V CK 165/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo dotyczyło zwrotu kaucji gwarancyjnej w wysokości 709 533,02 zł, zatrzymanej przez pozwanych (inwestorów) z tytułu niewykonania umowy o roboty budowlane przez powoda (wykonawcę). Strony zawarły umowę, która przewidywała m.in. wpłatę kaucji gwarancyjnej przez wykonawcę oraz określała warunki odstąpienia od umowy przez obie strony. Powód odstąpił od umowy z powodu zwłoki w zapłacie faktur przez pozwanych, a następnie wezwał do zwrotu kaucji. Pozwani również odstąpili od umowy z powodu niewykonania jej przez powoda i wezwali do zapłaty kary umownej. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że powód nie udowodnił podstaw do zwrotu kaucji i nie odstąpił skutecznie od umowy. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając część dochodzonej kwoty, uznając odstąpienie pozwanych za skuteczne i wywołujące skutek ex tunc, co rodzi obowiązek zwrotu świadczeń, w tym kaucji. Pozwani wnieśli kasację, zarzucając m.in. naruszenie art. 494 k.c. i art. 65 k.c. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. jest niezasadny, a skuteczne odstąpienie od umowy wzajemnej, zgodnie z art. 494 k.c., obliguje do zwrotu otrzymanych świadczeń, w tym kaucji gwarancyjnej, niezależnie od postanowień umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych odstąpienia od umowy o roboty budowlane oraz charakteru kaucji gwarancyjnej w kontekście art. 494 k.c.
Orzeczenie dotyczy specyfiki umowy o roboty budowlane i jej postanowień, ale zasady zwrotu świadczeń po odstąpieniu od umowy wzajemnej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki jest charakter kaucji gwarancyjnej w umowie o roboty budowlane i jakie roszczenia ona zabezpiecza?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kaucja gwarancyjna, podobnie jak inne świadczenia otrzymane na mocy umowy, podlega zwrotowi w przypadku skutecznego odstąpienia od umowy wzajemnej.
Uzasadnienie
Skuteczne odstąpienie od umowy wzajemnej, zgodnie z art. 494 k.c., rodzi obowiązek zwrotu wszystkiego, co strony otrzymały na mocy umowy, co oznacza, że strony powinny być postawione w stanie, jakby umowa nie została zawarta. Dotyczy to również kwot wpłaconych tytułem zabezpieczenia lub kaucji.
Jaki jest skutek odstąpienia od umowy wzajemnej w świetle art. 494 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odstąpienie od umowy wzajemnej wywołuje skutek ex tunc, zobowiązując strony do zwrotu otrzymanych świadczeń.
Uzasadnienie
Przepis art. 494 k.c. jasno stanowi, że strona odstępująca od umowy wzajemnej jest obowiązana zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała na mocy umowy. Oznacza to, że strony nie są już związane postanowieniami umowy i powinny zwrócić otrzymane świadczenia.
Czy naruszenie art. 233 k.p.c. polega na dokonaniu ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym?
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. nie polega na dokonywaniu ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, lecz na wadliwej ocenie dowodów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. jest zasadny, gdy ocena dowodów jest rażąco wadliwa, sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania lub dokonana bez wszechstronnego rozważenia materiału. Nie wystarcza samo wykazanie, że ze zgromadzonego materiału można wysnuć inne wnioski.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości (…) Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego nr (…) S.A. w W. | spółka | powód |
| Z. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, jest obowiązana zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała na mocy umowy, a także może żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
Pomocnicze
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli, w kontekście oceny postanowień umowy dotyczących kaucji gwarancyjnej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 39311 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym ustalonym przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku oddalenia kasacji.
Ustawa o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów powszechnych art. 3
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne odstąpienie od umowy wzajemnej rodzi obowiązek zwrotu otrzymanych świadczeń na mocy art. 494 k.c. • Odstąpienie od umowy wywołuje skutek ex tunc, co oznacza, że strony powinny być traktowane tak, jakby umowa nie została zawarta. • Naruszenie art. 233 k.p.c. wymaga wykazania rażącej wadliwości oceny dowodów, a nie tylko możliwości wysnucia innych wniosków.
Odrzucone argumenty
Kaucja gwarancyjna, mimo odstąpienia od umowy, nie podlega zwrotowi, gdyż służyła zaspokojeniu roszczeń pozwanych. • Skutek ex tunc odstąpienia od umowy nie powoduje obowiązku zwrotu kaucji gwarancyjnej. • Sąd drugiej instancji dokonał ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, naruszając art. 233 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, a taką jest niewątpliwie umowa o roboty budowlane, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała na mocy umowy, a więc także kwoty otrzymane tytułem zabezpieczenia czy kaucji gwarancyjnej. • Odstąpienia od umowy wywiera skutek ex tunc, co oznacza, że obowiązki stron ocenia się tak, jakby umowa nie była zawarta. • Naruszenie przytoczonego przepisu [art. 233 k.p.c.] nie może polegać na czynieniu ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym, przepis ten bowiem wskazuje kryteria oceny dowodów.
Skład orzekający
Elżbieta Skowrońska-Bocian
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
sprawozdawca
Lech Walentynowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych odstąpienia od umowy o roboty budowlane oraz charakteru kaucji gwarancyjnej w kontekście art. 494 k.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki umowy o roboty budowlane i jej postanowień, ale zasady zwrotu świadczeń po odstąpieniu od umowy wzajemnej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zatrzymania kaucji gwarancyjnej po odstąpieniu od umowy o roboty budowlane, a Sąd Najwyższy jasno wyjaśnia zasady prawne w tym zakresie, co jest cenne dla praktyków.
“Czy zatrzymana kaucja gwarancyjna zawsze przepada po odstąpieniu od umowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 709 533,02 PLN
zwrot kaucji gwarancyjnej: 401 987,87 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.