V CA 984/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku W. i B. B. o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz (...) S.A. na nieruchomości położonej w gminie B. Wnioskodawcy domagali się ustanowienia służebności na czas nieokreślony, obejmującej prawo do korzystania z pasa gruntu, na którym znajduje się strefa ochronna napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim oddalił wniosek, uznając, że spółka posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej z 1976 roku, wydanej na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Sąd Rejonowy uznał tę decyzję za trwały tytuł prawny, ograniczający prawo własności właściciela nieruchomości, a także dopuścił możliwość zasiedzenia służebności przez spółkę. Wnioskodawcy zaskarżyli to postanowienie, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących służebności przesyłu, decyzji administracyjnej oraz przepisów o zasiedzeniu. Sąd Okręgowy w Warszawie, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego co do korzystania z nieruchomości przez spółkę, jednak zakwestionował ważność decyzji administracyjnej z 1976 roku jako samoistnego tytułu prawnego, wskazując na jej nieczytelność i brak wystarczającego wykazania objęcia nieruchomości wnioskodawców. Mimo to, Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną, ponieważ podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do skutecznego zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu. Sąd Okręgowy stwierdził, że linia energetyczna stanowi trwałe i widoczne urządzenie, a spółka i jej poprzednicy prawni korzystali z nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności przez wymagany prawem okres (najpóźniej od 28 grudnia 1979 r.). Nawet przy złej wierze, okres 30 lat doprowadził do nabycia służebności przez zasiedzenie najpóźniej 28 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy podkreślił, że władanie nieruchomością przez Skarb Państwa lub przedsiębiorstwo państwowe może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia, a wnioskodawcy nie wykazali przerw w posiadaniu. W związku z nabyciem służebności przez zasiedzenie, ustanowienie jej w trybie art. 305(1) i 305(2) k.c. stało się zbędne. Sąd oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie możliwości nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie mimo wadliwości decyzji administracyjnej lub pierwotnego wejścia na nieruchomość w ramach czynności władczych. Ugruntowanie stanowiska, że negocjacje lub decyzje administracyjne po upływie terminu zasiedzenia nie przerywają jego biegu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z decyzjami administracyjnymi wydanymi na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowi samoistny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie służebności przesyłu, nawet jeśli jest nieczytelna i nie wykazano jej objęcia nieruchomości wnioskodawców?
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja administracyjna sama w sobie, zwłaszcza jeśli jest nieczytelna i nie wykazano jej objęcia nieruchomości, nie stanowi wystarczającego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w zakresie służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zakwestionował ważność decyzji administracyjnej jako samoistnego tytułu prawnego z powodu jej nieczytelności i braku dowodów na objęcie nieruchomości wnioskodawców, co podważyło możliwość jej stosowania.
Czy przedsiębiorca przesyłowy może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie, jeśli korzysta z trwałego i widocznego urządzenia energetycznego przez wymagany prawem okres, nawet jeśli pierwotne wejście na nieruchomość nastąpiło na podstawie wadliwej decyzji administracyjnej lub w ramach czynności władczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedsiębiorca przesyłowy może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie, jeśli spełnione są przesłanki posiadania samoistnego i upływu wymaganego terminu, niezależnie od sposobu pierwotnego wejścia na nieruchomość.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że linia energetyczna stanowi trwałe urządzenie, a spółka i jej poprzednicy posiadali służebność przesyłu przez wymagany prawem okres (najpóźniej od 1979 r.), co doprowadziło do nabycia jej przez zasiedzenie. Sposób pierwotnego wejścia na nieruchomość (decyzja administracyjna, czynności władcze) nie ma znaczenia dla oceny samoistności posiadania i możliwości zasiedzenia.
Czy negocjacje dotyczące ustanowienia służebności przesyłu lub wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami po upływie terminu zasiedzenia przerywają bieg zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, negocjacje lub decyzje administracyjne podjęte po upływie terminu zasiedzenia nie przerywają biegu zasiedzenia ani nie niweczą nabytego prawa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że negocjacje prowadzone przez spółkę po upływie terminu zasiedzenia oraz decyzja administracyjna wydana po tym terminie nie miały wpływu na nabycie służebności przez zasiedzenie, ponieważ zasiedzenie następuje z mocy prawa.
Czy powołanie się na zarzut zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego, który wcześniej prowadził negocjacje ugodowe z właścicielem nieruchomości, stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powołanie się na zarzut zasiedzenia nie stanowi nadużycia prawa, nawet jeśli przedsiębiorca prowadził wcześniej negocjacje ugodowe, ponieważ zasiedzenie jest instytucją prawa bezwzględnie obowiązującą.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zgłoszenie zarzutu zasiedzenia nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ani społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, a klauzula generalna z art. 5 k.c. nie może być stosowana do podważenia instytucji zasiedzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) S.A. | spółka | uczestnik |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 305(2) § § 2
Kodeks cywilny
Właściciel może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, przy czym przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.
Pomocnicze
u.z.i.t.w.n. art. 35 § ust. 1 i 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis stanowił podstawę do wydawania zezwoleń na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów. Był uznawany za szczególny przypadek wywłaszczania, polegający na ograniczeniu sposobu korzystania przez właściciela z nieruchomości.
k.c. art. 49 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń przesyłowych, do których stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
u.g.n. art. 124 § pkt 1, 3 i 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis reguluje zezwolenie na zajęcie nieruchomości na cele związane z budową lub przebudową urządzeń przesyłowych, stanowiąc swoistą formę wywłaszczenia.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie (terminy posiadania w zależności od dobrej/złej wiary).
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Możliwość doliczenia posiadania poprzednika.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Definicja posiadania.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu zasiedzenia przez czynność przed sądem lub innym organem.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach procesowych do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w sprawach, w których nie ma zastosowania art. 518 k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie służebności przesyłu przez zasiedzenie przez uczestnika postępowania. • Posiadanie służebności przesyłu przez poprzedników prawnych uczestnika, które można doliczyć do okresu zasiedzenia. • Trwały i widoczny charakter urządzenia przesyłowego. • Brak przerwy w biegu zasiedzenia.
Odrzucone argumenty
Ważność i skuteczność decyzji administracyjnej z 1976 r. jako tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. • Nadużycie prawa podmiotowego przez uczestnika poprzez powołanie się na zasiedzenie po prowadzeniu negocjacji. • Brak możliwości doliczenia posiadania przez Skarb Państwa. • Przerwanie biegu zasiedzenia przez negocjacje lub wydanie decyzji administracyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy zakwestionował ważność decyzji administracyjnej, ale uznał skuteczne zasiedzenie służebności przesyłu. • Nawet przy złej wierze, po upływie 30 lat nastąpiło nabycie służebności przez zasiedzenie. • Sposób pierwotnego wejścia na nieruchomość nie ma znaczenia dla oceny samoistności posiadania i możliwości zasiedzenia. • Powołanie się na zarzut zasiedzenia nie stanowi nadużycia prawa.
Skład orzekający
Agnieszka Łukaszuk
przewodniczący
Joanna Machoń
sędzia
Wiesława Śmich
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie mimo wadliwości decyzji administracyjnej lub pierwotnego wejścia na nieruchomość w ramach czynności władczych. Ugruntowanie stanowiska, że negocjacje lub decyzje administracyjne po upływie terminu zasiedzenia nie przerywają jego biegu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z decyzjami administracyjnymi wydanymi na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo zasiedzenia może być skutecznym narzędziem do uregulowania wieloletniego stanu faktycznego, nawet gdy pierwotne tytuły prawne są wadliwe. Jest to przykład złożonej batalii prawnej o służebność przesyłu.
“Służebność przesyłu przez zasiedzenie: jak linia energetyczna stała się prawem mimo wadliwej decyzji?”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.