V ACz 417/18

Sygn. akt V ACz 417/18 POSTANOWIENIE Dnia 3 października 2018 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach, Wydział V Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Jadwiga Galas (spr.) Sędziowie: SA Lucjan Modrzyk SA Tomasz Pidzik po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. w Katowicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. M. z udziałem R. F. , B. L. o wydanie orzeczenia w trybie art. 111 § 1 Kodeksu wyborczego na skutek zażalenia wnioskodawcy na punkty 1, 2, 3 postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 28 września 2018 r., sygn. II Ns 161/18 postanawia: 1. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 1 w ten sposób, że oddalić wniosek w stosunku do uczestnika B. L. , 2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie, 3. zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestników postępowania B. L. i R. F. kwoty po 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. SSA Tomasz Pidzik SSA Jadwiga Galas SSA Lucjan Modrzyk Sygn. akt V ACz 417/18 UZASADNIENIE Wnioskodawca A. M. , kandydat do Rady Miasta J. Komitetu Wyborczego (...) wniósł o zakazanie uczestnikom postępowania R. F. – pełnomocnikowi wyborczemu Komitetu Wyborczego (...) A. H. oraz B. L. – kandydatowi do Rady Miasta J. Komitetu Wyborczego (...) A. H. , dalszego rozpowszechniania nieprawdziwej informacji zawartej w artykule pt. „ (...) ” opublikowanym w (...) (...) Nr (...) z dnia 21 września 2018 roku o treści „Na finiszu są między innymi sprawy karne głównego naszego oponenta A. M. i mamy nadzieję, że zakończą się dla nas pomyślnie” (punkt 1 wniosku). Wnioskodawca wniósł o nakazanie solidarnie uczestnikom B. L. i R. F. sprostowania nieprawdziwej informacji i przeproszenia wnioskodawcy w formie płatnego ogłoszenia o treści „Informujemy, że nieprawdziwa jest informacja zawarta w artykule pt. „ (...) ” opublikowanym w (...) (...) Nr (...) z dnia 21 września 2018 roku o treści „ Na finiszu są między innymi sprawy karne głównego naszego oponenta A. M. i mamy nadzieję, że zakończą się dla nas pomyślnie” sugerująca, że A. M. – kandydat na radnego Rady Miasta J. miał dopuścić się bliżej nieokreślonych czynów zabronionych w związku z jego uczestnictwem w sporze toczącym się pomiędzy grupą członków (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w J. i organami spółdzielni. Za publikację nieprawdziwych informacji A. M. przepraszamy. R. F. pełnomocnik KWW (...) A. H. , B. L. kandydat na radnego Rady Miasta J. ”. Wniosek obejmował żądanie nakazania opublikowania powyższego ogłoszenia w portalach internetowych na okres do 19 października 2018 roku: (...) w dziale (...) , (...) w dziale (...) , (...) w dziale (...) (...) w dziale (...) , a nadto w (...) , (...) na dowolnej stronie, w ogłoszeniu o wielkości minimalnej ¼ strony o analogiczny rozmiarze i kroju czcionki, którym wydrukowany został artykuł zawierający nieprawdziwą informację (punkt 2 wniosku). Nadto, wnioskodawca wniósł o nakazanie solidarnie uczestnikom wpłacenie kwoty 10.000 zł na rzecz organizacji pożytku publicznego, której dane wnioskodawca wskaże na rozprawie (punkt 3 wniosku). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że przedmiotowy artykuł, w którym zawarta została nieprawdziwa informacja (kłamstwo) podlegająca rozpoznaniu w trybie art. 111 Kodeksu Wyborczego o brzmieniu: „Na finiszu są między innymi sprawy karne głównego naszego oponenta A. M. i mamy nadzieję, że zakończą się dla nas pomyślnie”, jest materiałem wyborczym, którego celem jest agitacja mająca na celu zachęcać do oddania głosu na rzecz uczestnika B. L. i jednocześnie zniechęcić do oddania głosu na wnioskodawcę, który jest jego kontrkandydatem w tym samym okręgu wyborczym. Pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o odrzucenie wniosku podnosząc, że przedstawiony materiał w postaci artykułu zawierającego wywiad z tym uczestnikiem postępowania nie jest materiałem wyborczym względnie w przypadku niepodzielenia tego zarzutu wniósł o oddalenie wniosku w całości oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestników kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił wniosek w całości (pkt 1), umorzył postępowanie w stosunku do uczestnika postępowania R. F. (pkt 2), rozstrzygnął o kosztach postępowania zasądzając od wnioskodawcy na rzecz R. F. kwotę 240 zł (pkt 3) i na rzecz B. L. kwotę 240 zł (pkt 4). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że poza sporem jest, iż w dniu 21 września 2018 roku w wydawanym w formie druku (...) (...) o nr kolejnym (...) ukazał się artykuł w formie wywiadu z kandydatem do Rady Miasta B. L. , który oznaczono jako (...) , zaś jego treść wskazuje, że uczestnik B. L. jest kandydatem do Rady Miasta z ramienia komitetu wyborczego KWW (...) A. H. . Obecnie sprawuje on zaś funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w J. . Od około 3 lat trwa konflikt między częścią z członków spółdzielni a jej organami, zaś uczestnikami tego sporu są wnioskodawca i uczestnik B. L. . Uczestnik B. L. w wyżej opisanym wywiadzie między innymi stwierdza: „Na finiszu są między innymi sprawy karne głównego naszego oponenta A. M. i mamy nadzieję, że zakończą się dla nas pomyślnie”. Sąd ustalił też, że z oskarżenia wnioskodawcy przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu – Zdroju w sprawie o sygnaturze II K 397/16 przeciwko R. P. i A. C. toczy się postępowanie karne z oskarżenia prywatnego zainicjowane prywatnym aktem oskarżenia wnioskodawcy, które według wiedzy wnioskodawcy znajduje się w końcowej fazie postępowania. Nadto przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu –Zdroju w sprawie o sygnaturze II K 1027/16 toczy się postępowanie karne z oskarżenia prywatnego wnioskodawcy przeciwko D. J. , które także (w jego przekonaniu) zmierza do zakończenia. Niezależnie od tego przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu – Zdroju pod sygnaturą akt II K 59/18 toczy się postępowanie z oskarżenia prywatnego G. W. przeciwko wnioskodawcy. Ponadto przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu – Zdroju w sprawie o sygnaturze akt II K 759/18 toczy się postępowanie z oskarżenia prywatnego wnioskodawcy przeciwko G. W. . Ponadto przed Sądem Rejonowym w J. w sprawie II K 790/18/Ks toczy się postępowanie z oskarżenia prywatnego wnioskodawcy przeciwko D. J. , w którym wyznaczony został termin posiedzenia pojednawczego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wniosek jest bezzasadny. Zgodnie z treścią art. 111 § 1 Kodeksu wyborczego wniosek o wydanie przewidzianego w treści tego przepisu orzeczenia może wnieść kandydat jeżeli rozpowszechniane materiały wyborcze zawierają informacje nieprawdziwe. W kwestionowanym przez wnioskodawcę artykule prasowym z dnia 21 września 2018 r., w ocenie tego sądu nie została zawarta informacja nieprawdziwa. Jak ustalił bowiem Sąd pierwszej instancji, wnioskodawca jest uczestnikiem postępowań karnych zawisłych obecnie przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu – Zdroju, gdzie występuje zarówno w roli oskarżonego jak i oskarżyciela. Co najmniej dwie z tych spraw zmierzają zaś do bezpośredniego zakończenia. Zgodne z rzeczywistością było więc stwierdzenie, iż „na finiszu są między innymi sprawy karne głównego naszego oponenta A. M. ” Sformułowanie uczestnika postępowania B. L. „i mamy nadzieję, że zakończą się dla nas pomyślnie” nie odnosi się natomiast w żaden sposób, do tego jaki będzie wynik tychże spraw, nie może też być kategoryzowane w płaszczyźnie prawdy lub fałszu z punktu widzenia przesądzenia, co do istnienia samych stwierdzonych przez Sąd postępowań karnych (a także takiego czy innego mogącego wystąpić w niedookreślonej bliżej przyszłości sposobu zakończenia), a co za tym wymyka się spod kontroli Sądu rozpoznającego sprawę co do przesłanek ochrony przewidzianymi regulacjami Kodeksu Wyborczego. Sąd pierwszej instancji stwierdził zatem, że wypowiedź B. L. zawarta w artykule pt. „ (...) ” opublikowanym w (...) (...) Nr (...) z dnia 21 września 2018 roku o treści „Na finiszu są między innymi sprawy karne głównego naszego oponenta A. M. i mamy nadzieję, że zakończą się dla nas pomyślnie” nie zawiera informacji nieprawdziwych. Dlatego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku, w konsekwencji czego został on oddalony. Na rozprawie w dniu 28 września 2018 roku pełnomocnik wnioskodawcy cofnął wniosek w stosunku do uczestnika postępowania R. F. , na co pełnomocnik tego uczestnika postępowania wyraził zgodę i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Dlatego też, Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie w tej części. Mając na względzie powyższe rozstrzygnięcia Sąd orzekł w przedmiocie kosztów postępowania w punktach 3 i 4 postanowienia. Wobec sprzecznych interesów stron, Sąd na zasadzie art. 520 § 2 k.p.c. , obciążył nimi wnioskodawcę. Wnioskodawca wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że zaskarża postanowienie w zakresie punktów 1, 2 i 3. Zaskarżonemu postanowieniu wnioskodawca zarzucił: - wewnętrzną sprzeczność w części wniosku dotyczącym uczestnika R. F. , - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że sąd uznał za udowodnione, iż dwie sprawy prywatnoskargowe z oskarżenia wnioskodawcy zmierzają bezpośrednio do zakończenia, podczas gdy z na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego faktu tego nie można uznać za udowodniony, - naruszenie art. 111 Kodeksu wyborczego polegające na tym, że pomimo iż wypowiedź uczestnika B. L. „Na finiszu są między innymi sprawy karne głównego naszego oponenta A. M. i mamy nadzieję, że zakończą się dla na pomyślnie” zawiera informację nieprawdziwą, to wniosek oddalił w całości nie nakładając na uczestnika żadnego z obowiązków wymienionych tym przepisem. Wnioskodawca wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie jego roszczeń zawartych w punktach 1 i 2 wniosku, z tym, że ograniczył swoje żądanie co do uczestnika postępowania B. L. . W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestników kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji dokonane w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu drugiej instancji podnoszone przez uczestnika zarzuty naruszenia prawa są niezasadne. Zgodnie z art. 111 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2018 r., poz. 754 ze zm.) wydania orzeczenia wymienionego w punktach 1) do 6) tegoż artykułu można skutecznie domagać się tylko w wypadku jeżeli rozpowszechniane, w tym również w prasie w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. poz. 24 z późn. zm.) materiały wyborcze, w szczególności plakaty, ulotki i hasła, a także wypowiedzi lub inne formy prowadzonej agitacji wyborczej, zawierają informacje nieprawdziwe. W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotowy artykuł prasowy można uznać za element agitacji wyborczej uczestnika B. L. kandydującego do Rady Miasta J. . Niemniej podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji wskazać należy, iż kwestionowane przez wnioskodawcę zdanie zawarte w artykule prasowym z dnia 21 września 2018 r. informacji nieprawdziwych nie zawiera. Z treści zażalenia wynika, że wnioskodawca w istocie kwestionuje sposób poczynienia przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych w sprawie, lecz co do zasady samych ustaleń nie podważa. Ustalone przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, a to, że w Sądzie Rejonowym w Jastrzębiu Zdroju w II Wydziale Karnym toczy się obecnie 5 postępowań z udziałem wnioskodawcy, gdzie w czterech z tych postępowań występuje on jako oskarżyciel prywatny, a w jednym jako oskarżony w sprawie z prywatnego aktu oskarżenia, były przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. W toku przesłuchania wnioskodawcy pełnomocnik uczestników postępowania uzupełniając pytania stawiane wnioskodawcy wskazywał na sprawy jakie toczą się z udziałem wnioskodawcy przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu – Zdroju w Wydziale II Karnym, przytaczając sygnatury spraw, strony postępowań, stan tych spraw i terminy wyznaczonych rozpraw. Wnioskodawca nie zaprzeczył wówczas, że faktycznie postępowania takie się toczą. W odpowiedzi na pytanie Sądu, stwierdził, że w jego ocenie toczą się cztery postępowania karne z jego udziałem. Wnioskodawca potwierdził też, że sprawa o sygn. akt II K 397/16, zmierza do końca, skoro na kolejny termin rozprawy przewidziany na dzień 9 października 2018 r. wezwano ostatnich dwóch świadków, nie przewidziano zaś innych dowodów w sprawie. Mając na względzie, iż w postępowaniu w trybie wyborczym działanie zasady kontradyktoryjności nie jest tak rygorystyczne jak w procesie, a również na sądzie, a nie tylko na stronach, spoczywa obowiązek dążenia do prawdy materialnej, czemu służy zadawanie pytań z urzędu w celu ustalenia, czy podane informacje są prawdziwe (por. postanowienie SA w Rzeszowie z 28.10.2014 r., I ACz 913/14), to zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji był uprawniony czynić ustalenia w oparciu o wszelkie dostępne mu środki dowodowe, w tym informacje ujawnione w toku przesłuchania wnioskodawcy, a którym wnioskodawca nie zaprzeczył. Jednocześnie wnioskodawca nie wykazał by ustalenia te były nieprawidłowe, a co za tym idzie, iż zdanie wyrażone przez uczestnika postępowania w artykule prasowym z dnia 21 września 2018 r. było nieprawdziwe. Jak słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji, wypowiedź uczestnika, w części w jakiej ma ona charakter życzeniowy, gdzie wyrażane są jego nadzieje na przyszłość, nie poddaje się zaś weryfikacji w kategoriach prawdy czy też fałszu. Mając na względzie powyższe, podzielić należy zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wskazywane przez skarżącego zdanie zawarte w artykule prasowym z dnia 21 września 2018 r. nie zawiera informacji nieprawdziwych, trafnie więc Sąd pierwszej instancji w punkcie 1 zaskarżonego postanowienia oddalił wniosek o wydanie orzeczenia w trybie art. 111 § 1 Kodeksu wyborczego. W konsekwencji powyższego, za prawidłowe należało uznać i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 4 postanowienia. Wobec okoliczności, iż na rozprawie w dniu 28 września 2018 r. wnioskodawca za zgodą uczestników postępowania cofnął wniosek co do R. F. , na skutek czego umorzono postępowanie wobec R. F. , zażalenie wnioskodawcy w tym przedmiocie należało uznać po myśli art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. za bezzasadne. Cofnięcie wniosku co do R. F. implikowało natomiast wskazanie, że orzekając w sprawie merytorycznie Sąd pierwszej instancji rozpoznawał wniosek wyłącznie co do uczestnika B. L. . Sąd Apelacyjny dostrzegł konieczność zmiany zaskarżonego postanowienia w tym zakresie, co znalazło swoje odzwierciedlenie w punkcie 1 postanowienia. Zmiana rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 zaskarżonego postanowienia w istocie ma ”techniczny” charakter, gdyż dostosowuje jedynie treść tego rozstrzygnięcia do orzeczenia o umorzeniu postępowania w stosunku do uczestnika R. F. ( art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i w zw. 13 § 2 k.p.c. ). Z przyczyn naprowadzonych powyżej zażalenie wnioskodawcy należało w pozostałym zakresie oddalić na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. , o czym orzeczono w punkcie 2 postanowienia. Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze nakład pracy pełnomocnika uczestników postępowania, którego udział w postępowaniu zażaleniowym sprowadzał się do sporządzenia jednej, wspólnej dla obu uczestników postępowania, odpowiedzi na zażalenie. O należnych uczestnikom postępowania kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono zatem w punkcie 3 postanowienia w oparciu o art. 520 § 3 k.p.c. i art. 109 § 2 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. oraz w związku z § 8 ust. 1 pkt 3 w związku z § 10 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.). SSA Tomasz Pidzik SSA Jadwiga Galas SSA Lucjan Modrzyk