V CK 6/06

Sygn. akt V CK 6/06 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 28 kwietnia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marian Kocon (przewodniczący) 
SSN Marek Sychowicz 
SSA Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) 
 
Protokolant Ewa Zawisza 
 
w sprawie z powództwa A. P., następcy prawnego    B. P. 
przeciwko E. W., D. W., A. W. i A. P. 
o zapłatę i wydanie, 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 28 kwietnia 2006 r., 
kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w  W. 
z dnia 27 października 1999 r.,  
 
 
oddala kasację. 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Powód B. P. wniósł do Sądu Rejonowego o zasądzenie solidarnie od 
pozwanych E. W., D. W., A.W. i A. P. kwoty łącznej 13.952,37 złotych z odsetkami 
ustawowymi, na którą składały się następujące należności: 
- kwota 6.6556,68 złotych z odsetkami od dnia 16 grudnia 1992 r., która 
obejmuje bezprawnie wypłaconą przez pozwaną E. W. z rachunku powoda kwotę 
5349,55 zł oraz 380 złotych, które nie zostało wpłacone przez D. W. na rachunek 
powoda – obie kwoty zostały wyliczone łącznie z odsetkami bankowymi, które 
uzyskałby powód do 16 grudnia 1992 r. gdyby nie bezprawne zachowania 
pozwanych, 
- kwota 1306,69 złotych pobrana z rachunku powoda przez E. W. w 1992 
z oprocentowaniem do 13 czerwca 1999 r. wraz z odsetkami ustawowymi od 
poszczególnych wypłat, 
- kwota 1350 złotych nie wpłacona na konto powoda z odsetkami od dat 
wpłaty poszczególnych kwot na własne konto przez E. W., 
- kwota 2200 złotych stanowiąca równowartość czynszu za 20 miesięcy 
z odsetkami od  16 grudnia 1992 r., 
- kwota 690 złotych stanowiąca odszkodowanie za koszty utrzymania 
pozwanych E. i D. W. z odsetkami od dnia 16 grudnia 1992 r., 
-  kwota 250 złotych nie rozliczona przez D. W. z tytułu sprzedaży miodu z 
odsetkami od dnia 27 stycznia 1993 r. 
- kwota 1500 złotych z odsetkami od dnia 27 stycznia 1993 r., którą pozwani 
powinni zapłacić o ile nie wydadzą powodowi wymienionych przez niego rzeczy. 
Pozwani wnosili o oddalenie powództwa. 
W toku postępowania interwencję uboczną po stronie powodowej zgłosił A. 
P. 
Wyrokiem z dnia 30 marca 1999 r. Sąd Rejonowy zasądził solidarnie od 
pozwanych E. W. i D. W. kwotę 24.781,87 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 

 
3 
30 marca 1999 r. oraz kwotę 1690,88 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 25 
marca 1999 r. W pozostałym zakresie sąd oddalił powództwo. 
Jak ustalił Sąd Rejonowy E. W. – wnuczka powoda – zamieszkała z nim od 
marca 1991 r. Według ich ustaleń opłaty związane z korzystaniem z lokalu mieli 
ponosić po połowie. W 1991 r. B. P. upoważnił wnuczkę do korzystania z jego 
konta bankowego. 29 kwietnia 1992 r. pobrała 151,89 i 243,22 złotych i pieniądze 
te przekazała powodowi. We wrześniu 1992 r. na D. W. pomimo tego, że miał 
wpłacić na ten rachunek bankowy powoda kwotę 380 złotych, wpłacił ją na 
rachunek E. W. - swojej żony.  
Uwzględniając oprocentowanie w banku prowadzącym rachunek kwota ta na 
dzień 24 marca 1999 r. wyniosłaby 1.690,88 złotych. W tym czasie D. W. na prośbę 
powoda sprzedawał miód, a pieniądze ze sprzedaży przekazywał powodowi. 15 
grudnia 1992 r. pozwana E. W. pobrała z konta bankowego powoda kwotę 5349,55 
złotych, którą wpłaciła na swoje konto. Na dzień 29 marca 1999 r., kwota ta, gdyby 
pozostawała na rachunku powoda, wraz z oprocentowaniem terminowym, 
wyniosłaby  24.781,89 złotych. 
Sąd Rejonowy  uwzględnił powództwo wobec E. i D. W. co do kwot 
pobranych z konta i nie ulokowanych na nim, licząc odsetki za opóźnienie od dnia 
wyrokowania, zaś w pozostałej części powództwo zostało ocenione jako 
bezzasadne. 
Od tego wyroku apelację wniósł powód. Zaskarżył wyrok w części 
oddalającej powództwo i domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenie 
na jego rzecz w dalszym ciągu kwoty 13952,37 złotych płatnej w sposób jak to 
określał powód przed sądem pierwszej instancji.  
Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 27 października 1999 r. oddalił w całości 
apelację powoda. Według sądu  powodowi należy się odszkodowanie za zagarnięte 
przez pozwanych pieniądze. Jego wysokość odpowiadała odsetkom bankowym 
jakie uzyskałby powód w Banku […], gdyby były w dalszym ciągu ulokowane na 
jego rachunku. Innych kryteriów odszkodowania powód nie podał. Sąd Okręgowy 
podkreślił, że odszkodowanie przewyższające dochodzoną kwotę zostało 

 
4 
zasądzone zgodnie z art. 321 § 2 k.p.c. Co do pozostałych roszczeń Sąd Okręgowy 
podzielił ustalenia faktyczne i ocenę sądu pierwszej instancji. 
W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. 
art. 321 § 2, 322, 316 § 1, 385 k.p.c.. Ponadto zdaniem skarżącego sąd drugiej 
instancji naruszył art. 415, 455 oraz art. 481 § 1 k.c. przez ich niewłaściwe 
zastosowanie. Jako oddzielny zarzut powód opisał nieuwzględnienie materialnej 
treści postanowień umów rachunków lokat terminowych zawartych pomiędzy nim 
a Bankiem […].  
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2001 r. Sąd Najwyższy zawiesił 
postępowanie kasacyjne wobec śmierci powoda B. P. Postępowanie kasacyjne 
zostało podjęte dnia 14 marca 2006 z udziałem jego jedynego spadkobiercy A. P. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Ponieważ zaskarżony wyrok został wydany przed dniem 6 lutego 2005 r., do 
złożenia i rozpoznania kasacji powoda mają zastosowanie przepisy kodeksu 
postępowania w wersji obowiązującej przed tym dniem (art. 3  ustawy z dnia 
22 grudnia 2004 r.  o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego … (Dz.U. 
z 2005 r. Nr 13, poz. 98) a wobec treści art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. 
o zmianie ustawy-Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 48, poz. 554), do 
złożenia i rozpoznania kasacji powoda wniesionej od orzeczenia wydanego przed 
1 lipca 2000 stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu 
obowiązującym przed tym dniem. 
Ocenę kasacji należy rozpocząć od drugiej podstawy kasacyjnej (art. 3911 
pkt 2 k.p.c.), ponieważ od prawidłowości dotychczasowego postępowania, 
a zwłaszcza poczynionych w nim ustaleń faktycznych, uzależniona jest ocena 
zasadności naruszenia prawa materialnego.  
Zgodnie  z treścią art. 392 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 
1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego … (Dz.U. Nr 43, poz. 
189 ze zm.) kasacja do Sądu Najwyższego przysługuje od wyroku wydanego przez 
sąd drugiej instancji. Zaskarżenie nie może wobec tego opierać się na zarzutach 
dotyczących uchybień sądu pierwszej instancji. Kontroli kasacyjnej podlega 
prawidłowość 
wypełnienia 
przez 
sąd 
drugiej 
instancji 
obowiązków 
sądu 

 
5 
apelacyjnego, określonych w art. 367 – 391 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym 
w dacie wyrokowania), co oznacza, że właściwie sformułowany zarzut naruszenia 
prawa procesowego powinien wskazywać te przepisy postępowania, które naruszył 
sąd drugiej instancji rozpoznając apelację. W kasacji opisane kryteria wypełnia 
jedynie zarzut naruszenia art. 385 k.p.c. Pozostałe przepisy prawa procesowego 
zostały wymienione w kasacji samodzielnie i jako takie odnoszą się do 
postępowania w pierwszej instancji. Gdyby nawet założyć, że zarzuty naruszenia 
art. 321 § 1 k.p.c., art. 322 k.p.c. i 316 § 1 k.p.c. skierowane zostały do sądu drugiej 
instancji, to jednak inne uchybienia towarzyszące tej części kasacji pozwalają 
ocenić zarzuty  naruszenia prawa procesowego jako bezzasadne.  
Postawienie zarzutu naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. ogranicza się tylko do 
przytoczenia w kasacji tego przepisu, bez żadnego uzasadnienia w jaki sposób 
doszło do jego naruszenia i czy mogło  to mieć wpływ na wynik sprawy. Kolejny 
przytoczony w kasacji art. 321 § 2 k.p.c., w stanie prawnym obowiązującym w dacie 
wydania wyroku w drugiej instancji, mógł mieć wyłącznie zastosowanie 
w postępowaniu przed Sądem Rejonowym. W ukształtowanym ustawą z dnia 
1 marca 1996 r. nowelizującą postępowanie cywilne, systemie apelacji nie było już 
odpowiednika art. 390 § 2 k.p.c., który przewidywał uprawnienie sądu rewizyjnego 
do orzekania niezależnie od żądań stron w tych wypadkach, w których na 
podstawie przepisów kodeksu uprawniony był do tego sąd pierwszej instancji. 
Zgodnie zaś z art. 378 § 1 k.p.c. zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej 
instancji został wyraźnie zawężony do granic apelacji. Oznacza to, że zastrzeżone 
w obowiązującym wówczas art. 321 § 2 k.p.c. wyjątki od zasady wyrokowania 
w granicach żądania, nie mogły dotyczyć postępowania przed sądem apelacyjnym 
(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 grudnia 2001 r. IV CKN 1558/00 OSNC 
2002/10/125). Opisane zmiany systemowe sprzeciwiały się zastosowaniu art. 321 § 
2 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym przez odwołanie się do treści art. 391 § 1 
k.p.c.. Taką ewentualność słusznie wykluczono w wyrokach Sądu Najwyższego 
z dnia 28 września 1999 r. II CKN 472/98 (nie publ.) i z dnia 24 marca 1999 r., 
I PKN 631/98 (OSNAPUS 2000, Nr 10, poz. 381). Celowe jest podkreślenie, że 
z dniem 5 lutego 2005 r. (art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie 
ustawy-Kodeks postępowania cywilnego … Dz.U. Nr 172, poz. 1804) art. 321 § 2 

 
6 
k.p.c. został zupełnie wyeliminowany z kontradyktoryjnego systemu postępowania 
cywilnego. 
Kolejny, wymieniony w ramach tej samej podstawy kasacji, art. 322 k.p.c. – 
wbrew temu, co podnosi się w kasacji - nie został zastosowany przez Sąd 
Apelacyjny. Dlatego bezzasadna jest kasacja oparta na naruszeniu tego przepisu. 
Art. 385 k.p.c., jako jedyny od strony formalnej, prawidłowo wymieniony 
w kasacji,  łączy się z oddaleniem apelacji pomimo zgłoszenia w apelacji słusznego 
– zdaniem skarżącego - zarzutu naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe 
ustalenie odsetek. Podejmując się oceny tego zarzutu łącznie z zarzutami 
naruszenia prawa materialnego należy podnieść, że powód w pozwie określił 
wprawdzie swoje żądanie odszkodowania jako odpowiadające pobranym przez 
pozwanych należnościom wraz z utraconymi odsetkami bankowymi ale nie podał 
wysokości samej szkody. Dopiero w późniejszym piśmie procesowym z dnia 
25 marca 1993 r. sprecyzował wysokość roszczenia wyliczoną według metody 
podanej w pozwie. Tę samą metodę zastosował sąd pierwszej instancji za dalsze 
okresy. Sąd w oparciu o informacje  Banku […] ustalił jakie korzyści osiągnąłby 
powód, gdyby środki pieniężne były w dalszym ulokowane na jego koncie 
bankowym, na dotychczasowych warunkach, zaś wysokość szkody co do kwoty 
380 zł, która zamiast na rachunek powoda, została wpłacona na rachunek 
pozwanej E. W., sąd ustalił w oparciu o informację tego samego banku co do 
odsetek od kwoty 380 złotych złożonej na 12-o miesięczną lokatę. Zasądzenie 
odszkodowania w tej wysokości było możliwe jedynie przez zastosowanie 
obowiązującego wówczas art. 321 § 2 k.p.c. Odszkodowanie zostało wyliczone 
zgodnie z zasadą wynikającą z art. 363 § 2 k.c. według stanu rzeczy, według cen 
istniejących w chwili zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji. To z kolei 
uzasadnia zasądzenie odsetek ustawowych od tej daty. Problem związany 
z przyjęciem odszkodowania według cen z daty jego ustalania oraz zastosowaniem 
art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 455 k.c. pojawił się w orzecznictwie szczególnie po 
wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 marca 1989 r. w sprawie 
określenia wysokości odsetek ustawowych i maksymalnych (Dz.U. Nr 16, poz. 84), 
kiedy ze względu na wysoką stopę procentową odsetek ustawowych dostrzeżono 
również ich waloryzacyjną funkcję.  Przyjęcie zgodnie z treścią art. 481 § 1 k.c. 

 
7 
w związku z art. 455 k.c., że odsetki od odszkodowania za zagarnięcie środków 
pieniężnych należą się od daty wyrządzenia szkody, na co wskazuje właściwość 
zobowiązania (art. 455 k.c. in principio), mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego 
uprzywilejowania wierzyciela kosztem dłużnika. Zdaniem Sądu Najwyższego 
rozwiązanie przyjęte w zaskarżonym wyroku, zgodne z przeważającym nurtem 
orzecznictwa (patrz m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1998 r. 
III CZP 72/97 OSNC 199/8/133, wyrok SN z dnia 23 stycznia 1998 r. II CKU 129/97 
Prok. I Pr. 1998/7-8/31, wyrok SN z dnia 16 września 1993 r. I PRN 70/93 OSNC 
1994/5/113, uchwała SN z dnia 8 lipca 1993 r. III CZP 80/93 OSP 1994/3/50, wyrok 
SN z dnia 29 maja 2000 III CKN 823/98 system informacji prawniczej lex 51365, 
wyrok SN z 30 października 2003 r. IV CK 130/02 lex 82273) właściwie 
zabezpiecza interesy wierzyciela albowiem uwzględnia zmiany w zakresie 
wysokości szkody od jej zaistnienia do daty ustalenia jej wysokości. Jest jeszcze 
jeden istotny argument, który w rozpoznawanej sprawie usprawiedliwia stanowisko 
sądów obu instancji. 29 marca 1993 r. Sąd Rejonowy na wniosek powoda, w trybie 
zabezpieczenia, zajął środki na rachunku bankowym powódki, które pochodziły 
z wypłat z rachunku powoda. Od tego czasu aż do chwili udzielania sądowi przez 
bank informacji w marcu 1999 r. powódka nie dysponowała tymi pieniędzmi. 
Naruszenie art. 415 k.c. ma według skarżącego polegać na tym, że sąd nie 
uwzględnił, że obowiązek naprawienia szkody obejmuje nie tylko nakaz zwrotu 
przywłaszczonych nominalnych kwot ale także naprawienie szkody za pozbawienie 
powoda 
możliwości 
obrotu 
swoimi 
własnymi 
środkami 
pieniężnymi 
a wynagrodzenie tej szkody stanowią odsetki. Jak wskazano wyżej zasądzone 
odszkodowanie obejmuje także oprocentowanie utracone przez powoda. Poza tym 
sam art. 415 k.c.  nie reguluje problemu odsetek i już tylko z tej przyczyny nie może 
służyć wykazaniu naruszenia prawa materialnego polegającego na zasądzeniu 
odsetek od odszkodowania od daty wyrokowania. 
Ostatni z zarzutów,  związany z pierwszą podstawą kasacji (art. 391 1 pkt 1 
k.p.c.) został przedstawiony opisowo, jako nieuwzględnienie materialnej treści 
postanowień umów rachunków lokat terminowych zawartych pomiędzy powodem 
a Bankiem, w szczególności odnoszących się do przyczyn i skutków rozwiązania 
umowy i wysokości oprocentowania lokat. Tymczasem przytoczenie podstawy  

 
8 
kasacyjnej z art. 3911 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania konkretnych norm prawa 
materialnego, których naruszenie zarzuca skarżący oraz postaci ich naruszenia (tak 
Sąd Najwyższy w orzeczeniach z dnia 11 lutego 1997 r. II CKN 65/97 i 17 kwietnia 
1997 r. III CKN 29/97 OSNC 1997/6-7/ poz. 93 i 97,  w wyroku z dnia 9 kwietnia 
2002 r. III CKN 570/00 lex 57241, w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r. III CKN 
1310/00 lex 54502). Przedstawienie w sposób opisowy naruszenia bliżej 
nieokreślonej normy prawnej uchyla w tej części kasację spod kontroli Sądu 
Najwyższego. 
Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda na podstawie art. 
39312 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 lutego 2005 r.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jc