V CK 266/05

Postanowienie z dnia 31 maja 2005 r., V CK 266/05 
 
W wypadku dochodzenia stwierdzenia wykonalności w Polsce na 
podstawie art. 37 ust. 2 Konwencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń 
sądowych w sprawach cywilnych i handlowych sporządzonej w Lugano w 
dniu 16 września 1988 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 10, poz. 133) kasacja przysługuje 
tylko od postanowienia sądu apelacyjnego wydanego w wyniku rozpoznania 
zażalenia na postanowienie sądu okręgowego w przedmiocie stwierdzenia 
wykonalności. 
 
Sędzia SN Iwona Koper 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku N.S.W. przy uczestnictwie dłużnika Ralfa G. 
o stwierdzenie wykonalności tytułu wykonawczego, na posiedzeniu niejawnym w 
Izbie Cywilnej w dniu 31 maja 2005 r. na skutek kasacji dłużnika od postanowienia 
Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 grudnia 2004 r. 
odrzucił kasację. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2004 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze 
stwierdził wykonalność aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza Bernarda 
F. mającego siedzibę w W.-W. (Republika Federalna Niemiec) w dniu 24 kwietnia 
2001 r., w którym został nadana klauzula wykonalności z wniosku wierzyciela 
N.S.R. w W. przeciwko dłużnikom solidarnym małżonkom Ralf G. i Sabine G. na 
podstawie Konwencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach 
cywilnych i handlowych sporządzonej w Lugano w dniu 16 września 1988 r. (Dz.U. 
z 2000 r. Nr 10, poz. 133 – dalej: "Konwencja"). 
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2004 r. Sąd ten oddalił wniosek dłużnika Ralfa 
G. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie 
oraz odrzucił zażalenie. 

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 29 grudnia 2004 r. odrzucił 
zażalenie dłużnika na to postanowienie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o 
odmowie przywrócenia terminu, a w pozostałej części orzekł o jego oddaleniu. 
W kasacji od postanowienia Sądu Apelacyjnego dłużnik przytoczył obie 
podstawy, zarzucając nieważność postępowania (art. 379 k.p.c.) oraz naruszenie 
art. 233, 299, 227, 168 § 1 i art. 138 k.p.c., a także art. 61 k.c. Wnosił o zmianę 
postanowienia przez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz nadanie 
biegu zażaleniu lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania. Dopuszczalność kasacji wywodził z przepisu art. 37 ust. 2 Konwencji 
w związku z art. 392 i 39318 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zawarte w Konwencji unormowanie postępowania odwoławczego (przed sądem 
drugiej i trzeciej instancji) tworzy zamknięty i autonomiczny system w stosunku do 
wewnętrznych regulacji obowiązujących w porządkach prawnych państw stron 
Konwencji, co oznacza, że postanowienia Konwencji dotyczące tego postępowania 
uchylają przepisy krajowe państw konwencyjnych. 
Unormowanie to ma jednak ograniczony charakter. Przepisy Konwencji określają 
jedynie dopuszczalne środki zaskarżenia i podmioty uprawnione do ich wniesienia 
(art. 36, 37, 40, 41), termin wniesienia przez dłużnika środka zaskarżenia od 
orzeczenia sądu pierwszej instancji (art. 36 ust. 1 i 2), sądy właściwe do 
rozpoznania środków zaskarżenia (art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 i art. 41), 
charakter postępowania odwoławczego jako kontradyktoryjnego (art. 37 ust. 1), 
uprawnienia sądu drugiej instancji w zakresie zawieszenia postępowania i 
uzależnienia wykonalności orzeczenia lub innego aktu podlegającego stwierdzeniu 
wykonalności od złożenia zabezpieczenia (art. 38 ust. 1 i 3), wymaganie 
zapewnienia dłużnikowi prawa do wysłuchania przez sąd w razie wniesienia środka 
zaskarżenia przez wnioskodawcę (art. 40 ust. 2), a także charakter środka 
zaskarżenia do sądu trzeciej instancji jako dotyczącego wyłącznie kwestii prawnych 
(art. 37 ust. 1 i art. 41). 
W zakresie nieuregulowanym tymi przepisami oraz w takim zakresie, w jakim 
wynika to z wyraźnego odesłania Konwencji do postępowania odwoławczego, mają 
posiłkowo zastosowanie krajowe przepisy procesowe. Ich stosowanie uwzględniać 
musi cele oraz zasady wynikające z regulacji konwencyjnej i nie może prowadzić do 
rezultatów sprzecznych z jej postanowieniami. Zagadnienie to w okolicznościach 

sprawy pozbawione jest doniosłości prawnej, gdyż skarżącemu na podstawie 
przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie przysługuje kasacja od 
postanowienia Sądu Apelacyjnego (art. 392 obowiązujący przed zmianą kodeksu 
postępowania cywilnego ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy kodeks 
postępowania cywilnego oraz ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. 
z 2005 r. Nr 13, poz. 98), a jej dopuszczalność wywodzi on wprost z art. 37 ust. 2 
Konwencji. 
Konwencja przewiduje możliwość wniesienia środka zaskarżenia jedynie od 
orzeczenia sądu pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia wykonalności, tj. 
uwzględniającego (art. 36 do 38) albo oddalającego wniosek (art. 40 i 41) oraz 
środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek rozpoznania środka 
zaskarżenia od orzeczenia sądu pierwszej instancji. 
Zgodnie z art. 36 Konwencji, jeżeli zezwolono na wykonanie, dłużnik może 
wnieść środek zaskarżenia w ciągu miesiąca od doręczenia orzeczenia. 
Na podstawie art. 1151 § 2 k.p.c., który wobec braku w Konwencji regulacji 
odnośnie do rodzaju i formy tego środka znajduje tu zastosowanie, od orzeczenia 
sądu pierwszej instancji dłużnikowi przysługuje zażalenie (postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 14 lipca 2004 r., IV CK 495/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 73). 
W oświadczeniu rządowym z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie ratyfikacji przez 
Rzeczypospolitą Polską Konwencji o jurysdykcji i wykonaniu orzeczeń sądowych w 
sprawach cywilnych i handlowych sporządzonej w Lugano dnia 16 września 1988 r. 
(Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 1333) wskazano na podstawie art. 63 w związku z art. 
37 ust. 2 Konwencji, że w Polsce od orzeczenia wydanego w następstwie 
wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia zezwalającego na wykonanie 
dopuszczalna jest tylko kasacja. 
Użyte w art. 37 ust. 2 Konwencji pojęcie „orzeczenia wydanego w następstwie 
wniesienia środka zaskarżenia” obejmuje wyłącznie orzeczenia rozstrzygające o 
zasadności środka zaskarżenia wniesionego na podstawie art. 37 ust. 1 (orzeczenie 
ETS z dnia 4 października 1991 r. w sprawie Berend van Dalfsen i in. przeciwko 
Bernard van Loon i Theodora Berendsen, C-183/90, EWS 1993, nr 4 s. 119). 
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazuje się na 
wynikający z przepisów Konwencji postulat szybkości postępowania o stwierdzenie 
wykonalności oraz konieczność zachowania jednolitości uregulowanego w niej 
systemu zaskarżania. Względy te nakazuje ścisłą wykładnię art. 37 ust. 2 

Konwencji (orzeczenie ETS z dnia 4 października 1991 r., C-183/90, orzeczenie z 
dnia 27 listopada 1984 r. w sprawie Brennero przeciwko Wandel 258/83, RIW 1985, 
nr 3, s. 235 oraz z dnia 11 sierpnia 1995 r. w sprawie SISRO przeciwko Ampersad 
Software BV C-432/93, IPRax 1996, nr 5, s. 336). Podnosi się, że mając na 
względzie cały system regulacji konwencyjnej i w świetle jednego z jego głównych 
celów, polegającego na uproszczeniu postępowania o stwierdzenie wykonalności w 
państwie wykonania, nie można rozszerzać zakresu zastosowania art. 37 ust. 2 
Konwencji w ten sposób, aby środek zaskarżenia w nim wskazany miał 
przysługiwać od innego orzeczenia niż orzeczenie dotyczące środka zaskarżenia 
na podstawie art. 37 ust. 1 (orzeczenie ETS z dnia 27 listopada 1984 r., 258/83). 
Podzielając stanowisko odnośnie do przedstawionego kierunku wykładni, przyjąć 
należy, że w wypadku dochodzenia stwierdzenia wykonalności w Polsce na 
podstawie art. 37 ust. 2 Konwencji kasacja przysługuje od postanowienia sądu 
apelacyjnego wydanego w następstwie rozpoznania zażalenia na postanowienie 
sądu okręgowego w przedmiocie stwierdzenia wykonalności. Kasacja jest więc 
dopuszczalna od postanowienia sądu apelacyjnego oddalającego zażalenie lub 
uwzględniającego zażalenie i zmieniającego postanowienie sądu okręgowego w 
przedmiocie stwierdzenia wykonalności bądź uchylającego to postanowienie i 
jednocześnie odrzucającego wniosek o stwierdzenie wykonalności albo 
umarzającego postępowanie. Orzeczenia sądu drugiej instancji dotyczące kwestii 
incydentalnych, poprzedzających rozstrzygniecie, wyłączone są z zakresu 
przedmiotowego środka zaskarżenia na podstawie art. 37 ust. 2 Konwencji. 
Z tych względów kasacja podlegała odrzuceniu (art. 3937 § 2 k.p.c. w związku z 
art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r.).