawie cywilnym, co jest fundamentalne dla wielu transakcji nieruchomościowych i spółkowych.
“Akt notarialny kluczem do ustanowienia prawa rzeczowego – Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 250 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.