V Ca 1478/15

Sąd Okręgowy w WarszawieWarszawa2016-02-25
SAOSCywilneochrona dóbr osobistychŚredniaokręgowy
dobra osobistezadośćuczynienieareszt śledczyodpowiedzialność Skarbu Państwanaruszenie zdrowiakonsultacja psychologicznabezprawnośćwładza publiczna

Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego Skarbu Państwa, utrzymując w mocy wyrok zasądzający zadośćuczynienie za krzywdę dla osadzonego, którego dobro osobiste (zdrowie) zostało naruszone przez niezgodne z prawem umieszczenie w celi jednoosobowej bez odpowiedniej konsultacji psychologicznej.

Powód M. S. dochodził od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku umieszczenia w celi jednoosobowej aresztu śledczego, mimo wcześniejszych prób samobójczych, bez przeprowadzenia wymaganej konsultacji psychologicznej. Sąd Rejonowy zasądził 2.000 zł. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, zarzucając brak odpowiedzialności za samookaleczenie powoda. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia i rozważania sądu pierwszej instancji, uznając, że działanie administracji więziennej było niezgodne z prawem i naruszyło dobra osobiste powoda.

Sprawa dotyczyła powództwa M. S. przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.000 złotych tytułem zadośćuczynienia, uznając, że umieszczenie powoda w celi jednoosobowej, mimo jego wcześniejszych prób samobójczych, bez przeprowadzenia wymaganej konsultacji psychologicznej, stanowiło naruszenie jego dóbr osobistych (zdrowia) i było niezgodne z prawem. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, kwestionując swoją odpowiedzialność, argumentując, że samookaleczenie powoda nie było następstwem bezprawnego działania lub zaniechania pozwanego i nie można przypisać mu odpowiedzialności na podstawie art. 417 Kodeksu Cywilnego. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację, w pełni podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy podkreślił, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa (art. 417 § 1 k.c.). Wskazał, że przesłankami ochrony dóbr osobistych (art. 24 § 1 k.c.) są: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra oraz bezprawność. Ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na stronie pozwanej. Sąd uznał, że powód wykazał naruszenie swojego dobra osobistego (zdrowia) w następstwie umieszczenia w celi jednoosobowej bez uwzględnienia zaleceń psychologicznych, co doprowadziło do próby samobójczej. Pozwany nie wykazał braku bezprawności swojego działania. Kwota 2.000 zł została uznana za adekwatną rekompensatę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że działanie administracji więziennej polegające na umieszczeniu osadzonego z historią prób samobójczych w celi jednoosobowej bez konsultacji psychologicznej było niezgodne z prawem i naruszyło jego dobra osobiste (zdrowie), co uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 417 k.c. Pozwany nie wykazał braku bezprawności swojego działania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powód M. S.

Strony

NazwaTypRola
M. S. (1)osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa-Dyrektor Aresztu Śledczego Warszawa-Służewiecorgan_państwowypozwany
M. S. (2)osoba_fizycznapowód

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 417 § § 1

Kodeks cywilny

Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

k.c. art. 24 § § 1

Kodeks cywilny

Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne.

Pomocnicze

k.c. art. 23

Kodeks cywilny

Wymienia przykładowo dobra osobiste, takie jak zdrowie, wolność, cześć.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodne z prawem działanie administracji więziennej polegające na umieszczeniu osadzonego w celi jednoosobowej bez konsultacji psychologicznej, mimo historii prób samobójczych. Naruszenie dóbr osobistych powoda (zdrowia) w wyniku powyższego działania. Brak wykazania przez pozwanego braku bezprawności swojego działania.

Odrzucone argumenty

Brak odpowiedzialności Skarbu Państwa za samookaleczenie powoda. Samookaleczenie powoda nie było następstwem bezprawnego działania lub zaniechania pozwanego. Nie można przypisać pozwanemu odpowiedzialności na zasadzie art. 417 k.c.

Godne uwagi sformułowania

Nie sposób również przypisać pozwanemu odpowiedzialności na zasadzie artykułu 417 Kodeksu Cywilnego Nie sposób również przypisać pozwanemu odpowiedzialności na zasadzie artykułu 417 Kodeksu Cywilnego Ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa natomiast na stronie pozwanej Nie ulega wątpliwości, iż w okolicznościach niniejszej sprawy działanie administracji więziennej było niezgodne z prawem Pozwany w żaden sposób nie wykazał, aby taka rozmowa została przeprowadzona i aby możliwość osadzenia powoda w celi jednoosobowej wynikała z zaleceń psychologicznych sporządzonych na jej podstawie.

Skład orzekający

Maria Dudziuk

przewodniczący

Magdalena Majewska

sędzia-sprawozdawca

Iwona Lizakowska - Bytof

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wynikłe z naruszenia dóbr osobistych osadzonych w zakładach karnych, w szczególności w kontekście procedur bezpieczeństwa i oceny stanu psychicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umieszczenia w celi jednoosobowej bez konsultacji psychologicznej, przy istniejącej historii prób samobójczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak zaniedbania proceduralne w instytucjach państwowych mogą prowadzić do poważnych konsekwencji dla jednostki i rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą. Ma silny wymiar ludzki i podkreśla znaczenie ochrony praw człowieka w warunkach pozbawienia wolności.

Czy areszt może pogorszyć stan psychiczny i narazić Skarb Państwa na odszkodowanie? Sąd Okręgowy odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 2000 PLN

zadośćuczynienie: 2000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V Ca 1478/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Maria Dudziuk Sędziowie: SO Magdalena Majewska (spr.) SR del. Iwona Lizakowska - Bytof Protokolant: protokolant sądowy Katarzyna Dymiszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. S. (1) przeciwko Skarbowi Państwa-Dyrektorowi Aresztu Śledczego Warszawa-Służewiec o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II C 2976/13 oddala apelację. Sygn. akt V Ca 1478/15 TRANSKRYPCJA UZASADNIENIA USTNEGO Wyrokiem z 28 listopada 2014 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w wyniku rozpoznania powództwa M. S. (2) przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Warszawie - Służewcu o zapłatę zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w Warszawie - Służewcu na rzecz powoda M. S. (2) kwotę 2.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez niego szkodę. Apelację od tego rozstrzygnięcia wniósł pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy w Warszawie i zaskarżył wyrok w całości i wnosił o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Okręgowy zważył, że przedmiotowa apelacja jest niezasadna. Zarzut apelacji sprowadza się w niniejszej sprawie do jednego, a mianowicie, że za ewentualnie doznane przez powoda krzywdy nie ponosi on jakiejkolwiek odpowiedzialności. Samookaleczenie powoda nie było bowiem - zdaniem strony apelującej - następstwem bezprawnego działania lub zaniechania pozwanego. Nie sposób również przypisać pozwanemu odpowiedzialności na zasadzie artykułu 417 Kodeksu Cywilnego , a zatem pozwany nie ponosi wobec powoda odpowiedzialności, czy to z tytułu zadośćuczynienia, czy odszkodowania. I to uzasadnienie apelacji nie zasługuje absolutnie na uwzględnienie. Następnie trzeba podkreślić, że Sąd Okręgowy w pełni podziela zarówno ustalenia stanu faktycznego, jak i rozważania prawne Sądu I Instancji i przyjmuje je za swoje własne. I tak właśnie ustosunkowując się do zarzutu apelacji wskazać należy, że zgodnie z artykułem 417 paragraf 1 kc za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Natomiast artykuł 24 § 1 Kodeksu Cywilnego stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Przesłankami udzielenia ochrony dóbr osobistych przewidzianej w artykule 24 kc są: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra i bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Wszystkie powyższe przesłanki muszą zaistnieć łącznie, przy czym pierwsze dwie przesłanki udowodnić musi powód dochodzący ochrony. Ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa natomiast na stronie pozwanej, co ewentualnie adresat roszczeń musiałby dowieść w braku bezprawności tych naruszeń. Tu jeszcze należy się powołać na wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2007 roku w sprawie V CSK 431/6, czy też Sądu Najwyższego wyrok z 24 stycznia 2008 roku w sprawie I CSK 319/7. W niniejszym postępowaniu powód musiał zatem wykazać, iż doszło do zagrożenia lub naruszenia istniejącego dobra osobistego, przy czym dobra osobiste wymienia przykładowo przepis artykułu 23 kc , stanowiąc, iż należą do nich w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska i temu, zdaniem Sądu Okręgowego, podołał. Nie ulega wątpliwości, iż w okolicznościach niniejszej sprawy działanie administracji więziennej było niezgodne z prawem, co w sposób bardzo szczegółowy przedstawił Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Mianowicie ocenie pod kątem normalności następstw podlegał związek zachodzący między zaniechaniem badania psychologicznego skazanego, który wymagał konsultacji przed umieszczeniem w celi jednoosobowej nie tracąc z pola widzenia uprzednich, licznych prób samobójczych powoda, a dokonanym zamachem samobójczym. Istotnie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż pozwany nie obalił bezprawności naruszenia, jakiego się dopuścił względem powoda. Niewątpliwie, przed osadzeniem powoda w celi mieszkalnej jednoosobowej w przypadku osadzonego, który już uprzednio dokonywał prób samobójczych koniecznym działaniem dla zachowania normy wyżej wymienionych było wzięcie pod uwagę zaleceń psychologicznych, czego niewątpliwie nie uczyniono nie stosując procedury konsultacji psychologicznej stosowanej w przypadku decyzji o osadzeniu w celi jednoosobowej, w której konieczność zastosowania potwierdził świadek zeznający w sprawie, czyli psycholog więzienny. Susznie podkreślił Sąd Rejonowy, że pozwany wobec powoda, jako osoby wielokrotnie w przeszłości podejmującej próby samobójcze winien mieć na uwadze powyższą okoliczność przy umieszczaniu go w celi mieszkalnej. Pozwany w żaden sposób nie wykazał, aby taka rozmowa została przeprowadzona i aby możliwość osadzenia powoda w celi jednoosobowej wynikała z zaleceń psychologicznych sporządzonych na jej podstawie. W ocenie Sądu Okręgowego powód skutecznie wykazał, iż w następstwie umieszczenia w celi jednoosobowej stan jego zdrowia uległ pogorszeniu i w konsekwencji zdecydował się na podjęcie próby samobójczej, co w świetle powyższych rozważań prawnych oznacza, że jego dobro osobiste, czyli zdrowie zostało naruszone przez postępowanie jednostki penitencjarnej, wobec czego powództwo, co do zasady podlegało uwzględnieniu. Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że właśnie kwota 2.000 złotych jest kwotą odpowiednią i w sposób adekwatny zrekompensuje powodowi doznaną krzywdę. Z powyższych przyczyn i na mocy artykułu 385 kpc należało apelację oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI