V CK 86/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok sądu polubownego. Sąd pierwszej instancji uznał wyrok polubowny za naruszający zasady praworządności, wskazując na błędną wykładnię art. 509 § 1 k.c. (dotyczącego cesji wierzytelności) i art. 395 § 1 k.c. (dotyczącego prawa odstąpienia od umowy), a także na nierozważenie zarzutów dotyczących jakości wykonanych robót. Sąd pierwszej instancji stwierdził również brak wiążącego zapisu na sąd polubowny. Sąd Apelacyjny oddalił apelację przeciwnika skargi, podkreślając, że postępowanie o uchylenie wyroku sądu polubownego jest specyficzne i nie podlega rygorom postępowań w sprawach gospodarczych. Sąd odwoławczy zaznaczył, że sąd państwowy może badać wyrok polubowny pod kątem zgodności z zasadami praworządności z urzędu, nawet jeśli strona nie powołała się na te podstawy. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że zarzuty naruszenia art. 714 k.p.c. (obowiązek badania z urzędu zgodności z praworządnością), art. 47912 k.p.c. (niezastosowanie przepisów o sprawach gospodarczych) i art. 378 k.p.c. (nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 324 k.p.c.) nie są zasadne. Sąd Najwyższy potwierdził, że sąd państwowy ma obowiązek z urzędu badać wyrok sądu polubownego pod kątem naruszenia praworządności, a postępowanie o uchylenie wyroku polubownego nie jest postępowaniem gospodarczym. Sąd Najwyższy uznał również, że wykładnia art. 395 k.c. dokonana przez Sąd Apelacyjny była prawidłowa, podkreślając znaczenie określenia terminu dla umownego prawa odstąpienia dla bezpieczeństwa obrotu cywilnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku sądu państwowego z urzędu badania wyroków sądów polubownych pod kątem naruszenia praworządności oraz charakteru postępowania o uchylenie wyroku sądu polubownego.
Dotyczy specyficznego postępowania o uchylenie wyroku sądu polubownego i interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących tego postępowania.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd państwowy ma obowiązek z urzędu badać wyrok sądu polubownego pod kątem naruszenia zasad praworządności, nawet jeśli strona nie podniosła tej podstawy w skardze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd państwowy ma ustawowy obowiązek z urzędu badać wyrok sądu polubownego pod kątem naruszenia praworządności lub zasad współżycia społecznego, zgodnie z art. 714 k.p.c.
Uzasadnienie
Przepis art. 714 k.p.c. wprowadza wyjątek od zasady związania sądu podstawami skargi, nakładając na sąd obowiązek zbadania z urzędu, czy wyrok sądu polubownego nie uchybia praworządności lub zasadom współżycia społecznego.
Czy do postępowania o uchylenie wyroku sądu polubownego, wydanego w sprawie między przedsiębiorcami, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące postępowania w sprawach gospodarczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie o uchylenie wyroku sądu polubownego jest postępowaniem swoistym i nie stosuje się do niego przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych, nawet jeśli strony są przedsiębiorcami.
Uzasadnienie
Odesłanie z art. 715 k.p.c. do przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie obejmuje przepisów o postępowaniach odrębnych, w tym o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Przedmiotem postępowania o uchylenie wyroku sądu polubownego jest kontrola wyroku, a nie stosunki gospodarcze między przedsiębiorcami.
Czy naruszenie przez sąd polubowny przepisów art. 395 § 1 k.c. (prawo odstąpienia od umowy) i art. 509 § 1 k.c. (cesja wierzytelności) stanowi naruszenie zasad praworządności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie tych przepisów, które gwarantują bezpieczeństwo obrotu cywilnego i zasadę pacta sunt servanda, stanowi naruszenie zasad praworządności.
Uzasadnienie
Przepis art. 395 § 1 k.c. wymaga określenia terminu dla umownego prawa odstąpienia, co gwarantuje bezpieczeństwo obrotu. Art. 509 § 1 k.c. zakazuje cesji wbrew umowie, co jest wyrazem zasady pacta sunt servanda. Naruszenie tych podstawowych zasad prawnych jest naruszeniem praworządności.
Czy wejście sędziego spoza składu orzekającego do sali po zamknięciu rozprawy, a przed ogłoszeniem terminu publikacji wyroku, stanowi naruszenie zasady niejawności narady sędziowskiej?
Odpowiedź sądu
Nie, takie wejście nie jest utożsamiane z naruszeniem tajemnicy narady sędziowskiej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że samo wejście sędziego spoza składu orzekającego do sali nie narusza zasady niejawności narady sędziowskiej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Spółka Jawna Zakładu P.(…) | spółka | wspólnik skarżącego |
| "Z.(…)" Spółka z o.o. | spółka | przeciwnik skargi |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 395 § § 1
Kodeks cywilny
Wymaga określenia terminu dla umownego prawa odstąpienia od umowy, co gwarantuje bezpieczeństwo obrotu cywilnego. Naruszenie tego przepisu stanowi naruszenie praworządności.
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Zakazuje dokonywania przelewu wierzytelności wbrew zastrzeżeniu umownemu, stanowiąc wyraz zasady pacta sunt servanda. Naruszenie tego przepisu stanowi naruszenie praworządności.
k.p.c. art. 714
Kodeks postępowania cywilnego
Nakłada na sąd państwowy obowiązek z urzędu zbadania, czy wyrok sądu polubownego nie uchybia praworządności lub zasadom współżycia społecznego, nawet jeśli strona nie powołała się na tę podstawę.
Pomocnicze
k.p.c. art. 705 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą określić tryb postępowania przed sądem polubownym. Jeśli tego nie uczyniły, sąd polubowny stosuje tryb, jaki uzna za właściwy, nie będąc związany przepisami postępowania cywilnego.
k.p.c. art. 705 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd polubowny nie jest związany przepisami postępowania cywilnego, z wyjątkiem obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności.
k.p.c. art. 712 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego.
k.p.c. art. 715
Kodeks postępowania cywilnego
Przewiduje stosowanie w postępowaniu ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przepisów o postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Nie uzasadnia stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych.
k.p.c. art. 324
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy naruszenia tajemnicy narady sędziowskiej.
k.p.c. art. 378
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz materiału zgromadzonego w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 644
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustawowego prawa odstąpienia od umowy.
Dz. U. 2005 r. Nr 13, poz. 98 art. 3
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis przejściowy dotyczący stosowania art. 39312 k.p.c.
k.p.c. art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia kasacji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. art. § 6 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 4 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez sąd polubowny zasad praworządności poprzez błędną wykładnię art. 395 § 1 k.c. i art. 509 § 1 k.c. • Obowiązek sądu państwowego z urzędu badania wyroku sądu polubownego pod kątem zgodności z praworządnością (art. 714 k.p.c.). • Niezastosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych do postępowania o uchylenie wyroku sądu polubownego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 714 k.p.c. poprzez naruszenie obowiązku rozpoznania skargi tylko w jej granicach. • Zarzut naruszenia art. 47912 k.p.c. (niezastosowanie przepisów o postępowaniu gospodarczym). • Zarzut naruszenia art. 378 k.p.c. (nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 324 k.p.c.). • Zarzut błędnej wykładni art. 395 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd państwowy może badać wyrok Sądu polubownego pod kątem jego zgodności z zasadami praworządności i zasadami współżycia społecznego nawet wówczas, gdy strona nie powołała się w skardze na tę podstawę czy fakty, które miałyby ją uzasadniać. • Postępowanie ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego jest postępowaniem swoistym, zawierającym elementy postępowania kasacyjnego. • Przepis art. 714 k.p.c. zawiera normę bezwzględnie obowiązującą, która wprowadza wyjątek od zasady związania Sądów powszechnych podstawami przytoczonymi w skardze o uchylenie wyroku Sądu polubownego. • Dla przyjęcia, że sprawa ma charakter gospodarczy niezbędne jest kumulatywne wystąpienie trzech przesłanek: 1) dotyczyć stosunków cywilnych, 2) pomiędzy przedsiębiorcami, 3) a nadto pozostawać w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Tadeusz Żyznowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku sądu państwowego z urzędu badania wyroków sądów polubownych pod kątem naruszenia praworządności oraz charakteru postępowania o uchylenie wyroku sądu polubownego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania o uchylenie wyroku sądu polubownego i interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących tego postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące kontroli wyroków sądów polubownych przez sądy państwowe, co jest istotne dla praktyków prawa arbitrażowego i cywilnego.
“Sąd Najwyższy: Sąd z urzędu bada wyroki polubowne pod kątem praworządności!”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
usługi prawne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.