V CK 1/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił kasację uczestnika postępowania z powodu blisko 10-letniego opóźnienia w jej złożeniu, uznając przywrócenie terminu za nieuzasadnione.
Uczestnik postępowania złożył kasację od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 23 lipca 2002 r. po blisko 10 latach od jego wydania, wnioskując jednocześnie o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd Najwyższy, mimo że przyznał, iż błędne pouczenie o braku możliwości wniesienia kasacji było podstawą do przywrócenia terminu, uznał, że roczne opóźnienie w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu jest zbyt długie, aby uznać sytuację za wyjątkową. W związku z tym kasacja została odrzucona jako niedopuszczalna.
Sprawa dotyczyła zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu, w szczególności dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Sąd Rejonowy zmienił wcześniejsze postanowienie, a Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika postępowania A. K. W dniu 16 stycznia 2012 r. uczestnik złożył kasację od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 23 lipca 2002 r., kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące kwalifikacji siostry H. S. do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji, powołując się na błędne pouczenie na rozprawie apelacyjnej, że kasacja nie przysługuje. Sąd Okręgowy przywrócił termin. Sąd Najwyższy zważył, że podstawowy zarzut kasacyjny dotyczy kwestionowania ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Jednakże, w pierwszej kolejności ocenił zasadność przywrócenia terminu. Stwierdził, że roczne opóźnienie w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu (blisko 10 lat w tym przypadku) jest zbyt długie, aby uznać sytuację za wyjątkową, a przywrócenie terminu po takim czasie naruszałoby stabilność obrotu prawnego. W związku z tym, przywrócenie terminu uznał za nieuzasadnione, a kasację za niedopuszczalną, co skutkowało jej odrzuceniem. Z uwagi na wyjątkowe okoliczności, uczestnik nie został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przywrócenie terminu do wniesienia kasacji po upływie roku od uchybienia jest niedopuszczalne, chyba że wystąpią wypadki wyjątkowe, których w tym przypadku nie stwierdzono.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że blisko 10-letnie opóźnienie w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji jest zbyt długie, aby uznać sytuację za wyjątkową. Przywrócenie terminu po tak długim czasie naruszałoby stabilność obrotu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie kasacji
Strona wygrywająca
uczestnik postępowania (w kontekście kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 3938 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Kontrola zasadności przywrócenia terminu do wniesienia kasacji przez Sąd Najwyższy; niedopuszczalność kasacji złożonej z uchybieniem terminu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398³ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Niedopuszczalność kwestionowania ustaleń faktycznych w kasacji.
k.p.c. art. 168
Kodeks postępowania cywilnego
Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość nieobciążania strony kosztami postępowania z uwagi na wyjątkowe okoliczności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność kasacji z powodu kwestionowania ustaleń faktycznych. Niedopuszczalność przywrócenia terminu do wniesienia kasacji po blisko 10 latach z uwagi na brak wyjątkowych okoliczności i naruszenie stabilności obrotu prawnego.
Odrzucone argumenty
Błędne pouczenie o braku możliwości wniesienia kasacji jako podstawa do przywrócenia terminu. Kwestionowanie kwalifikacji siostry do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
Godne uwagi sformułowania
Podstawowy zarzut kasacyjny odnosi się więc do kwestionowania sądowych ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Jest on obecnie niedopuszczalny. Zasadą jest, że po upływie roku od uchybionego terminu jego przywrócenie jest niedopuszczalne, chyba że wystąpią wypadki wyjątkowe. Dawność w prawie cywilnym (procesowym i materialnym) odgrywa istotną rolę, przy czym strona, która doprowadza do przedawnień i prekluzji ponosi konsekwencje swego zaniechania. Wyjątkowość przywrócenia terminu po upływie rocznym wyraża się i w tym, że jego skutkiem jest zburzenie ich nieodwracalności, a w konsekwencji naruszenie stabilności obrotu prawnego.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Niedopuszczalność kasacji opartej na błędnych ustaleniach faktycznych oraz zasady przywracania terminów procesowych po długim okresie zwłoki."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji k.p.c. w zakresie kasacji, ale zasady dotyczące przywracania terminów są nadal aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest pilnowanie terminów procesowych i jakie mogą być konsekwencje długotrwałej zwłoki, nawet w obliczu błędnego pouczenia sądu.
“10 lat zwłoki w kasacji – czy błędne pouczenie sądu wystarczy do przywrócenia terminu?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CK 1/12 POSTANOWIENIE Dnia 12 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz w sprawie z wniosku H. S. przy uczestnictwie A. K. o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 kwietnia 2012 r., na skutek kasacji uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 23 lipca 2002 r., 1) odrzuca kasację; 2) nie obciąża uczestnika postępowania kosztami postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 6 marca 2002 r. Sąd Rejonowy zmienił postanowienie tego Sądu z dnia 30 marca 1993 r. w części orzekającej o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego. Orzeczenie te zaaprobował Sąd Okręgowy, oddalając apelację uczestnika postępowania A. K. – postanowieniem z dnia 23 lipca 2002 r. W dniu 16 stycznia 2012 r. uczestnik złożył kasację od tego postanowienia, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji. W kasacji kwestionował sądowe ustalenia faktyczne potwierdzające kwalifikacje siostry H. S. do dziedziczenia gospodarstwa rolnego należącego do spadku po ojcu (obok niego i matki). We wniosku o przywrócenie terminu powołał się na pouczenie go na rozprawie apelacyjnej, że od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 23 lipca 2002 r. nie przysługuje kasacja, co potwierdził zapis w protokole rozprawy apelacyjnej. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy przywrócił uczestnikowi termin do wniesienia kasacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżący zakwestionował w kasacji kwalifikacje siostry do prowadzenia gospodarstwa rolnego, które potwierdziły Sądy na podstawie zeznań świadków. Podstawowy zarzut kasacyjny odnosi się więc do kwestionowania sądowych ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Jest on obecnie niedopuszczalny (art. 3983 § 3 k.p.c.), a w warunkach obowiązywania kasacji - praktycznie nieskuteczny, szczególnie w sytuacji, w której w obu instancjach stan faktyczny został identycznie ustalony. W pierwszej jednak kolejności należy ocenić zasadność przywrócenia terminu do wniesienia kasacji, co podlega kontroli Sądu Najwyższego na podstawie art. 3938 § 1 k.p.c. sprzed nowelizacji (por. też orzeczenia Sądu Najwyższego 3 z dnia 30 stycznia 1968 r., III CZP 77/67, OSNCP 1968, nr 12, poz. 202 i z dnia 21 maja 1998 r., III CKN 471/97, OSP 1999, nr 4., poz. 83). Nie chodzi tu o przyczynę przywrócenia terminu (błędne pouczenie o środku zaskarżenia), która była uzasadniona, ale o termin złożenia wniosku z art. 168 k.p.c. Zasadą jest, że po upływie roku od uchybionego terminu jego przywrócenie jest niedopuszczalne, chyba że wystąpią wypadki wyjątkowe. W rozpoznawanej sprawie opóźnienie złożenia wniosku było blisko 10-letnie, co przemawia za nieprzyjęciem wobec skarżącego sytuacji wyjątkowej. Dawność w prawie cywilnym (procesowym i materialnym) odgrywa istotną rolę, przy czym strona, która doprowadza do przedawnień i prekluzji ponosi konsekwencje swego zaniechania. W tym kontekście uznaje się, że wyjątkowość przywrócenia terminu po upływie rocznym wyraża się i w tym, że jego skutkiem jest zburzenie ich nieodwracalności, a w konsekwencji naruszenie stabilności obrotu prawnego (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008 r., IIICZP 119/07, OSNC-ZD 2008, nr D, poz. 98). W rozpoznawanej sprawie kwestionowane orzeczenie zostało wydane po rozpoznaniu sprawy spadkowej w obu instancjach, a więc z zachowaniem podstawowego standardu konstytucyjnego (art. 175 ust. 1 Konst.). Skarżący uczestnik uzyskał udział spadkowy w gospodarstwie rolnym, kwestionuje tylko uprawnienia siostry. Te okoliczności przemawiają dodatkowo za tym, że przywrócenie terminu było nieuzasadnione, w związku z czym kasacja złożona z 10-letnim opóźnieniem była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu (art. 3938 § 1 k.p.c. sprzed nowelizacji). Skarżący - z uwagi na wyjątkowe okoliczności sprawy - nie został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI