V ACz 1018/17

Sąd Apelacyjny w KatowicachKatowice2017-12-04
SAOSCywilnejurysdykcjaŚredniaapelacyjny
jurysdykcjarozporządzenie brukselskierozporządzenie 1215/2012rozporządzenie 44/2001miejsce wykonania umowyświadczenie usługzażalenieodrzucenie pozwu

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powoda na postanowienie o odrzuceniu pozwu, uznając, że polskie sądy nie miały jurysdykcji do rozpoznania sprawy o zapłatę z uwagi na datę wszczęcia postępowania i miejsce wykonania umowy o świadczenie usług.

Powód K. B. złożył pozew o zapłatę przeciwko spółce z Niemiec, wskazując jako podstawę jurysdykcji art. 5 Rozporządzenia WE nr 44/2001. Sąd Okręgowy odrzucił pozew, powołując się na niewłaściwe rozporządzenie i brak jurysdykcji. Sąd Apelacyjny, oddalając zażalenie powoda, wyjaśnił, że postępowanie wszczęto przed wejściem w życie Rozporządzenia nr 1215/2012, a zgodnie z wcześniejszym Rozporządzeniem nr 44/2001, jurysdykcja w sprawach o świadczenie usług nie wynika z miejsca zapłaty, lecz z miejsca wykonania usługi, które nie znajdowało się w Polsce.

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał zażalenie powoda K. B. na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach o odrzuceniu pozwu w sprawie o zapłatę przeciwko spółce z siedzibą w Niemczech. Sąd Okręgowy odrzucił pozew, opierając się na przepisach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 dotyczących jurysdykcji. Powód w zażaleniu argumentował, że wskazał jako podstawę jurysdykcji art. 5 Rozporządzenia Rady WE nr 44/2001, a miejsce wykonania zobowiązania (zapłata wynagrodzenia) znajdowało się w Polsce. Sąd Apelacyjny uznał, że choć Sąd Okręgowy błędnie przytoczył podstawę prawną, jego rozstrzygnięcie było prawidłowe. Kluczowe znaczenie miało to, że pozew wpłynął w lipcu 2014 r., a zatem nie obowiązywało jeszcze Rozporządzenie nr 1215/2012, lecz wcześniejsze Rozporządzenie nr 44/2001. Zgodnie z tym ostatnim, w sprawach o świadczenie usług, jurysdykcja sądu nie wynika z miejsca, gdzie miała nastąpić zapłata, lecz z miejsca, gdzie usługa została faktycznie wykonana lub miała być wykonana. Ponieważ miejsce wykonania usługi nie znajdowało się w Polsce, polskie sądy nie posiadały jurysdykcji. Sąd podkreślił również, że pozwany w sprzeciwie od europejskiego nakazu zapłaty podniósł zarzut braku jurysdykcji, co skutkowało koniecznością odrzucenia pozwu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie sądy nie posiadają jurysdykcji, jeśli pozwany ma siedzibę w innym państwie członkowskim, a sprawa dotyczy umowy o świadczenie usług, której miejsce wykonania (zgodnie z art. 5 pkt 1 lit. b Rozporządzenia 44/2001) nie znajduje się w Polsce.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że w przypadku umów o świadczenie usług, jurysdykcja sądu w innym państwie członkowskim UE (zgodnie z art. 5 pkt 1 lit. a Rozporządzenia 44/2001) jest możliwa tylko wtedy, gdy miejsce wykonania umowy znajduje się w tym państwie. Definicja miejsca wykonania umowy dla usług zawarta w art. 5 pkt 1 lit. b tego rozporządzenia odnosi się do miejsca, gdzie usługa była świadczona lub miała być świadczona, a nie do miejsca zapłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
K. B.osoba_fizycznapowód
(...) w U. (Niemcy)spółkapozwany

Przepisy (9)

Główne

Rozporządzenie 44/2001 art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych

Zasadą jest, że osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium Państwa Członkowskiego mogą być pozywane przed sądy tego Państwa.

Rozporządzenie 44/2001 art. 5 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych

Wyjątek od zasady ogólnej; osoba może być pozwana w innym Państwie Członkowskim, jeżeli przedmiotem postępowania jest umowa lub roszczenia z niej wynikające, przed sąd miejsca, gdzie zobowiązanie zostało wykonane lub miało być wykonane. Lit. b) definiuje miejsce wykonania umowy dla sprzedaży rzeczy ruchomych i świadczenia usług jako miejsce dostarczenia rzeczy lub świadczenia usług. Lit. c) stosuje się, jeśli lit. b) nie ma zastosowania.

Pomocnicze

Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 66 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (wersja przekształcona)

Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie wyłącznie do postępowań sądowych wszczętych w dniu 10 stycznia 2015 r. lub po tej dacie.

Rozporządzenie nr 1896/2006 art. 6

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1896/2006 z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty

Odsyła w zakresie jurysdykcji do obowiązującego w dniu wszczęcia postępowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001.

Rozporządzenie 44/2001 art. 60

Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych

Definiuje miejsce zamieszkania dla osób prawnych jako siedzibę, główny organ zarządzający lub główne przedsiębiorstwo.

Rozporządzenie 44/2001 art. 24

Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych

Wskazuje, że sąd polski uzyskałby jurysdykcję, gdyby pozwany po wniesieniu sprzeciwu wdał się w spór co do istoty sprawy.

k.p.c. art. 1099 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wskazuje, że sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty skutkuje skierowaniem sprawy do postępowania zwykłego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozew został wniesiony przed wejściem w życie Rozporządzenia nr 1215/2012, co wyklucza jego stosowanie. Miejsce wykonania umowy o świadczenie usług, decydujące o jurysdykcji zgodnie z art. 5 pkt 1 lit. b Rozporządzenia 44/2001, nie znajdowało się w Polsce. Pozwany w sprzeciwie podniósł zarzut braku jurysdykcji, co skutkowało koniecznością odrzucenia pozwu.

Odrzucone argumenty

Powód błędnie wskazał miejsce wykonania zobowiązania (zapłaty) jako podstawę jurysdykcji w sprawie o świadczenie usług. Powód błędnie powołał się na Rozporządzenie nr 1215/2012, które nie miało zastosowania do jego sprawy.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie objęte zaskarżonym postanowieniem, pomimo błędnie przytoczonej podstawy prawnej, jest prawidłowe przywołane rozporządzenie nie miało zastosowania w niniejszej sprawie miejsce wykonania umowy jest miejsce wykonania tzw. zobowiązania charakterystycznego strona dochodząca zapłaty za towar lub usługę, nie może wiązać jurysdykcji z miejscem, w którym miała nastąpić zapłata jako miejscem wykonania zobowiązania przez pozwanego

Skład orzekający

Jadwiga Galas

przewodniczący

Irena Piotrowska

sędzia

Aleksandra Janas

sędzia sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację przepisów o jurysdykcji w sprawach transgranicznych dotyczących umów o świadczenie usług, w szczególności w kontekście stosowania Rozporządzenia nr 44/2001 i daty wszczęcia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy spraw wszczętych przed 10 stycznia 2015 r. i specyficznego typu umowy (świadczenie usług).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii jurysdykcji w sprawach transgranicznych, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i handlowego. Wyjaśnia niuanse interpretacyjne rozporządzeń unijnych.

Kiedy polskie sądy nie mają jurysdykcji w sprawach o zapłatę? Kluczowa interpretacja przepisów UE.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V ACz 1018/17 POSTANOWIENIE Dnia 4 grudnia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący SSA Jadwiga Galas Sędziowie: SA Irena Piotrowska SA Aleksandra Janas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. w Katowicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. B. ( B. ) przeciwko (...) w U. (Niemcy) o zapłatę na skutek zażalenia powoda K. B. na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia12 stycznia 2017r. w sprawie XIV GC 615/16 p o s t a n a w i a : oddalić zażalenie. SSA Aleksandra Janas SSA Jadwiga Galas SSA Irena Piotrowska UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił pozew, powołując się na art. 4, 7 i 25 ust. 1 w związku z art. 63 ust 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012r. w sprawie jurysdykcji, uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (wersja przekształcona). Powód w zażaleniu podniósł, iż w formularzu pozwu o wydanie europejskiego nakazu zapłaty wskazał jako podstawę prawną jurysdykcji art. 5 lit. C Rozporządzenia Rady WE 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Argumentował przy tym, że zobowiązanie pozwanego polegało na konieczności zapłaty na jego rzecz wynagrodzenia, a siedziba i rachunki powoda mieszczą się na terytorium RP, a zatem wykonanie zobowiązania pozwanego miało nastąpić na terytorium RP. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione, a rozstrzygnięcie objęte zaskarżonym postanowieniem, pomimo błędnie przytoczonej podstawy prawnej, jest prawidłowe. Zgodnie z art. 66 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (wersja przekształcona) przepisy tego rozporządzenia mają zastosowanie wyłącznie do postępowań sądowych wszczętych w dniu 10 stycznia 2015 r. lub po tej dacie. Jako, że pozew w niniejszej sprawie wpłynął w dniu 2 lipca 2014r. (data stempla pocztowego na kopercie k.108), przywołane rozporządzenie nie miało zastosowania w niniejszej sprawie. Jurysdykcję sądu w sprawach o wydanie europejskiego nakazu zapłaty określa art. 6 Rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006r. ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty, odsyłając w tym zakresie do obowiązującego w dniu wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 20 grudnia 2000r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Zasadą przewidzianą w art. 2 ust 1 rozporządzenia 44/2001 jest, iż osoby mające miejsce zamieszkania (w przypadku osób prawnych siedzibę, główny organ zarządzający lub główne przedsiębiorstwo – art. 60 rozporządzenia) na terytorium Państwa Członkowskiego mogą być pozywane przed sądy tego Państwa Członkowskiego. Art. 5 Rozporządzenia 44/2001, na który powód się powołuje stwarza jeden z wyjątków od tej zasady, a mianowicie zgodnie z pkt 1) art. 5 osoba, która ma miejsce zamieszkania na terytorium Państwa Członkowskiego może być pozwana w innym Państwie Członkowskim: a) jeżeli przedmiotem postępowania jest umowa lub roszczenia wynikające z umowy – przed sąd miejsca gdzie zobowiązanie zostało wykonane lub miało być wykonane; b) w rozumieniu tego przepisu – o ile co innego nie zostało uzgodnione- miejscem wykonania umowy jest: - w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych – miejsce w Państwie Członkowskim, w którym rzeczy te zgodnie z umowa zostały dostarczone albo miały zostać dostarczone; - w przypadku świadczenia usług – miejsce w Państwie Czołnowskim, w którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały być świadczone c) jeśli lit. b) nie ma zastosowania, wówczas stosuje się lit. a). Przytoczoną regulację należy wykładać w ten sposób, że pkt b) zawiera definicję legalną przywołanego w pkt a) pojęcia miejsca wykonania umowy, przy czym definicja ta odnosi się tylko do wyraźnie wymienionych typów umów, a mianowicie umów sprzedaży rzeczy ruchomych i umów o świadczenie usług. W przypadku tych typów umów miejscem wykonania umowy jest miejsce wykonania tzw. zobowiązania charakterystycznego (dostarczenia towarów lub spełnienia usługi), bez względu na rodzaj roszczenia dochodzonego w sprawie. Innymi słowy w przypadku umów o sprzedaż rzeczy ruchomych lub świadczenie usług, strona dochodząca zapłaty za towar lub usługę, nie może wiązać jurysdykcji z miejscem, w którym miała nastąpić zapłata jako miejscem wykonania zobowiązania przez pozwanego – dla tych rodzajów umów miejscem wykonania umowy jest zawsze miejsce określone w art. 5 pkt 1 b Rozporządzenia 44/2001 ( por. System prawa handlowego, Międzynarodowe prawo handlowe, red. W. Popiołek, C.H. Beck 2013, str. 824-826). Niewątpliwie umowa będąca przedmiotem sporu w niniejszej spawie jest umową o świadczenie usług, pozwany nie ma w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia miejsca zamieszkania w Polsce, a miejsce wykonywania usługi, a zatem miejsce wykonania umowy w rozumieniu art. 5 pkt 1 b) Rozporządzenia 44/2001 również nie znajdowało się na terenie Polski. Na skutek sprzeciwu wniesionego przez pozwanego od europejskiego nakazu zapłaty sprawa została skierowana do postępowania zwykłego. Zgodnie z art. 24 Rozporządzenia 44/2001 gdyby pozwany po wniesieniu sprzeciwu wdał się w spór co do istoty sprawy sąd polski uzyskałby jurysdykcję do rozpoznania sprawy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2013, C-144/12, (...) ). Niemniej pozwany już w sprzeciwie podniósł zarzut braku jurysdykcji, co skutkować musiało odrzuceniem pozwu ( art. 1099 § 1 k.p.c. ). W tych warunkach Sąd Apelacyjny w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie. SSA Aleksandra Janas SSA Jadwiga Galas SSA Irena Piotrowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI