Orzeczenie · 2018-09-13

V CA 427/18

Sąd

Sąd Okręgowy w Rzeszowie

Miejsce

Rzeszów

Data

2018-09-13

SAOSnieruchomościsłużebności gruntoweWysokaokręgowy

zasiedzeniesłużebnośćdroga dojazdowanieruchomościprawo rzeczowetrwałe urządzenieposiadaniewłasność

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku o zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu. Wnioskodawczyni J. K. (1) twierdziła, że szlak drogowy przebiegający przez kilkanaście działek sąsiednich był trwale i widocznie utwardzany przez nią i jej poprzedników prawnych od lat 80. XX wieku, co miało prowadzić do nabycia służebności przez zasiedzenie. Sąd Rejonowy w Rzeszowie oddalił wniosek, uznając, że utwardzenie szlaku było jedynie sporadyczne, miało charakter naprawiania pojedynczych dziur, a nie tworzenia trwałego urządzenia, oraz że kluczowe utwardzenia wykonali właściciele nieruchomości, a nie wnioskodawczyni. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, rozpoznając apelację wnioskodawczyni, w pełni podzielił stanowisko Sądu Rejonowego. Podkreślono, że dla zasiedzenia służebności gruntowej konieczne jest korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia, które zostało wykonane przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela nieruchomości obciążonej. Sąd uznał, że sporadyczne poprawianie przejezdności drogi, zapadające się w gruncie utwardzenia oraz fakt, że większość materiałów pochodziła od właścicieli nieruchomości, nie spełniają tych wymogów. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na zeznania wnioskodawczyni i jej rodziny, które wskazywały na pytania o zgodę na przejazd i sporadyczne korzystanie z drogi, co mogło być uznane za władztwo prekaryjne (grzecznościowe), a nie posiadanie samoistne prowadzące do zasiedzenia. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako nieuzasadnioną, przyznając jednocześnie wynagrodzenie pełnomocnikowi wnioskodawczyni z urzędu i orzekając o kosztach postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie przesłanek zasiedzenia służebności gruntowej, w szczególności wymogu trwałego i widocznego urządzenia wykonanego przez posiadacza oraz odróżnienie posiadania od władztwa prekaryjnego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie urządzenie było wykonane głównie przez właścicieli nieruchomości, a korzystanie miało charakter sporadyczny i grzecznościowy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy korzystanie ze szlaku drożnego, który jest sporadycznie utwardzany przez okolicznych mieszkańców, może prowadzić do zasiedzenia służebności gruntowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli utwardzenie nie ma cech trwałego i widocznego urządzenia wykonanego przez posiadacza służebności, a korzystanie ma charakter grzecznościowy lub jest wynikiem działań właścicieli nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sporadyczne naprawy drogi, zapadające się utwardzenia oraz fakt, że materiały pochodziły od właścicieli nieruchomości, nie spełniają wymogu trwałego i widocznego urządzenia wykonanego przez wnioskodawczynię. Dodatkowo, korzystanie z drogi mogło mieć charakter grzecznościowy.

Czy trwałe i widoczne urządzenie na nieruchomości obciążonej, wykonane przez właściciela tej nieruchomości lub osoby trzecie, może stanowić podstawę do zasiedzenia służebności gruntowej przez posiadacza?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zasadniczo nie, chyba że urządzenie zostało wykonane przy współudziale posiadacza służebności lub w sposób szczególny zwracający uwagę właściciela na działania posiadacza.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym urządzenie musi być wykonane przez posiadacza służebności, aby stanowiło ostrzeżenie dla właściciela i mogło prowadzić do zasiedzenia. Wyjątki są rzadkie i dotyczą sytuacji, gdy urządzenie wykonane przez właściciela jest wykorzystywane w sposób szczególny przez posiadacza, lub gdy przy budowie urządzenia współuczestniczyły osoby trzecie niebędące właścicielami.

Czy korzystanie z drogi odbywające się po uzyskaniu zgody właściciela nieruchomości jest posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, takie korzystanie może być uznane za władztwo prekaryjne (grzecznościowe), które nie prowadzi do zasiedzenia.

Uzasadnienie

Zeznania wnioskodawczyni i jej rodziny wskazywały na pytania o zgodę na przejazd i sporadyczne korzystanie z drogi, co sąd uznał za cechy władztwa prekaryjnego, które wyklucza możliwość zasiedzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

uczestnicy postępowania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
J. K. (1)	osoba_fizyczna	wnioskodawczyni
A. L.	osoba_fizyczna	uczestnik
J. M.	osoba_fizyczna	uczestnik
M. C.	osoba_fizyczna	uczestnik
M. G.	osoba_fizyczna	uczestnik
J. D.	osoba_fizyczna	uczestnik
Ł. O.	osoba_fizyczna	uczestnik
M. S.	osoba_fizyczna	uczestnik
Z. P. (1)	osoba_fizyczna	uczestnik
M. K.	osoba_fizyczna	uczestnik
M. B.	osoba_fizyczna	uczestnik
P. K.	osoba_fizyczna	uczestnik
T. K.	osoba_fizyczna	uczestnik
M. P.	osoba_fizyczna	uczestnik
J. R.	osoba_fizyczna	uczestnik
H. K.	osoba_fizyczna	uczestnik
G. N.	osoba_fizyczna	uczestnik
S. P.	osoba_fizyczna	uczestnik
J. K. (2)	osoba_fizyczna	uczestnik
S. B.	osoba_fizyczna	uczestnik
N. W.	osoba_fizyczna	uczestnik
K. B.	osoba_fizyczna	uczestnik
K. P.	osoba_fizyczna	pełnomocnik wnioskodawczyni
Skarb Państwa	organ_państwowy	odpowiedzialny za koszty
Gmina Miasto Rzeszów	organ_państwowy	właściciel nieruchomości

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 292

Kodeks cywilny

Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.

Pomocnicze

k.c. art. 352 § 1

Kodeks cywilny

Osoba korzystająca z cudzej nieruchomości, w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest jej posiadaczem.

k.c. art. 172 § 1

Kodeks cywilny

Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

k.c. art. 172 § 2

Kodeks cywilny

Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

k.c. art. 176

Kodeks cywilny

Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika, jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

k.p.c. art. 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące postępowania w pierwszej instancji stosuje się odpowiednio do postępowania w drugiej instancji.

k.p.c. art. 520 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o prawa rzeczowe oraz w sprawach o dziedziczenie, o zniesienie współwłasności, o dział spadku i o naruszenie posiadania, sąd w postanowieniu o kosztach nie obciąży żadnej ze stron tymi kosztami, jeżeli brały one udział w rozprawie i poniosły koszty związane z udziałem w sprawie.

u.k.s.c. art. 113

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Nakazano pobrać od wnioskodawczyni brakujące wydatki.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 7 pkt 3

Dotyczy zasad zasądzania kosztów zastępstwa prawnego pełnomocnika z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu § § 8 pkt 3

Dotyczy zasad zasądzania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 11 pkt 3 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 3

Dotyczy zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak spełnienia przesłanki trwałego i widocznego urządzenia wykonanego przez wnioskodawczynię. • Korzystanie z drogi miało charakter grzecznościowy (władztwo prekaryjne). • Urządzenie zostało wykonane głównie przez właścicieli nieruchomości, a nie przez wnioskodawczynię. • Sporadyczne utwardzenia nie miały cech trwałości i widoczności przez wymagany okres.

Odrzucone argumenty

Szlak drogowy był trwale i widocznie urządzony przez wnioskodawczynię i jej poprzedników prawnych od lat 80. XX wieku. • Sąd Rejonowy dokonał dowolnej i niewszechstronnej oceny dowodów. • Naruszenie art. 292 k.c. poprzez błędną wykładnię, że urządzenie musi być wykonane przez wnioskodawczynię.

Godne uwagi sformułowania

zasiedzenie służebności nie jest sposobem na podstępne, skryte nabycie prawa kosztem drugiego • widoczność urządzenia ma stanowić ostrzeżenie dla zainteresowanego właściciela • władztwo prekaryjne, które należy odróżnić zarówno od posiadania, jak i od dzierżenia • wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść ochrony własności

Skład orzekający

Barbara Chłędowska

przewodniczący

Magdalena Kocój

sprawozdawca

Piotr Osowy

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie przesłanek zasiedzenia służebności gruntowej, w szczególności wymogu trwałego i widocznego urządzenia wykonanego przez posiadacza oraz odróżnienie posiadania od władztwa prekaryjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie urządzenie było wykonane głównie przez właścicieli nieruchomości, a korzystanie miało charakter sporadyczny i grzecznościowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczowe i często mylone przesłanki zasiedzenia służebności, pokazując, że samo korzystanie z drogi nie wystarczy, a urządzenie musi być wykonane przez osobę ubiegającą się o zasiedzenie. Jest to ważna lekcja dla właścicieli nieruchomości i osób korzystających z dróg sąsiednich.

“Czy Twoja droga sąsiada może stać się Twoją? Kluczowe zasady zasiedzenia służebności.”

Dane finansowe

wynagrodzenie pełnomocnika: 147,6 PLN

wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu: 590,4 PLN

zwrot kosztów postępowania: 497 PLN

brakujące wydatki: 3532,39 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników