V CKN 1397/00

Sygn. akt IC 511/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2016 r. Sąd Rejonowy w Słupsku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca: SSR Lidia Staśkiewicz Protokolant: starszy inspektor K. M. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. w S. sprawy z powództwa K. B. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki K. B. odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 3.321,00 zł (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden zł i 00/100) od dnia 21.01.2016 r. do dnia 3.02.2016 r.; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od powódki K. B. na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. kwotę 4.817,00 zł (cztery tysiące osiemset siedemnaście zł i 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 18 lutego 2016 r. (data prezentaty Sądu) (k. 3 i nast.) powódka K. B. wystąpiła przeciwko pozwanemu (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. (dalej: (...) , Towarzystwo (...) ) z roszczeniem o zapłatę przez pozwanego na rzecz powódki kwoty 14.022,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz z opłatą skarbową w kwocie 17,00 zł. Uzasadniając swoje stanowisko powódka wskazała, iż w dniu 19 stycznia 2015 r. doszło do kolizji drogowej, w której uszkodzony został pojazd marki P. (...) S. E. o nr rej. (...) , zaś sprawca posiadał umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC zawartą z pozwanym Towarzystwem (...) . Powódka wskazała dalej, że w okresie od dnia 20 stycznia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r. korzystała z pojazdu zastępczego, który wynajęła za kwotę 150 zł netto za dobę. Podała, że samochód zastępczy był jej potrzebny w związku pełnioną funkcją prezesa w spółce (...) spółka z o.o. , która wymagała poruszania się po terenie całej Polski, w tym po terenach niezabudowanych z ograniczeniami komunikacyjnymi. Samochód wykorzystywany był również w codziennych obowiązkach tj. zakupy, dowożenie dzieci do żłobka i przedszkola itp. Powódka dalej wskazała, że pozwany wypłacił odszkodowanie w związku z uszkodzeniem pojazdu dopiero w dniu 27 kwietnia 2015 r. Po otrzymaniu środków pieniężnych powódka przystąpiła do naprawy uszkodzonego pojazdu, która trwała przez okres dwóch tygodni. Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. powódka zgłosiła pozwanemu roszczenie o zapłatę kwoty 20.664,00 zł tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego. Pozwany uznał swą odpowiedzialność co do zasady i wypłacił powódce kwotę 3.321 zł. Pozwany nie kwestionował stawki czynszu najmu ani potrzeby najmu pojazdu, kwestionując jedynie czas najmu pojazdu, który zadaniem pozwanego winien wynosić 18 dni, tj. od dnia 03 lutego 2015 r. (data zgłoszenia szkody) do dnia 10 lutego 2015 r. (data otrzymania kosztorysu) powiększony o 10 dni (czas naprawy), tj. łącznie do dnia 20 lutego 2015 r. Powódka wskazała również, że niniejszym pozwem domaga się zapłaty kwoty 14.022 zł tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres od dnia 03 lutego 2015 r. do dnia 07 maja 2015 r., tj. za 94 dni, pomniejszonych o kwotę dotychczas wypłaconą (3.321 zł), przy czym czas naprawy wynoszący 10 dni powinien być – zdaniem powódki – liczony od daty wypłaty odszkodowania przez pozwanego, tj. od dnia 27 kwietnia 2015 r. W odpowiedzi na pozew pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany nie kwestionował faktu szkody oraz swej odpowiedzialności jako ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy. Podniósł, iż czas najmu pojazdu zastępczego był bezzasadnie długi i w tym zakresie potrzymał argumentację przedstawioną w decyzji z dnia 01 lutego 2016 r. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 19 stycznia 2015 r. na skutek kolizji uszkodzony został pojazd marki P. typ (...) 2.0 (...) o nr rej. (...) należący do K. B. (dalej: poszkodowana). Sprawca kolizji był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym Towarzystwie (...) (bezsporne, nadto oświadczenie sprawcy kolizji k. 13) . W dniu 20 stycznia 2015 r. poszkodowana zawarła z (...) spółką z o.o. w S. umowę najmu samochodu. W ramach umowy wynajmujący wynajął najemcy pojazd marki T. (...) o nr rej. (...) . Wysokość dziennego czynszu najmu ustalono na kwotę 150 zł netto. Umowa została zawarta na czas nieokreślony i miała zakończyć się w dniu zwrotu przedmiotu najmu (umowa najmu samochodu – k. 14-17). K. B. w dacie szkody pełniła funkcję prezesa zarządu w spółce (...) spółka z o.o. Była to firma o profilu budowlanym i praca powódki wiązała się z wyjazdami na budowy i do klientów. Nadto powódka używała pojazdu do odwożenia dzieci do żłobka i przedszkola oraz na zakupy. Z pojazdu uszkodzonego jak i zastępczego powódka korzystała codziennie. Nie posiadała innego pojazdu (dowód: zeznania K. B. – k. 59, pismo z dnia 29.12.2015 r. – k. 30). W dniu 03 lutego 2015 r. K. B. zgłosiła (...) S.A. Oddział w Polsce szkodę w związku z uszkodzeniem samochodu marki P. (...) (bezsporne) . W dniu 10 lutego 2015 r. ubezpieczyciel przesłał poszkodowanej drogą elektroniczną kosztorys naprawczy na kwotę 6.792,83 zł (dowód: wydruk wiadomości e-mail wraz z załącznikiem – k. 76-78). Decyzją z dnia 24 kwietnia 2015 r. ubezpieczyciel przyznał powódce odszkodowanie w związku ze zdarzeniem z dnia 19 stycznia 2015 r. w kwocie 6.792,83 zł. Powyższa kwota została wypłacona powódce w dniu 27 kwietnia 2015 r. (bezsporne, nadto dowód: decyzja z dnia 24.04.2015 r. – k. 19, potwierdzenie przelewu – k. 20). Po otrzymaniu odszkodowania K. B. wstawiła uszkodzony pojazd do serwisu. Naprawa trwała około 2 tygodnie (dowód: zeznania K. B. – k. 94) W dniu 11 maja 2015 r. K. B. zwróciła (...) spółce z o.o. w S. pojazd zastępczy marki T. (...) nr rej. (...) . Strony umowy najmu zgodnie oświadczyły, że rozwiązują z dniem 11 maja 2015 r. umowę najmu samochodu z dnia 20 stycznia 2015 r. (bezsporne, nadto dowód: rozwiązanie umowy najmu samochodu – k. 21). Za wynajem pojazdu zastępczego przez okres 112 dni (...) spółka z o.o. w S. w dniu 12 maja 2015 r. wystawiła poszkodowanej fakturę VAT nr (...) na kwotę 16.800,00 zł netto – 20.664,00 zł brutto. Dnia 15 maja 2015 r. wynajmujący wystawił dowód wpłaty KP na kwotę 20.664,00 zł (bezsporne, nadto dowód: faktura VAT nr (...) – k. 22, dowód wpłaty – k. 23). Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r., doręczonym w dniu 21 grudnia 2015 r., K. B. wystąpiła do (...) S.A. Oddział w Polsce z wnioskiem o pokrycie kosztów najmu pojazdu zastępczego w kwocie 20.664 zł brutto (pismo z dnia 14.12.2015 r. – k. 24-25, potwierdzenie odbioru – k. 26) . Decyzją z dnia 01 lutego 2016 r. (...) S.A. Oddział w Polsce przyznała poszkodowanej odszkodowanie w kwocie 3.321,00 zł uznając za uzasadniony 18-dniowy okres najmu od dnia 03.02.2015 r. (data zgłoszenia roszczenia) do dnia 10.02.2015 r. (data otrzymania kosztorysu), powiększony o dni wolne od pracy, czas na zamówienie części, czas technologicznej naprawy oraz czas na organizację naprawy, tj. do dnia 20.02.2015 r. Jako zasadną stawkę czynszu najmu uznano kwotę 150 zł netto za dobę najmu zgodnie z fakturą VAT nr (...) (bezsporne, nadto dowód: decyzja z dnia 01.02.2016 r. – k. 32-33). Powyższa kwota została poszkodowanej wypłacona w dniu 03 lutego 2016 r. (bezsporne, nadto dowód: potwierdzenie przelewu – k. 34). W dniu 05 lutego 2016 r. pełnomocnik poszkodowanej wystosował drogą elektroniczną przedsądowe wezwanie do zapłaty reszty odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego, tj. kwoty 17.343 zł. W dniu 10 lutego 2016 r. również drogą elektroniczną pełnomocnik pozwanej został poinformowany przez ubezpieczyciela o braku podstaw do zmiany stanowiska (bezsporne, nadto dowód: przesądowe wezwanie do zapłaty – k. 35). (...) S.A. w drodze umowy z (...) przejął cały portfel klientów (...) wraz z zobowiązaniami i umowami (bezsporne, nadto wydruk ze strony internetowej (...) k. 57). Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zebranych w aktach sprawy dokumentów, którym dał wiarę wobec braku podstaw do zakwestionowania ich prawdziwości przez Sąd z urzędu oraz nie kwestionowania ich przez strony. Sąd oparł się także na zeznaniach powódki K. B. , którym dał wiarę jako korespondującym z pozostałym materiałem dowodowym. Powódka potwierdziła okoliczności zawarcia umowy najmu, długości trwania najmu, marki pojazdu zastępczego i wyjaśniła przyczyny najmu tego pojazdu. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Roszczenie powódki było zasadne jedynie częściowo. W niniejszej sprawie pozwany nie kwestionował faktu szkody, swej odpowiedzialności jako ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy oraz stawki czynszu najmu pojazdu zastępczego. Sporny miedzy stronami był jedynie czas najmu tego pojazdu. Do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu ubezpieczeniowym przy ubezpieczaniu OC koniecznym jest sięgnięcie do ogólnych reguł Kodeksu cywilnego odnoszących się do zakresu odszkodowania, w szczególności do przepisu art. 361 § 1 i 2 k.c. Reguły te nakazują przestrzeganie zasady pełnego odszkodowania w granicach adekwatnego związku przyczynowego (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01, OSP 2002, z. 7-8, poz. 103, czy uchwałę z dnia 21 marca 2003 r., III CZP 6/03, OSNC 2004, z. 1, poz. 4). Podstawową funkcją odszkodowania jest bowiem kompensacja, co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może ono jednak przewyższać wysokości faktycznie poniesionej szkody. Oceny, czy poniesienie określonych kosztów mieści się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego, należy dokonywać na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy (por. np. uzasadnienia wyroku z dnia 20 lutego 2002 r., V CKN 1273/00 niepubl. czy wyroku z dnia 16 maja 2002 r., V CKN 1273/00 niepubl.). Postulat pełnego odszkodowania przemawia więc za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych, potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji. Termin wydatków koniecznych oznacza przy tym wydatek niezbędny dla korzystania z innego pojazdu w takim samym zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Za szkodę można uznać tylko koszty niezbędne, rzeczywiście poniesione przez poszkodowanego, którego obciąża ciężar dowodu wysokości szkody (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 08 września 2004 r., IV CK 672/03, LEX nr 146324). W wyroku z dnia 26 listopada 2011 r. (sygn. akt V CKN 1397/00) Sąd Najwyższy wskazał, że „skoro samochód mógł zostać naprawiony, to poszkodowany może w zasadzie żądać od zakładu ubezpieczeń zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego poniesionych jedynie w okresie naprawy samochodu”. Podobnie w wyroku z dnia 5 listopada 2004 r. (sygn. akt II CK 494/03) Sąd Najwyższy wyraził ocenę, że „jeżeli uszkodzony pojazd nadaje się do naprawy w postaci wmontowania do niego nowej części zamiennej, to koszty najmu przez poszkodowanego tzw. samochodu zastępczego obejmować mogą okres konieczny i niezbędny do naprawy pojazdu”. Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego uzasadnia wniosek, że celowymi i ekonomicznie uzasadnionymi wydatkami na najem pojazdu zastępczego w przypadku zaistnienia tzw. szkody częściowej, są koszty najmu ponoszone w okresie koniecznym do przeprowadzenia naprawy uszkodzonego pojazdu. Przez okres konieczny do naprawy należy rozumieć czas przypadający na: 1) czas bezpośrednio przypadający na zgłoszenie ubezpieczycielowi szkody, 2) czynności likwidacyjne samodzielnie prowadzone przez ubezpieczyciela (np. czas najmu bezpośrednio poprzedzający zgłoszenie szkody, czas od zgłoszenia szkody do chwili przeprowadzenia oględzin, w tym ponownych oględzin, jeśli w czasie pierwszych oględzin nienależycie został określony rzeczywisty zakres szkody, okres oczekiwania przez poszkodowanego na otrzymanie kosztorysu w celu rozpoczęcia bez zbędnej zwłoki naprawy uszkodzonego samochodu, itp.), 3) czynności mieszczące się w ramach współdziałania stron w zakresie ustalenia zakresu szkody i kosztów naprawy (np. czas oczekiwania na akceptację kosztorysu sporządzonego przez zakład naprawczy), 4) czas rzeczywistej naprawy uszkodzonego pojazdu, który uwzględnia oczekiwanie na zamówione części zamienne i możliwości organizacyjne zakładu naprawczego, 5) inne obiektywne czynniki wpływające na proces naprawy i niemożność odtworzenia możliwości korzystania z rzeczy poprzez naprawę uszkodzonego pojazdu mechanicznego (np. czas konieczny do przekazania pojazdu mechanicznego do naprawy i jego odbiór, czas konieczny do przeprowadzenia dodatkowych badań technicznych, itp.). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności podkreślić, iż na powódce spoczywał ciężar wykazania konieczności najmu pojazdu zastępczego przez okres wskazywanych 94 dni. Powódka nie kwestionowała przy tym, iż datą, od której należy liczyć czas najmu jest dzień zgłoszenia roszczenia (tj. 03 luty 2015 r.) oraz że uzasadniony czas naprawy winien wynosić 10 dni. Strony różniły się jedynie w ocenie, kiedy naprawa mogła się rozpocząć. Według powódki uzasadnionym było oczekiwanie na wypłatę odszkodowania, według zaś pozwanego naprawa mogła rozpocząć się od daty przekazania poszkodowanej kalkulacji naprawy. W ocenie Sądu rację ma pozwany wskazując, że uzasadniony czas najmu w niniejszej sprawie wynosił 18 dni od dnia 03.02.2015 r. (tj. dnia zgłoszenia roszczenia) do dnia 20.02.2015 r., kiedy to winna zakończyć się naprawa uszkodzonego pojazdu w normalnym toku czynności przy prawidłowej organizacji pracy warsztatu i współdziałaniu poszkodowanego w zakresie minimalizacji szkody. Zważyć należy, że powódka w dniu 10 lutego 2015 r. otrzymała kosztorys sporządzony przez ubezpieczyciela. Zgodnie z zasadą minimalizacji szkody powódka winna wstawić pojazd do zakładu naprawczego w tym dniu, tym bardziej że kwota odszkodowania i zakres uszkodzeń nie był przez nią kwestionowany. Powódka natomiast oczekiwała na wypłatę odszkodowania i – jak twierdzi – dokonała naprawy dopiero po jego wypłacie, co miało miejsce 27 kwietnia 2015 r. W ocenie Sądu korzystanie z pojazdu zastępczego aż do tego dnia nie było celowe i ekonomicznie uzasadnione, a zwrotu tylko takich wydatków można żądać od ubezpieczyciela. Na marginesie należy zaznaczyć, że powódka w ogóle nie wykazała, aby w okresie najmu pojazdu zastępczego miała miejsce naprawa uszkodzonego pojazdu, nie przedłożyła bowiem żadnych dokumentów na tę okoliczność. Pogląd, że poszkodowany ma prawo wynajęcia pojazdu zastępczego najpóźniej do dnia spełnienia świadczenia odszkodowawczego, choć co do zasady słuszny, nie ma jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem dotyczy on sytuacji wystąpienia szkody całkowitej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i rozważania Sąd przyjął, że uzasadniony czas najmu w niniejszej sprawie wynosił 18 dni. W konsekwencji pozwany prawidłowo ustalił odszkodowanie na kwotę 3.321 zł (150 zł netto × 18 dni). O odsetkach orzeczono z mocy art. 481 § 1 k.c. w zw. art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych (...), zgodnie z którym zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Powódka wykazała, iż datą doręczenia pozwanemu pisma z dnia 14.12.2015 r., dotyczącego zgłoszenia żądania pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego, był dzień 21.12.2015 r., w tej dacie więc Towarzystwo (...) zostało zawiadomione o szkodzie i od tej daty należy liczyć 30 dniowy termin wypłaty odszkodowania, w którym to terminie pozwany mógł zweryfikować żądanie i dokonać wypłaty odszkodowania. 30-dniowy termin na wypłatę odszkodowania upływał z dniem 20 stycznia 2016 r., tym samym czas opóźnienia pozwanego w spełnieniu świadczenia uzasadniający zasądzenie odsetek ustawowych, należy liczyć od dnia następnego, tj. od dnia 21 stycznia 2016 r. Z uwagi na okoliczność, iż pozwany wypłacił powódce odszkodowanie w dniu 03.02.2016 r. Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki odsetki ustawowe za opóźnienie od wypłaconej kwoty odszkodowania liczone zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 21 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 100 zd. 2 kpc . Na koszty poniesione przez pozwanego składała się: kwota 4.800,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wynagrodzenia radcy prawnego w stawce minimalnej za prowadzenie niniejszej sprawy, określonej na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., Nr 1804) oraz kwota 17,00 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, tj. łącznie 4.817,00 zł.