V CK 423/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki K. S. o zapłatę wynagrodzenia za prace montażowe i projektowe wykonane na rzecz pozwanej A.(...) Sp. z o.o. Sąd Okręgowy w K. nakazem zapłaty, a następnie wyrokiem, zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 76 579,28 zł, uznając, że strony łączyła umowa o dzieło, a pismo pozwanej z 8 grudnia 2003 r. stanowiło ofertę przyjętą per facta concludentia. Pozwana wniosła apelację, kwestionując istnienie umowy. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając powództwo. Sąd ten zakwalifikował łączący strony stosunek jako umowę o roboty budowlane, która była nieważna z powodu niezachowania wymogów formalnych określonych w art. 647¹ k.c. (brak pisemnej zgody inwestora i umowy między generalnym wykonawcą a podwykonawcą). Powódka wniosła kasację, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 647¹ k.c. i art. 627 k.c. Sąd Najwyższy, związany stanem faktycznym, uznał, że ustalenia faktyczne nie pozwalają na jednoznaczną kwalifikację umowy. Wskazał, że kluczowe jest rozróżnienie między umową o dzieło a umową o roboty budowlane, które zależy od cech przedmiotowych przedsięwzięcia i jego powiązania z prawem budowlanym. Sąd Apelacyjny nie wyjaśnił wystarczająco, czy prace związane z montażem systemów alarmowych i kontroli dostępu miały charakter budowlany, czy jedynie wyposażeniowy, oraz czy wymagały one spełnienia wymogów prawa budowlanego. Z tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów rozróżnienia między umową o dzieło a umową o roboty budowlane, zwłaszcza w kontekście prac podwykonawczych i wymogów prawa budowlanego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i wymaga dalszych ustaleń w sądzie niższej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka jest prawidłowa kwalifikacja prawna umowy, której przedmiotem jest montaż i demontaż elementów systemu kontroli dostępu oraz wykonanie projektów budowlano-wykonawczych w zakresie systemów alarmowych i kontroli dostępu, w kontekście rozróżnienia między umową o dzieło a umową o roboty budowlane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwalifikacja prawna umowy zależy od cech przedmiotowych przedsięwzięcia i jego powiązania z wymogami prawa budowlanego. Samo uczestnictwo w procesie inwestycyjnym nie przesądza o rodzaju umowy. Należy zbadać, czy prace wymagają zezwolenia budowlanego i czy są objęte specjalistycznym nadzorem inwestycyjnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że rozróżnienie między umową o dzieło a umową o roboty budowlane opiera się na kryteriach przedmiotowych, w tym na wymogach prawa budowlanego. Brak wystarczających ustaleń faktycznych co do charakteru prac uniemożliwia jednoznaczną kwalifikację.
Czy umowa zawarta między generalnym wykonawcą a podwykonawcą na wykonanie prac związanych z montażem systemów alarmowych i kontroli dostępu, która nie została zawarta na piśmie i nie uzyskała pisemnej zgody inwestora, jest nieważna na podstawie art. 647¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieważność umowy o roboty budowlane z powodu niezachowania wymogów formalnych (pisemna forma, zgoda inwestora) może nastąpić, jeśli umowa rzeczywiście ma charakter umowy o roboty budowlane. Konieczne jest jednak uprzednie prawidłowe zakwalifikowanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał umowę za nieważną z powodu niezachowania wymogów formalnych dla umów o roboty budowlane. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok, wskazując, że ocena ważności umowy zależy od jej prawidłowej kwalifikacji prawnej, która nie została dokonana w sposób wystarczający.
Czy w przypadku nieważności umowy o roboty budowlane, powódka może dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia na podstawie art. 410 § 2 k.c.?
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku nieważności umowy istnieje możliwość dochodzenia zwrotu świadczeń wzajemnych na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zaznaczył, że nawet w przypadku nieważności umowy, powódka mogłaby dochodzić zwrotu świadczeń. Jednakże, podstawa faktyczna jej roszczenia opierała się na twierdzeniu o ważności umowy, a nie na nienależnym świadczeniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| A.(...) Sp. z o.o. w K. | spółka | pozwana |
| PHU „T.(...)” w S. | spółka | podmiot powiązany z powódką |
| T.(...) S.A. w P. | spółka | inwestor |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, inwestor zaś zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.
k.c. art. 647 § § 3
Kodeks cywilny
Brak pisemnej zgody inwestora oraz zawarcia na piśmie umowy między generalnym wykonawcą a podwykonawcą skutkuje bezwzględną nieważnością stosunku łączącego strony.
k.c. art. 647¹ § § 1
Kodeks cywilny
Do zawarcia umowy z podwykonawcą wymagana jest pisemna zgoda inwestora oraz zawarcie na piśmie umowy między generalnym wykonawcą a podwykonawcą.
k.p.c. art. 393¹ § pkt 1
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacji.
k.p.c. art. 393¹¹ § § 2
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustalonym stanem faktycznym.
k.p.c. art. 393¹³
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 3
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów k.p.c.
Pomocnicze
k.c. art. 66 § § 1
Kodeks cywilny
Pismo pozwanej z 8 grudnia 2003 r. stanowiło ofertę w rozumieniu art. 66 § 1 k.c., albowiem zawierało istotne postanowienia umowy o dzieło.
k.c. art. 647¹ § § 5
Kodeks cywilny
k.c. art. 648 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Zasada rozróżnienia między umową o dzieło a umową o roboty budowlane.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Możliwość dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 497 § § 2
Kodeks cywilny
Możliwość dochodzenia zwrotu świadczeń wzajemnych także w wypadku zawarcia umowy nieważnej.
Pr. bud. art. 3 § pkt 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające ustalenia faktyczne Sądu Apelacyjnego uniemożliwiające prawidłową kwalifikację prawną umowy. • Potrzeba rozróżnienia między umową o dzieło a umową o roboty budowlane w oparciu o kryteria przedmiotowe i wymogi prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Apelacyjnego o nieważności umowy o roboty budowlane z powodu niezachowania wymogów formalnych (choć Sąd Najwyższy nie przesądził ostatecznie o nieważności).
Godne uwagi sformułowania
Rozróżnienia pomiędzy umową o dzieło a umową o roboty budowlane poszukiwać należy w ich cechach przedmiotowych. • Samo uczestnictwo w procesie inwestycyjnym nie przesądza o rodzaju zawartej umowy. • Przedmiotem umowy o roboty budowlane jest przedsięwzięcie o większych rozmiarach, zindywidualizowanych właściwościach, zarówno fizycznych jak i użytkowych, z reguły powiązane z wymogiem projektowania i zinstytucjonalizowanym nadzorem.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
sprawozdawca
Zbigniew Strus
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów rozróżnienia między umową o dzieło a umową o roboty budowlane, zwłaszcza w kontekście prac podwykonawczych i wymogów prawa budowlanego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i wymaga dalszych ustaleń w sądzie niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego rozróżnienia między dwoma typami umów, które ma kluczowe znaczenie praktyczne dla wykonawców i inwestorów, a także dla oceny ważności umów i odpowiedzialności stron.
“Dzieło czy roboty budowlane? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe rozróżnienie dla wykonawców.”
Dane finansowe
WPS: 80 801,73 PLN
wynagrodzenie za prace: 76 579,28 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.