V CK 9/06

Sygn. akt V CK 9/06 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 20 lipca 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) 
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
 
Protokolant Ewa Zawisza 
 
w sprawie z powództwa Huty "P." S.A. w R. 
przeciwko "W." S.A. w O. i Polskim Sieciom Elektroenergetycznym S.A. w W. 
o wydanie weksli, 
i w sprawie połączonej do wspólnego rozpoznania 
z powództwa Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. w W. 
przeciwko Hucie "P." S.A. w R. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 20 lipca 2006 r., 
kasacji Huty "P." S.A. w R.  
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 13 stycznia 2005 r.,  
 
oddala kasacje w obu połączonych sprawach oraz zasądza od 
Huty 
"P." 
S.A. 
w 
R. 
na 
rzecz 
Polskich 
Sieci 

 
2 
Elektroenergetycznych S.A. w W. kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu 
kosztów postępowania kasacyjnego. 
 
 
Uzasadnienie 
 
 
 
Powódka – Huta „P.” S.A. wystąpiło wobec pozwanych: „W.” S.A. i Polskie 
Sieci Elektroenergetyczne S.A. (PSE S.A.) o wydanie 40 weksli. Weksle te 
opiewały na sumę po 1.000.000 zł każdy. Żądanie swoje strona powodowa 
(wystawca wszystkich weksli) uzasadniła tym, że miały one charakter gwarancyjny i 
zostały wręczone pozwanej „W.” S.A. w celu zabezpieczenia dostawy węgla (tzw. 
wsadu hutniczego). Zobowiązanie strony powodowej o zapłatę ceny za dostawę 
węgla nie powstało, natomiast pozwana „W.” S.A. remitent wykorzystał weksle 
niezgodnie z ich charakterem, wydając je PSE S.A., przy czym ta druga Spółka 
(indosatariusz) znała gwarancyjną funkcję wystawionych weksli. Obie pozwane 
spółki wykazywały bezzasadność roszczenia strony powodowej, powołując się na 
ważne ukształtowanie zobowiązania wekslowego powodowego wystawcy weksli. 
W odrębnym procesie PSE żądały zasądzenia od Huty „P.” S.A. sumy 40.000.000 
zł na podstawie 40 weksli posiadanych przez PSB S.A. jako indosatariusza. 
Pozwana Huta „P.” S.A. (i zarazem strona powodowa w procesie o wydanie weksli) 
kwestionowała ważność wszystkich weksli z racji niezachowania wielu elementów 
poprawnego weksla własnego oraz skuteczność żądania zapłaty na podstawie 
tychże weksli (kwestionowała m.in. skuteczność prawną indosu oraz fakt nabycia 
weksli przez nabywcę świadomie na szkodę dłużnika wekslowego – wystawcy, art. 
17 prawa wekslowego). Obie sprawy (o wydanie weksli i o zasądzenie sumy 
wekslowej) zostały połączone w 2002 r. do wspólnego rozpoznania. 
 
Sąd Okręgowy oddalił powództwo o wydanie weksli. Sąd ten stwierdził, że 
żądanie wydania weksli od remitenta („W.” S.A.) nie może być skuteczne, ponieważ 
nie jest on posiadaczem spornych weksli. Sąd Okręgowy oceniał treść kilku 
porozumień zawieranych w związku z wystawieniem i indosowaniem weksla 
(łączących wystawcę z remitentem i remitenta z indosatariuszem) i doszedł do 
wniosku, że na wszystkich wekslach złożony został prawidłowy indos remitenta. 

 
3 
Pozwany remitent stał się uprawniony do posiadania wszystkich weksli. 
Jednocześnie Sąd Okręgowy zasądził na rzecz PSE S.A. od pozwanej Huty „P.” 
S.A. kwotę 40.000.000 zł na podstawie wszystkich weksli. W ocenie tego Sądu, 
przedstawione weksle własne były ważne, PSE S.A. miało formalną legitymację 
wekslową do żądania zapłaty na podstawie weksli. Wystawca nie wykazał tego, że 
nabywca weksli (PSE S.A.) nabył je działając świadomie jego na szkodę (art. 17 
prawa wekslowego). 
 
W apelacji Huty „P.” S.A. kwestionowano rozstrzygnięcie dotyczące żądania 
wydania weksli i zasądzenie od wystawcy sum wekslowych. 
 
Sąd Apelacyjny oddalił apelację w pełnym zakresie. Podzielił zasadnicze 
ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy. Uznał, że weksle odpowiadają 
wymaganiom formalnym przewidzianym w art. 101 i art. 102 prawa wekslowego. 
Zarzuty strony powodowej co do treści weksla stanowią w istocie jedynie 
niedokładności, których usunięcie jest możliwe w drodze dopuszczalnej wykładni 
treści weksla i w tym zakresie trafne są wywody Sądu pierwszej instancji. 
Pozwanemu indosatariuszowi przysługiwała formalna legitymacja wekslowa, 
ponieważ jest ich posiadaczem i prawo swoje wywodzi z nieprzerwanego ciągu 
indosów wekslowych. Tej przesłanki legitymacji formalnej indosatariusza nie 
zakwestionował skutecznie wystawca weksli. Na wekslach we właściwym miejscu 
znajduje się właściwy podpis przedstawiciela indosanta (samo usytuowanie 
podpisu wobec pieczęci firmowej nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia). Dla 
skuteczności indosu nie ma znaczenia fakt istnienia stosunków prawnych między 
indosantem a indosatariuszem, dlatego należało pominąć zgłaszane przez stronę 
powodową w postępowaniu apelacyjnym dowody zmierzające do określenia takich 
stosunków. Nie mają też znaczenia powoływane w postępowaniu apelacyjnym 
twierdzenia i dowody sfałszowania podpisów indosanta na  niektórych wekslach, 
ponieważ dla ważności indosu nie jest wymagana prawdziwość podpisu indosanta. 
 
Sąd Apelacyjny uznał także, że strona powodowa nie udowodniła zarzutu 
działania posiadacza weksli (indosatariusza) świadomie na szkodę dłużnika 
wekslowego (indosatariusza art. 17 prawa wekslowego). W ocenie Sądu drugiej 
instancji, powodowa Huta „P.” złożyła z naruszeniem art. 47912 § 1 k.p.c. i art. 47914 

 
4 
§ 2 k.p.c. wnioski dowodowe dotyczące okoliczności nabycia weksli przez 
indosatariusza. W związku z tym nastąpiła tzw. prekluzja procesowa, prowadząca 
do utraty przez „H.” prawa powoływania tych dowodów. Dowody te należało zatem 
pominąć (art. 381 k.p.c.). Bez znaczenia okazał się także zarzut apelacyjny 
dotyczący wadliwego podpisania weksla przez wystawcę, ponieważ oświadczenie 
osób wchodzących w skład organu osoby prawnej nie muszą być złożone 
jednocześnie.  
 
W kasacji powoda podniesiono następujące zarzuty naruszenia prawa 
procesowego, tj. art. 231 k.p.c., art. 177 § 1 pkt 4 k.p.c., art. 47912 i art. 381 k.p.c., 
art. 227 k.p.c., art. 381 k.p.c., art. 47912 § 1 k.p.c. i art. 47914 § 2 k.p.c. W ramach 
zarzutów naruszenia prawa materialnego eksponowano naruszenie art. 16,17 i art. 
1, 2 w zw. z art. 101 i 102 prawa wekslowego z 1936 r. Skarżący domagał się 
uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do 
ponownego rozpoznania. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
1. 
Przedstawione w obszernej kasacji strony powodowej i zarazem 
strony pozwanej zarzuty kasacyjne wymagają merytorycznego uporządkowania 
eksponowanych w nich zagadnień. 
Strona skarżąca kwestionuje rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w zakresie 
dwóch żądań: o wydanie weksli i zapłatę sumy wekslowej na podstawie wszystkich 
weksli. W pierwszej sprawie (o wydanie weksli) Huta „P.” S.A. (wystawca weksli) 
występuje jako strona powodowa, w sprawie drugiej – jako strona pozwana przez 
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (PSE S.A., indosatariusza). Istnieje 
oczywisty, merytoryczny związek między tymi sprawami. Zasadność żądania 
indosatariusza, wobec wystawcy weksli przesądza o bezzasadności żądania 
wydania indosowanych weksli własnych. 
Treść i sekwencja zarzutów kasacyjnych świadczą o tym, że skarżący 
koncentruje się przede wszystkim na rozstrzygnięciu zapadłym w sprawie drugiej 
w postaci zasądzenia sum wekslowych wynikających ze wszystkich weksli 
w zakresie tej sprawy konstruuje swoją obronę prawną w trzech płaszczyznach: 
eksponuje przede wszystkim nieważność weksli (brak niektórych istotnych cech 

 
5 
weksla w rozumieniu art. 1-2 prawa wekslowego), podnosi nieskuteczność prawną 
indosu wekslowego, wskazuje jednocześnie na istnienie przesłanek działania przez 
indosatariusza  świadczenie na szkodę wystawcy przy nabyciu weksli w świetle art. 
17 prawa wekslowego. Podniesione w kasacji zarzuty naruszenia przepisu prawa 
procesowego mają związek przede wszystkim z zarzutem uchybienia przez Sąd 
Apelacyjny art. 17 prawa wekslowego. 
2. 
Zarzut niedysponowania przez Sąd Apelacyjny oryginałami spornych 
weksli należy uznać za nie mający znaczenia ponieważ skarżący nie twierdzi, że 
znajdujące się w aktach sprawy kserokopie tych weksli (k. 18 i n akt sprawy) różnią 
się od oryginału. 
3. Nie można podzielić sugestii skarżącego, że na wekslu podano 
nieistniejącą miejscowość dla oznaczenia miejsca wystawienia weksla i w związku 
z tym weksle jest nieważny. W ocenie skarżącego, w Polsce w ogóle nie istnieje  
bowiem miejscowość o nazwie „R.” Problem jednak w tym, czy na wekslu można 
stosować skrótowce nazw miejscowości, skoro przepis art. 1 pkt 7 prawa 
wekslowego, a także przepis art. 2 pkt 2 ust. 4 prawa wekslowego wspominają tylko 
ogólnie o „miejscu wystawienia” weksla. Za właściwą uznać należy odpowiedź 
pozytywną przy założeniu, że chodzi o skrót powszechnie używany i dostatecznie 
identyfikujący określoną miejscowość. Dotyczy to zwłaszcza nazw miejscowości 
dwu – i więcej członowych, z których np. człon drugi występuje w funkcji 
przymiotnika. Wszystkie te cechy spełnia na pewno umieszczona na wszystkich 
spornych wekslach nazwa „R.”, ponieważ odnosi się ona niewątpliwie do istniejącej 
miejscowości „R. Ś”. Co więcej, w treści stempla firmowego wystawcy użyta została 
już nazwa „R. Ś.” bez skrótów. Nie ma zatem wątpliwości, że na wekslach podana 
została nazwa miejscowości istniejącej i  dostatecznie zidentyfikowanej.  
W obrocie wekslowym, kształtującym się w 2000 r. i dalszych latach,  
dopuszczalne jest  posługiwanie się tzw. starymi urzędowymi formularzami weksli, 
tj. opracowanymi treściowo i graficznie w latach 90-tych. Zgodnie z § 3 
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie  wzorów 
opłaty skarbowej i urzędowych blankietów wekslowych oraz warunków ich wymiany 
(Dz.U. Nr 106, poz. 1209), opłata skarbowa od weksli może być uiszczona 

 
6 
blankietami wekslowymi, których wzór został opracowany w rozporządzeniu 
Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 1995 r. w sprawie wykonania niektórych  
przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. Nr 7, poz. 33 ze zm.), 
do  dnia 31 grudnia 2005 r.  
Pozostaje tylko kwestia sposobu oznaczania daty weksla po dniu 1 stycznia 
2000 r. na tzw. starym blankiecie wekslowym. Należy przyjąć, że możliwe byłoby 
oznaczanie takiej daty także w sposób dokonany na spornych wekslach w postaci 
umieszczania jej nad cyfrą „19...” Praktyką taką akceptowano w literaturze (por. np. 
Prawo Bankowe 2000, z. 2, s. 83-85), a także w praktyce bankowej w tym  - 
dyskontowej. Możliwość posługiwania się „starymi” blankietami wekslowymi po 
1 stycznia 2000 r. przyjęto także np. w uchwale nr 44/1999 Zarządu NBP z dnia 
17 grudnia 1999 r. zmieniającej uchwałę w sprawie rodzajów weksli przyjmowanych 
przez NBP do redyskonta oraz zasad i trybu redyskonta (Dz. Urzędowy NBP nr 25, 
poz.  41, Prawo Bankowe 2000, z. 1, s. 34). Otóż do dyskonta dopuszczono także  
i takie weksle, na których są uwidocznione skreślenia w tekście weksla w części 
dotyczącej daty jego wystawienia, tj. liczby „19”.  
W tej sytuacji bezpodstawne jest twierdzenie strony skarżącej, że weksle są 
nieważne,  ponieważ nie skreślono na nich cyfry „19”. Umieszczenie nad tą cyfrą  
cyfry „2000” oznacza, że weksle były wystawione w tymże roku i tak ujęta data na 
„starych” blankietach wekslowych spełnia wymagania przewidziane w art. 1 pkt 7 
prawa wekslowego.   
Na wszystkich wekslach podano w części słownej „jeden milion złotych”, 
a w  górnym prawym rogu weksla, w miejscu przeznaczonym dla kwotowego 
określenia sumy wekslowej, napisano „1.000.000 PLN”.  Bezpodstawne okazało się 
zatem twierdzenie, że na wekslach niewłaściwie podawano sumę wekslową, skoro  
rozmiar zobowiązania wekslowego wynika już wyraźnie z tekstu słownego 
i  cyfrowego weksla. Nie powoduje nieważności weksla podanie obok cyfry 
1.000.000 symbolu „PLN”, skoro chodzi tu o określenie waluty polskiej stosowanej 
przede wszystkim w praktyce bankowej (ale nie tylko), a materiał dowodowy 
zebrany w sprawie świadczy o tym, że strony (wystawca weksli) mogli uczestniczyć 
w wekslowym obrocie dyskontowym.  

 
7 
Dość enigmatycznie brzmi zarzut (s. 4 uzasadnienia kasacji) podnoszący 
nieważność weksli także z tej przyczyny, że wskazane są na nich „dwa miejsca 
płatności”. Można by w związku z tym uznać, że zarzut  ten nie spełnia wymogów 
właściwie postawionego i umotywowanego zarzutu kasacyjnego w rozumieniu art. 
3933 § 1 pkt 2 k.p.c. Liberalna ocena sformułowania omawianego zarzutu prowadzi 
jednak do wniosku, że strona skarżąca nawiązuje tu do wcześniejszej argumentacji 
przedstawianej już w toku postępowania przed Sądem drugiej instancji.   
Na 
spornych 
wekslach 
wskazano 
domicylanta 
(art. 
4 
prawa 
wekslowego). Jest nim Bank Handlowy w Warszawie SA. Użyty w nazwie tego 
Banku skrót „W-wie” nie może prowadzić do wniosku, że niewłaściwie oznaczono 
nazwę banku  (domicylanta), skoro  skrót ten – choć niepoprawny z gramatycznego 
punktu  widzenia -  jest  stosowany także w praktyce gospodarczej i nie może być 
uznany za niezrozumiały. Skarżący nie twierdzi, że wskazane oznaczenie  
rachunku bankowego mieści się w ogóle poza strukturą organizacyjną Banku 
Handlowego jako domicylanta Nie można zatem twierdzić, że wskazanie miejsca 
płatności (oznaczenie domicylanta) nastąpiło w taki sposób, iż weksle uznać należy 
za nieważne. Brak bowiem podstaw do twierdzenia, że na wekslach wskazano 
więcej niż jednego domicylanta.     
4. W ramach zarzutu naruszenia art. 16 Prawa wekslowego skarżący stara 
się uzasadnić twierdzenie, że pierwszy indos na wekslach (indos in blanco) nie 
pochodził od remitenta, tj. od „W.” S.A. Świadczyć miałby o tym brak właściwego 
strukturalnie podpisu osoby reprezentującej remitenta (pierwszego indosanta),  
niewłaściwe umieszczenie tego przepisu w relacji do  pieczęci firmowej remitenta 
(osoby prawnej) i brak identyfikacji osoby dokonującej podpisu w imieniu  remitenta 
(sugestia sfałszowania podpisu na niektórych wekslach, s. 10-12 kasacji).    
W prawie cywilnym nie sposób tworzyć reguły, że zasadniczym strukturalnie 
elementem podpisu jest „co najmniej nazwisko” podpisującego się (art. 78 k.c.). 
Możliwe są też tzw. podpisy nieczytelne, stanowiące np. skrót nazwiska lub 
oryginalne połączenie skrótów imienia i nazwiska, byleby podpis taki  dostatecznie 
identyfikował osobę, od której pochodzi. Reguła taka ma zastosowanie także 
w  obrocie wekslowym. Inne reguły mogą wynikać z odpowiedniej umowy lub 

 
8 
wzorca umownego stosowanego między uczestnikami obrotu wekslowego 
(np. dyskontowego).  
Nie sposób też twierdzić, że podpis osoby reprezentującej osobę prawną  
powinien być umieszczony zawsze pod pieczęcią firmową (stemplem firmowym) 
takiej osoby. Umieszczenie na wekslu pieczęci firmowej zobowiązującej się 
wekslowo 
osoby 
prawnej 
nie 
jest 
niezbędnym 
wymogiem 
skutecznego 
zobowiązania się tej osoby, ponieważ podmiot reprezentowany (dłużnik wekslowy) 
mógłby być wskazywany także przez inne oznaczenie umieszczone na wekslu. 
Treść pieczęci firmowej nie tworzy zatem niezbędnego elementu treści 
zobowiązania wekslowego i w związku z tym  podpisy osób reprezentujących daną 
osobę prawną nie muszą być umieszczone jedynie pod odciskiem takiej pieczęci. 
Na spornych wekslach podpis reprezentanta remitenta został umieszczony z lewej 
strony pieczęci firmowej tego podmiotu (k. 18 i n. akt). Nie  sposób zatem twierdzić, 
że podpis ten nie wykazuje przestrzennego i merytorycznego związku (wskazanie 
podmiotu reprezentatywnego) z pieczęcią firmową. 
Bezpodstawne są wreszcie twierdzenia strony skarżącej, że podpis obok 
pieczęci firmowej remitenta („W.” S.A.) pochodził od niemożliwej do ustalenia osoby 
i nie było podstaw do przyjęcia, iż został on w ogóle złożony  w  imieniu tej osoby  
(s. 11 kasacji). Otóż zgodnie z ustaleniami obu Sądów, osobę podpisującą weksle 
w imieniu remitenta był K. L. (uprawniony do  jednostronnej reprezentacji „W.” S.A.; 
por. porozumienie z dnia 27  listopada 2000 r. k. 8-9 akt; uzasadnienie wyroku 
Sądu Okręgowego, k. 5 i k. 222-223 akt sprawy). Ustalenia dokonane w tym 
zakresie nie zostały skutecznie  podważone przez stronę skarżącą.  
 
Co więcej, na fakt omawianej reprezentacji powoływano się np. w piśmie 
z   dnia 15 października 2004 r. (k. 450 akt sprawy). Sugestie skarżącego 
o   sfałszowanie (części) weksli nie mogą być zatem brane pod uwagę 
w   postępowaniu kasacyjnym. 
 
W rezultacie należy stwierdzić, że strona skarżąca nie doprowadziła do 
wzruszenia domniemania istnienia formalnej legitymacji wekslowej po stronie 
indosatariusza (art. 16. ust. 1 prawa wekslowego). Indosatariusz jest posiadaczem 

 
9 
wszystkich weksli i legitymację do żądania zapłaty od pozwanego wystawcy weksli 
wywodzi ze skutecznie dokonanego indosu przez „W.” SA. 
 
5. Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych obejmujących przepisy prawa 
procesowego wskazuje na to, że zostały one powiązane przede wszystkim 
z  zarzutem naruszenia art. 17 prawa wekslowego (s. 12 – 21 kasacji). Zarzuty te 
wymagają merytorycznego uporządkowania. 
 
Skarżący twierdzi, że istniały wszystkie przesłanki świadczące o działaniu 
wierzyciela 
(indosatariusza) 
świadomie 
na 
szkodę 
dłużnika 
wekslowego 
(wystawcy), przewidzianą w art. 17 prawa wekslowego. Kwestionuje przyjęcie przez 
Sąd Apelacyjny tzw. prekluzji dowodowej, przewidzianej w art. 47914 § 2 k.p.c.  
(w   zakresie możliwości wykazywania wystąpienia przesłanek z art. 17 prawa 
wekslowego) i w art. 47912 § 2 k.p.c. (w zakresie sprawy o wydanie weksli). 
Wskazuje także na możliwość wykazania wspomnianych przesłanek (zwłaszcza 
przesłanki świadomego działania wierzyciela na szkodę) dłużnika na podstawie 
domniemań faktycznych (art. 231 k.p.c.). 
 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego znajduje się sporo wypowiedzi 
dotyczących konstrukcji, zakresu prawnego, charakteru i prawno-procesowych 
funkcji tzw. prekluzji dowodowej z art. 47912 § 2 k.p.c. i art. 47914 § 2 k.p.c. 
(por.  ostatnio np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2006 r., III CK  
341/05, przewidziany do publikacji w OSNC 2006, z. 10, poz. 175). Przepisy 
o  prekluzji dowodowej (procesowej) wiążą sądy. 
 
Sąd  Apelacyjny trafnie zwrócił uwagę na dwa wyraźne okresy w zakresie 
inicjatywy dowodowej strony skarżącej jako dłużnika w procesie o zapłatę sumy 
wekslowej. Wystawca weksli podnosił od początku procesu zarzut z art. 17 prawa 
wekslowego ale nie przedstawiał w tym zakresie wystarczających dowodów 
dotyczących przesłanek zaktualizowania się wspomnianego przepisu poza 
dowodami z przesłuchania stron (ten wniosek dowodowy został następnie cofnięty, 
k. 175, 209 akt sprawy). Zgodnie z art. 4794 § 2 k.p.c., pozwany powinien w tym 
zakresie przedstawić odpowiednie dowody najpóźniej w odpowiedzi na pozew, tj. 
po dniu 16 kwietnia 2002 r. Wprawdzie w piśmie dłużnika z dnia 24 lipca 2002 r. 
pojawia się nowa argumentacja mająca świadczyć o działaniu powoda jako 

 
10
nabywcy weksli na szkodę dłużnika, nie poparta ona jednak została odpowiednimi 
dowodami służącymi potwierdzeniu takiego stanowiska pozwanego. Rozwój 
odpowiedniej argumentacji prawnej i wskazywanie dowodów nastąpiło dopiero 
w  postępowaniu apelacyjnym (apelacja, k. 242 - 244 akt sprawy) w związku 
z  ustaleniem Sądu Okręgowego, że pozwany (wystawca) nie udowodnił 
świadomego działania indosatariusza na szkodę wystawcy i po uzyskaniu przez 
pozwanego dokumentów ze śledztwa sprawy o sygn. V Ds. …/00/s. W tej sytuacji 
Sąd Apelacyjny trafnie powołał się na prekluzję procesową z art. 47914 § 2 k.p.c., 
skoro już od chwili powołania się pozwanego na działanie na jego szkodę 
(na początku procesu) pozwany mógł zgłosić dowód ze świadków K. L. i  K. Ł., tj. 
osób uczestniczących ze strony indosanta i indosatariusza w nabyciu weksli przez 
PSE S.A. Osoby te znane były pozwanemu (Hucie „P.” S.A.) w czasie składania 
pozwu i odpowiedzi na pozew. Treść art. 47914 § 2 k.p.c. wskazuje istotnie na to, że 
zgłoszenie odpowiedniego zarzutu (działania wierzyciela na szkodę dłużnika 
wekslowego) powinno być czasowo powiązane z powołaniem się na odpowiednie 
dowody, mające wykazać zasadność tego zarzutu. 
 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego widoczna jest tendencja do wyraźnego 
określenia przesłanek zastosowania art. 17 prawa wekslowego (por. zwłaszcza 
wyrok z dnia 21 października 1998 r. II CKN 10/98 OSNC 1999, z. 5, poz. 93; wyrok 
z  dnia 13 lutego 2003 r., III CKN 909/00, Prawo Bankowe 2004, z. 718, s. 54). 
Chodzi tu, rzecz jasna, o wyjątkowy sposób obrony dłużnika wekslowego przed 
wierzycielami wekslowymi, z którymi tego dłużnika nie łączy w ogóle żaden 
stosunek podstawowy (osobisty), przy czym różnice interpretacyjne mogą dotyczyć 
sposobu ujęcia poszczególnych przesłanek zastosowania art. 17 prawa 
wekslowego. Przesłanki te można wyróżnić w sposób następujący: 1) następuje 
nabycie weksla przez indos; 2) dłużnikowi wekslowemu przysługują określone 
zarzuty przeciwko indosantowi ze stosunku osobistego; 3) zarzuty te istnieją 
w  chwili nabycia weksla; 4) nabywca wie o tych zarzutach w chwili nabywania praw 
z weksla; 5) nabywca działa na szkodę dłużnika tzn. w celu pozbawienia go tych 
zarzutów; 6) działanie to jest świadome; 7) pozbawienie określonych zarzutów 
prowadzi do wyrządzenia szkody dłużnikowi. 

 
11
 
Ciężar udowodnienia tych przesłanek obarcza dłużnika wekslowego (art. 6 
k.c.). Możliwe byłoby posługiwanie się w tym zakresie każdym środkiem 
dowodowym, w tym także – domniemaniami faktycznymi (art. 231 k.p.c.). 
W  literaturze trafnie zwrócono uwagę na to, że prawna ochrona dłużnika 
wekslowego przewidziana w art. 17 prawa wekslowego aktualizuje się nie tylko 
w  sytuacji wystąpienia tzw. koluzji (zmowy indosanta i indosatariusza), ale także 
w  innych przypadkach działania na szkodę dłużnika wekslowego. W ten sposób 
ustawodawca 
wprowadza 
dość 
istotne 
ograniczenie 
odpowiedzialności 
abstrakcyjnej dłużnika wekslowego w prawie wekslowym w interesie tego 
ostatniego. 
 
Należy stwierdzić, że oba sądy prawidłowo przyjęły, iż strona pozwana 
(wystawca weksli) nie udowodniła przesłanek działania indosatariusza (PSE S.A.) 
na szkodę pozwanego (art. 17 prawa wekslowego). W uzasadnieniu Sądu 
Okręgowego wskazywano na niewykazanie złej wiary indosatariusza (s. 11 
uzasadnienia, k. 228 akt sprawy), a w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego – na 
bezprzedmiotowość złożonych wniosków dowodowych dla ustalenia faktu 
świadomego działania nabywcy weksla na szkodę dłużnika w rozumieniu art. 17 
prawa wekslowego (s. 9 uzasadnienia). W kasacji operowano terminologią, która 
nie pozostaje w merytorycznym związku ze wspomnianym przepisem (np. „PSE 
podjęło w niniejszym procesie próbę bezpodstawnego wzbogacenia kosztem 
powoda”; „przeniesienie weksli na  rzecz PSE S.A. spowodowało jednostronne 
przysporzenie”; 
PSE 
uzyskuje 
„darowiznę 
od 
innego 
przedsiębiorcy”). 
Nieporozumieniem jest bowiem nawiązywanie konstrukcji bezpodstawnego 
wzbogacenia w zakresie dotyczącym przesłanek zastosowania art. 17 prawa 
wekslowego, skoro mówi się tam o „szkodzie”, a w dodatku działanie nabywcy na 
szkodę dłużnika wekslowego może być wykazywane jedynie przy założeniu 
skuteczności prawnej indosu (indosatariusz nie jest przecież bezpodstawnie 
wzbogacony w rozumieniu art. 405 k.c., skoro dysponuje formalną legitymacją 
wekslową). W każdym razie szerszy wywód prawny na s. 13 – 14 uzasadnienia 
kasacji nie usprawiedliwia wniosku, że fakt świadomego działania sprawcy na 
szkodę dłużnika wekslowego został jakoby wykazany przy pomocy domniemania 
faktycznego (art. 231 k.p.c.). Co więcej, nieudowodnione zostały inne jeszcze 

 
12
wcześniej, przesłanki zastosowania art. 17 prawa wekslowego. Wskazane przez 
stronę skarżącą dokumenty pochodzące z akt śledztwa (sygn. V Ds. …/00/s.) nie 
mogły zatem stać się wystarczającą podstawą do zawieszenia postępowania 
w  niniejszej sprawie (art. 177 § 1 pkt 4 k.p.c.). 
 
Z przedstawionych względów kasacja strony powodowej (w sprawie 
o   wydanie weksli) i pozwanej (w sprawie o zapłatę) została oddalona jako 
nieuzasadniona (art. 3932 k.p.c.). O kosztach postępowania orzeczono stosownie 
do art. 98 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c.