V ACa 889/12

Sygn. akt V ACa 889/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Włodzimierz Gawrylczyk Sędziowie: SA Jacek Grela (spr.) SO del. Ewa Tomaszewska Protokolant: sekretarz sądowy Marta Zaborska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa R. S. , M. S. i A. S. przeciwko S. P. , I. P. , P. P. i D. P. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 517/11 I. oddala apelację; II. zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powódki R. S. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy Sygn.akt V ACa 889/12 UZASADNIENIE W dniu 24 marca 2011 r. wpłynął do Sądu pozew (...) i A. S. o zasądzenie solidarnie od (...) , I. P. , P. P. i D. P. kwoty 6.853.970 zł. Powód M. S. (1) wskazał, iż w dniu 21 listopada 2006 r. aktem notarialnym repertorium A (...) sporządzonym w Kancelarii Notarialnej (...) przed notariuszem E. P. sprzedał pozwanym za łączną kwotę 5 070 000 zł. nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy we W. , VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził księgę wieczystą KW (...) , obciążoną hipotekami na rzecz kilku wierzycieli. Pozwani zobowiązali się w zakresie kwoty 4 970 000 zł. przejąć do osobistej solidarnej odpowiedzialności zadłużenie obciążające nieruchomość i spłacić je na warunkach uzgodnionych z wierzycielami. Powodowie wskazali, że powódka A. S. na podstawie art. 509 par. 2 kc nabyła wierzytelności wraz z ustanowionymi na ich zabezpieczenie hipotekami na nieruchomości i ujawniła swoje prawa w księgach wieczystych , w związku z czym domaga się od pozwanych zapłaty kwoty 4 970 000 zł. wraz z kapitalizowanymi odsetkami od kwoty głównej od dnia 23 marca 2008 r. do dnia wytoczenia powództwa, w kwocie 1 883 970 zł. Powodowie wskazali, że pozwani nie dokonali zapłaty powodowi M. S. ani wierzycielom hipotecznym lub powódce (...) jakiejkolwiek kwoty z tytułu wskazanej w umowie reszty ceny sprzedaży w kwocie 4 970 000 zł., pomimo kierowanych w stosunku do nich wezwań pisemnych. Będąca przedmiotem sprzedaży nieruchomość została pozwanym wydana jeszcze przed zawarciem umowy sprzedaży. Powodowie wskazali, że w zawartej umowie sprzedaży strony zastrzegły spełnienie świadczenia na rzecz osoby trzeciej w rozumieniu art. 393 kc to jest wierzyciela hipotecznego nabytej przez pozwanych nieruchomości. Ponadto sprzedający wskazał kupującemu odbiorcę należnej sprzedającemu części ceny sprzedaży w osobie wierzycieli hipotecznych. Powodowie wskazali, że umowa sprzedaży pomimo niewywiązania się przez pozwanych z jej warunków, nie została przez strony umowy rozwiązana i żadna ze stron nie kwestionowała jej ważności. Ponadto pozwani są zobowiązani do zapłaty odsetek ustawowych, naliczonych od dnia następnego od dnia zawarcia umowy sprzedaży tj. od 23 marca 2008 r. W odpowiedzi na pozew złożonej w dniu 07 listopada 2011 r. pozwana (...) i D. P. wnieśli o oddalenie powództwa. Pozwani podnieśli, że będąca przedmiotem sprzedaży nieruchomość nie została (...) w całości wydana kupującym, ponieważ jego część jest wydzierżawiona przez pierwszego właściciela firmie (...) . z o.o. w W. , a także firmie (...) . Wskazali, że opłacają podatki rolne z całego gospodarstwa. Oświadczyli, że gospodarstwo kupili w dobrej wierze i nie przeszkadzali w prowadzonej z niego egzekucji komorniczej. Na rozprawie wskazali także, że nie spłacili wierzycieli hipotecznych, albowiem wskutek prowadzonej egzekucji i przybicia, nie wiedzieli komu przypadnie nieruchomość. Pozwany D. P. stwierdził nadto, iż nawet w chwili wyrokowania w niniejszej sprawie nie posiadałby dostatecznej kwoty pieniędzy, aby te wierzytelności spłacić. W dniu 23 stycznia 2012 r. powód dokonał zmiany wniesionego powództwa o zapłatę w ten sposób, że w miejsce roszczenia o zapłatę na rzecz powódki (...) reszty ceny sprzedaży wniósł o: 1. zobowiązanie pozwanych S. i I. małżonków P. do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodów R. i M. (...) , do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej w S. P. , F. oznaczonej jako numer działki (...) o łącznej powierzchni 98.66.0 ha (dziewięćdziesiąt osiem hektarów, sześćdziesiąt sześć arów), dla której Sąd Rejonowy we W. prowadzi księgę wieczystą kw. Nr (...) , przez co umowa zostaje zawarta; 2. zobowiązanie pozwanych S. i I. małżonków P. do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodów R. i M. (...) , do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej w S. P. , S. K. i P. oznaczonej jako numer działki (...) o łącznej powierzchni 99.57.0 ha (dziewięćdziesiąt dziewięć hektarów, pięćdziesiąt siedem arów), dla której Sąd Rejonowy we W. prowadzi księgę wieczysta kw. Nr (...) , przez co umowa zostaje zawarta; 3. zobowiązanie pozwanych S. i I. małżonków P. do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodów R. i M. (...) , do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej w B. , F. , S. P. , S. K. oraz P. jako numer działki (...) o łącznej powierzchni 84.79.72 ha (osiemdziesiąt cztery hektary, siedemdziesiąt dziewięć arów i siedemdziesiąt dwa metry kwadratowe), dla której Sąd Rejonowy (...) prowadzi księgę wieczysta kw. Nr (...) , przez co umowa zostaje zawarta. Ponadto wniósł o wezwanie przez Sąd do udziału w sprawie po przekształceniu powództwa R. S. . W uzasadnieniu podał, że wraz z żoną był właścicielem nieruchomości o powierzchni 283.02.72 ha położonej w B. , F. P. , (...) , S. K. oraz P. dla której Sąd Rejonowy (...) , VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził księgę wieczysta KW (...) . Przedmiotową nieruchomość dniu 21 listopada 2006 r. aktem notarialnym (...) sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w I. przez notariuszem E. P. sprzedał pozwanym za łączną kwotę 5 070 000 zł. Z ceny tej kwota 50.000 zł. została zapłacona przy zawarciu umowy sprzedaży, natomiast kolejną kwotę 50.000 zł. Kupujący zapłacili po upływie trzech miesięcy od jej zawarcia. W myśl par. 6 umowy sprzedaży resztę ceny w kwocie 4970000 zł pozwani zobowiązali się zapłacić solidarnie do rąk wierzycieli , którzy prowadzili egzekucję z przedmiotowej nieruchomości. Pomimo wezwań do zapłaty pozostałej kwoty ceny sprzedaży pozwani nie uczynili tego. Powód wskazał, że złożonym w dniu 16 stycznia 2012 r. w formie aktu notarialnego oświadczeniu sporządzonym przez notariusz P. G. rep (...) powodowie odstąpili od zawartej umowy sprzedaży nieruchomości oraz wezwali pozwanych do zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości. Oświadczenie to zostało doręczone pozwanym P. notariusza sporządzającego przedmiotowy akt notarialny. Powód wskazał, że z uwagi na niewywiązanie się przez pozwanych z warunków zawartej umowy sprzedaży oraz złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy w miejsce roszczenia o zapłatę powstało roszczenie o zwrotne przeniesienie własności i dlatego zaszła konieczność przekształcenia przedmiotowego powództwa. Powódka A. S. pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. wyraziła zgodę na dokonaną przez M. S. zmianę powództwa i oświadczyła, że aprobuje i popiera w pełni wnioski i roszczenia w nim zawarte. W odpowiedzi na zmianę pozwu przez stronę powodową pozwani pismem z dnia 29 marca 2012 r. wmiesili o oddalenie powództwa. Podnieśli, że z przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest egzekucja komornicza, gdzie nastąpiło już przybicie, co wg nich powoduje, że nie istnieje po stronie powodów interes prawny z uwagi na wygaśniecie wierzytelności. Podnieśli, że powód nabył przedmiotową nieruchomość za rozliczeniem od M. W. . Wskazali, że prowadzili rozmowy z wierzycielami, których wierzytelności były zabezpieczone hipotekami na nieruchomości, jednakże Bank (...) i (...) Sp. z o.o. wycofali się z nich, gdy dowiedzieli się o fakcie zakończonej licytacji. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2012 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt I C 517/11, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy: 1. zobowiązał pozwanych S. i I. małżonków P. do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodów R. i M. małżonków S. , do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej w S. P. , F. P. oznaczonej jako działki numer (...) o łącznej powierzchni 98.66.00 ha. dla której Sąd Rejonów/ we W. prowadzi księgę wieczystą nr (...) , 2. zobowiązał pozwanych D. i P. małżonków P. do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodów R. i M. S. , do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej w B. P. , S. K. i P. , oznaczonej jako działki numer (...) o łącznej powierzchni 99.57.0 ha, dla której Sąd Rejonowy we W. prowadzi księgę wieczystą (...) , 3. zobowiązał pozwanych S. i I. małżonków P. oraz (...) do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodów R. i M. małżonków S. , do ich majątku objętego wspólnością małżeńską umownie rozszerzoną, prawo własności nieruchomości rolnej położonej w B. , F. P. , S. K. i P. , oznaczonej jako działki numer (...) o łącznej powierzchni 84.79.72 ha, dla której Sąd Rejonowy we W. prowadzi księgę wieczystą nr (...) , 4. zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódki R. S. kwotę 7.217.0 zł (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 5. oddalił powództwo A. S. ; 6. zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda M. S. 25.100 zł (dwadzieścia pięć tysięcy sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych w sprawie. Podjęte rozstrzygnięcie, Sąd Okręgowy uzasadnił w następujący sposób: W dniu 21 listopada 2006 r. aktem notarialnym repertorium (...) w Kancelarii Notarialnej w I. przed notariuszem (...) M. S. i R. S. sprzedali (...) , I. P. , D. P. (...) za łączną kwotę 5 070 000 zł. nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy we W. , VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził księgę (...) , obciążoną hipotekami na rzecz kilku wierzycieli. Nabywcy nieruchomości zobowiązali się w zakresie kwoty 4 970 000 zł. przejąć do osobistej solidarnej odpowiedzialności zadłużenie obciążające nieruchomość i spłacić je na warunkach uzgodnionych z wierzycielami. Pozwani byli wcześniej dzierżawcami przedmiotowej nieruchomości. W akcie notarialnym znalazło się oświadczenie R. S. , iż cała przedmiotowa nieruchomość jest w posiadaniu S. P. (...) od lipca 2006r., a kupujący oświadczyli, iż są w posiadaniu przedmiotowych nieruchomości od lipca 2006r. Pozwani dokonali na poczet ustalonej ceny sprzedaży wpłaty w dwóch ratach kwoty po 50.000 zł. Pierwsza płatna w dniu zawarcia umowy, a druga została uciszona w trzy miesiące po jej zawarciu. Pozwani nie dokonali spłaty wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie na zakupionej nieruchomości, tak jak wskazane to zostało w postanowieniach umowy. Z uwagi na niewywiązanie się pozwanych z zawartej umowy sprzedaży, M. S. i R. S. złożyli w dniu 16 stycznia 2012 r. w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusz P. G. rep. (...) o odstąpieniu od zawartej z pozwanymi w dniu 21 listopada 2006 r. umowy sprzedaży nieruchomości. Z przedmiotowej nieruchomości prowadzone było postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku wierzycieli (...) SA Oddział (...) w B. , (...) SA w T. , Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy (...) , (...) Sp. z o.o. w P. , które to postępowanie doszło do etapu przybicia, ale w chwili zawierania umowy sprzedaży z pozwanymi, nie osiągnęło jeszcze etapu przysądzenia. Powódka A. S. na mocy umowy zawartej z wierzycielami, których wierzytelności były zabezpieczone hipotecznie na przedmiotowej nieruchomości nabyła te wierzytelności i ujawniła swoje prawa w księdze wieczystej. Powódka wielokrotnie wzywała nabywców nieruchomości do spłaty przysługujących jej wierzytelności. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Sąd meriti ustalił okoliczności faktyczne sprawy w oparciu o załączone do akt sprawy dokumenty. Ich autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron i nie budziła wątpliwości Sądu. Podkreślił, że od samego początku bezsporny pomiędzy stronami był fakt nabycia przez pozwanych nieruchomości od powodów w drodze zawartej w dniu 21 listopada 2006 r. w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży. Sąd a quo uznał za wiarygodne wyjaśnienia powoda M. S. (k, 659v-661), ponieważ pozostają one zgodne z treścią dokumentów zgromadzonych w aktach przedmiotowej sprawy oraz zeznaniom świadków, którym Sąd dał wiarę. W szczególności wiarygodna jest relacja, w której powód wskazywał, iż otrzymał od pozwanych jedynie kwotę 100.000 zł. w dwóch ratach. Powód zeznał, że zgodnie z umową sprzedaży nieruchomość została przekazana pozwanym. Zeznał, że początkowo została zawarta z pozwanymi umowa dzierżawy. Dodał, że doszedł do porozumienia z pozwanymi, iż nabędą oni nieruchomość i spłacą ciążące na niej zadłużenia jeszcze przez dokonaniem przysądzenia w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Przed podpisaniem aktu notarialnego nastąpiło wydanie pozwanym, całej nieruchomości, grunty rolne zostały wydane już w momencie zwarcia umowy dzierżawy, natomiast kurnik w dniu 31 października 2006 r., kiedy to Pan (...) ten budynek. Nadmienił, że na krótko przed podpisaniem aktu notarialnego Pan W. ostrzegł go, że pozwani są niewypłacalni. Nie ufał jednak jemu z uwagi na istniejący pomiędzy nimi konflikt, a pozwani zapewniali jego i żonę, że mają zdolność kredytową i wywiążą się z zaciągniętego zobowiązania. Dodał, że w 2010 r. pozwany przyznał jemu, że nie dokonał żadnej spłaty. Dowiedział się, że pozwani postanowili nie dokonywać spłat po tym jak dowiedzieli się, że wierzytelności zostały zakupione przez Panią S. . Nadmienił, że notariusz zorganizowała spotkanie stron umowy przed jej podpisaniem i wyjaśniła stronom sytuację prawną nieruchomości. Dodał, że pozwani czerpali z nieruchomości pożytki i mieli dochód by spłacać wierzycieli. Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniom R. S. (k. 661-661v), które w pełni korespondowały z zeznaniami jej męża M. S. . Sąd a quo dał wiarę zeznaniom świadka M. W. ( k. 540-542), który w sposób logiczny i konsekwentny zeznał, że spłacenie przez pozwanych ciążących na nieruchomości wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie przed uprawomocnieniem się postanowienia o przybiciu miało doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zeznał, że pozwani mieli trudności finansowe związane ze spłatą zaciągniętych kredytów i odmową udzielenia przez bank kolejnego kredytu. Zeznał, że pozwani byli w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, którą uprzednio dzierżawili. Zeznał, że osobiście informował pozwanych o tym kto jest wierzycielem hipotecznym, podając adresy i nr tel. Dodał, że pozwani mieli zamiar dokonać sprzedaży części nieruchomości A. S. i były w tym kierunku podjęte przez nich stosowne działania. Sąd meriti dał wiarę zeznaniom świadka Z. G. (k. 542-543) który w sposób logiczny i konsekwentny zeznał, że uczestniczył przy podpisywaniu w dniu 21 listopada 2006 r. umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości i pozwani mieli świadomość toczącego się wobec tej nieruchomości postępowania egzekucyjnego. Zeznał, że z zebranych plonów pozwani spłacali kredyt i inwestowali w ziemię rolną. Z tego powodu nie starczyło im środków finansowych na realizację postanowień zawartej umowy sprzedaży. Sąd meriti dał wiarę zeznaniom świadka K. U. (k. 621-622) który zeznał, że do 31 października 2006 r. był dzierżawcą znajdującej się na terenie nieruchomości fermy drobiu i po zakończeniu dzierżawy przekazał fermę Pani R. S. . Na okoliczność przekazania nieruchomości został sporządzony protokół. Chciał z pozwanymi współpracować przy hodowli drobiu, do czego nie doszło z uwagi na brak decyzji pozwanych co do znajdującej się na ich gruncie fermy drobiu. Zeznał, że pozwani wiedzieli o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Dodał, że pozwani chcieli spłacić wierzycieli poprzez uzyskany kredyt. Sąd I instancji dał wiarę zeznaniom świadka G. G. (k. 622- 622v), która zeznała, że miało miejsce spotkanie w którym uczestniczyli pozwani dotyczące przekazania likwidowanej fermy drobiu, w której była kierownikiem. Sąd Okręgowy dał wiarę zeznaniom świadka E. W. (k. 622v- 623), która zeznała, że była uczestnikiem spotkania, które miało miejsce w dniu 31 października 2006 r., w którym uczestniczyli K. U. , R. S. , Z. G. , S. P. , podczas, którego doszło do przekazania fermy drobiu pani S. . Dodała, że wszyscy uczestnicy spotkania wiedzieli, że wobec nieruchomości toczy się postępowanie egzekucyjne. Zeznała, że informowała pozwanych o przebiegu postępowania egzekucyjnego w tym o przeprowadzonej licytacji i nowym nabywcy jeszcze przed 31 października 2006 r. Mówiła pozwanym, że istotne jest wykupienie tej nieruchomości jeszcze przed przybiciem. Dodała, że pozwani nigdy nie spłacili żadnej części nieruchomości. Następnie Sąd meriti wskazał, że pozwany S. P. (k. 661-663) zeznał m.in., że powódka R. S. poinformowała go o toczącej się wobec nieruchomości egzekucji komorniczej. Potwierdził, że przed podpisaniem umowy sprzedaży notariusz zorganizowała spotkanie, na którym dowiedział się o sytuacji prawnej nieruchomości. Zeznał, że zapoznał się z odpisami ksiąg wieczystych dotyczących nieruchomości. Zeznał, że wydawało się jemu, iż spłacić wierzytelność miał wówczas jak wezwie go do tego Sąd. Sąd a quo dał wiarę wyjaśnieniom pozwanego jedynie częściowo. Nie są wiarygodne jego wyjaśnienia w części dotyczącej nie wydania pozwanym całości nieruchomości, albowiem zarówno z treści samego aktu notarialnego jak i z zeznań (...) wynika, iż kurniki zostały pozwanym przekazane w dniu 31.10.2006r., a na pozostałej części nieruchomości gospodarowali już wcześniej jako dzierżawcy. Pozwany twierdził, iż gdyby był w posiadaniu całej nieruchomości to by wywiązał się z postanowień aktu notarialnego. Wyjaśnienia te sprzeczne są z ustaleniami Sądu i pozostałym materiałem dowodowym, gdyż wskazuje on, iż pozwani przyznali w akcie notarialnym, że są w posiadaniu całości przedmiotowych nieruchomości. Przesłuchany pozwany D. P. (k. 661-663) wyjaśnił, że w momencie podpisywania aktu notarialnego nie wiedział o licytacji nieruchomości, ponieważ była jedynie mowa o toczącej się egzekucji. Oświadczył, że na spłatę wierzytelności potrzebowaliby nadal około 1 roku czasu. Dodał, że z powodu nie objęcia w posiadanie fermy drobiu nie mógł zaciągnąć kredytu. Oświadczył, że w 2006 r. otrzymał kredyt z banku dla młodego rolnika. Zeznał, że nie zwrócił nieruchomości, bo musiałby oddać pieniądze, które dotuje państwo. Oświadczył, że nie miał środków finansowych na zapłatę wierzytelności w dniu zawarcia umowy sprzedaży. Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniom pozwanego w tej części, w której uznał wyjaśnienia pozwanego S. P. za wiarygodne. Niewiarygodnie brzmi natomiast wyjaśnienie, iż pozwany nie wiedział na jakim etapie jest egzekucja z nieruchomości, a jeszcze mniej wiarygodnie brzmi, że nie próbował się tego dowiedzieć i że zadowoliły go wyjaśnienia, że postępowanie egzekucyjne się toczy. Przy tego rodzaju transakcji jaka była sprzedaż nieruchomości za tak znaczną cenę i jeszcze większe obciążenie koniecznością spłaty wierzycieli, wydaje się nieprawdopodobnym - uznał Sąd Okręgowy - iż pozwany nie próbował ustalić stanu egzekucji i ewentualnych dla siebie z tego tytułu konsekwencji. Następnie, Sąd a quo przypomniał, że powód domagał się zobowiązania pozwanych S. i I. małżonków P. do złożenia oświadczenia woli, że przenoszą na rzecz powodów R. i M. małżonków (...) będącą przedmiotem umowy sprzedaży zawartej w dniu 21 listopada 2006 r. aktem notarialnym repertorium (...) sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w I. przed notariuszem E. P. . Wskazał, że w myśl przepisu art. 535 k.c. przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Powinnością powoda było zatem dowodzenie ( art. 6 k.c. ), iż uzgodniona przez strony cena sprzedaży nieruchomości nie została zapłacona przez nabywcę - pozwanego. Cena sprzedaży nieruchomości stanowi istotny składnik umowy, stanowiąc obok określenia stron umowy i przedmiotu jej essentialia negotii ( art. 535 k.c. ). Sprzedaż jest umową dwustronnie zobowiązującą. Skutkiem zawarcia umowy sprzedaży jest zobowiązanie się sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy lub prawa na kupującego oraz zobowiązanie się kupującego do zapłacenia sprzedawcy umówionej ceny. Świadczenie jednej strony jest więc odpowiednikiem świadczenia drugiej strony. Umowa sprzedaży ze swej istoty jest umową o charakterze odpłatnym. Odpowiednikiem świadczenia sprzedawcy jest umówiona cena, a więc ustalona przez strony i wyrażona w pieniądzu wartość rzeczy lub prawa będących przedmiotem umowy (Stanisław Gawlik Komentarz do art. 535 Kodeksu cywilnego, Komentarz do Kodeksu cywilnego tom II Zobowiązania pod redakcją Andrzeja Kidyby). Powód twierdził, iż kwota 4 970 000 zł. - wskazana w akcie notarialnym - nie została uiszczona na rzecz wierzycieli hipotecznych przez pozwanych. Pozwani przyznali, że nie dokonali zapłaty wskazanej w umowie sprzedaży kwoty na rzecz wierzycieli. Nie wywiązali się zatem z warunków zawartej z powodami R. (...) umowy sprzedaży nieruchomości. W ocenie Sądu meriti, przeprowadzone postępowanie dowodowe, a w szczególności zeznania pozwanych oraz świadków wykazało, że pozwani już w momencie podpisywania aktu notarialnego nie mieli możliwości finansowych wywiązania się z zawartej umowy i sytuacja ta pomimo upływu czasu nie uległa zmianie. Zdaniem Sądu I instancji, podnoszona przez nich okoliczność kontaktowania się listownie z niektórymi wierzycielami hipotecznymi nie ma znaczenia do całościowej oceny ich zachowania, które zmierzało do niewywiązania się z warunków zawartej umowy. Sąd I instancji podkreślił, że strona pozwana nie wykazała swoich twierdzeń, by przy zawarciu umowy sprzedaży została wprowadzona w błąd co do sytuacji prawnej nabytej nieruchomości, a w szczególności toczącego się wobec niej postępowania egzekucyjnego. Pozwani nie wykazali także, iż nie doszło do objęcia przez nich posiadania całości nabytej nieruchomości. Przeprowadzony dowód z zeznań świadków w sposób jednoznaczny temu przeczy. Według stanowiska Sądu Okręgowego, biorąc wzgląd na powyższe, uznać należało, iż stan faktyczny jest w sprawie bezsporny. Pozwani nabyli nieruchomość, która został im wydana i nie dokonali zapłaty całości ustalonej w umowie sprzedaży ceny w sposób określony w umowie. Nie wywiązali się zatem z warunków zawartej umowy sprzedaży. Powód odstąpił od zawartej umowy sprzedaży i jej przedmiot powinien zostać zwrócony sprzedającemu. Sąd a quo oddalił powództwo A. S. , ponieważ nie była ona stroną zawartej z pozwanymi umowy sprzedaży w związku z czym nie jest uprawniona do domagania się od nich złożenia oświadczenia woli dotyczącego zakupu przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, zarówno powód, jak i pełnomocnik powódki, w czasie udzielonego im głosu, zgodnie wnieśli o pozostawienie jej powództwa bez rozpoznania. Z kolei, Sąd Okręgowy przypomniał, że w myśl art. 64 k.c. prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Mając powyższe na uwadze, Sąd meriti, na podstawie art. 64 k.c. , nakazał pozwanym złożenie oświadczenia woli o treści, jak w pkt. 1, 2 i 3 sentencji wyroku. Następnie Sąd a quo podniósł, że zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Z racji tego, iż pozwani przegrali niniejszą sprawę, Sąd I instancji na podstawie przytoczonego wyżej przepisu i § 6 pkt 6 i § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) zasądził od pozwanych na rzecz powódki R. S. 7.217,00 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych w sprawie (punkt 4 wyroku) oraz na rzecz powoda M. S. kwotę 25.100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych w sprawie (punkt 6 wyroku). Powyższe rozstrzygnięcie w całości zaskarżyli apelacją pozwani i zarzucając: 1) sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, 2) naruszenie dyspozycji art. 233 § 1 k.p.c. , 3) naruszenie dyspozycji art. 328 § 2 k.p.c. , 4) naruszenie dyspozycji art. 232 zd. 2 k.p.c. ; wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny, podziela i przyjmuje za swoje, wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia, ustalenia Sądu pierwszej instancji oraz dokonaną ocenę prawną, o ile poniżej, nie uznał odmiennie. 1. Na wstępie, przypomnieć należy ugruntowaną w judykaturze regułę, a mianowicie, że w wypadku wyroku oddalającego apelację, wydanego na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji, sąd odwoławczy nie musi powtarzać dokonanych prawidłowo ustaleń; wystarczy stwierdzenie, że ustalenia sądu pierwszej instancji podziela i przyjmuje za własne. Konieczne jest jednak ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji (por. wyrok SN z dnia 23.02.2006 r., II CSK 126/05, niepublikowany, zamieszczony w LEX nr 179973). Przywołać także należy zasadę, według której Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania (por. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 31.01.2008 r., III CZP 49/07, opublikowana w OSNC 2008 z. 6 poz. 55). W przedmiotowej sprawie nie występują okoliczności, które mogłyby świadczyć onieważności postępowania. Pozwani sformułowali w apelacji w sumie cztery zarzuty, wszystkie dotyczące naruszenia prawa procesowego. W ocenie Sądu Apelacyjnego, podniesione w apelacji zarzuty okazały się nieuzasadnione. Dodać trzeba, że przy ocenie zakresu zaskarżenia, Sąd odwoławczy uwzględnił treść postanowienia z dnia 30 października 2012 r. (k. 790-792 akt) oraz treść postanowienia z dnia 10 lipca 2012 r. (k. 716-717 akt). 2. Wspomniano już powyżej, że pozwani wyartykułowali w apelacji cztery zarzuty procesowe, a mianowicie: sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, naruszenie dyspozycji art. 233 § 1 k.p.c. , naruszenie dyspozycji art. 328 § 2 k.p.c. oraz naruszenie dyspozycji art. 232 zd. 2 k.p.c. Argumentację sformułowanych zarzutów z kolei pozwani zawarli w uzasadnieniu apelacji w częściach A/ i B/. Gdy chodzi o część AJ uzasadnienia to pozwani stwierdzili, że ustalenia faktyczne Sądu a quo są wadliwe zwłaszcza w dwóch kwestiach: zawarcia przedmiotowej umowy sprzedaży z góry powziętym przez nich zamiarem niezapłacenia reszty ceny oraz że przejęli całą nieruchomość. Oczywiście, aby móc rozważać kwestię ewentualnej wadliwości poczynionych przez Sąd orzekający ustaleń faktycznych, należy w pierwszym rzędzie, poddać analizie ocenę zebranego materiału dowodowego. Należy bowiem podkreślić, że w zakresie wykazywania określonych uchybień postępowania dowodowego, funkcjonuje swoista gradacja. Najpierw dowody powinny być prawidłowo zebrane, następnie właściwie ocenione przy uwzględnieniu zasad wynikających z treści art. 233 k.p.c. , z kolei zaś powinny być poczynione odpowiednie ustalenia faktyczne. Pozwani nie wskazali na ewentualne błędy Sądu I instancji w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Wobec tego należy rozważyć, czy materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Zatem, gdy chodzi o zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. , a więc normy zakreślającej Sądowi granice oceny zebranego materiału dowodowego, to przypomnieć należy, że do jego naruszenia mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (tak m.in. SN w wyroku z dnia 16.12.2005 r., III CK 314/05, niepublikowanym, zamieszczonym w LEX nr 172176). Powyższą regułę, należy rozwinąć i rozumieć w ten sposób, że nawet, jeżeli na podstawie zebranego materiału dowodowego, można wywnioskować inną wersję wydarzeń, zgodną z twierdzeniami skarżącego, ale jednocześnie, wersji przyjętej przez Sąd I instancji nie można zarzucić rażącego naruszenia szeroko pojętych reguł inferencyjnych, to stanowisko skarżącego stanowić będzie tylko i wyłącznie polemikę ze słusznymi i prawidłowymi ustaleniami Sądu. Ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego oraz dokonana przez ten Sąd ocena prawna tych okoliczności, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie wykroczyły poza granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczonych dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Należy zauważyć, że pozwani powołując się, de facto, na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. , nie wskazali dowodów, które ich zdaniem, zostały błędnie ocenione przez Sąd I instancji. W istocie, pozwani przywołali tylko prezentowany przez siebie punkt widzenia w toku niniejszego postępowania. Tymczasem, nie można skutecznie podnieść zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, ograniczając się jedynie do ogólnej wypowiedzi na temat poglądu wyrażonego przez Sąd a quo. Pozwani podkreślili tylko, że Sąd meriti nadmierną i nieuzasadnioną wagę przykłada do literalnego brzmienia umowy. Dodali, że danie wiary dowodom zaoferowanym przez stronę powodową jest dalece niesłuszne i nie spełnia wymogów wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego. Otóż, zaprezentowane powyżej wypowiedzi, to zbyt mało, aby podważyć wiarygodność określonego materiału dowodowego. Pozwani winni wskazać konkretne dowody i konkretne przyczyny podważające ich moc dowodową. Nie jest wystarczające powołanie się tylko na sprzeczność treści danego materiału z twierdzeniami pozwanych. Tymczasem, powodowie powołali się na fakt prawotwórczy w postaci wiążącej strony umowy, z treści której jednoznacznie wynika, że pozwani oświadczyli, że są w posiadaniu przedmiotowych nieruchomości od lipca 2006 r. (k. 113 akt). Nadto, powodowie powołali się na osobowe źródła dowodowe, omówione przez Sąd meriti, które potwierdziły powyższy zapis umowny. W takiej sytuacji, to na pozwanych ciążył dowód wykazania twierdzeń przeciwnych. W tym stanie rzeczy, twierdzenia samych pozwanych nie są wystraczające. Z kolei, zarzut, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił dowodów zaoferowanych przez pozwanych, prowadzi do powstania pytania: jakich dowodów, powołanych na jakie okoliczności? W rezultacie, jednoznacznie przyjąć należało, że pozwani nie wykazali, aby Sąd a quo dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji, pozwani nie wykazali również i nie udowodnili, aby na podstawie tak ocenionego materiału dowodowego, Sąd I instancji poczynił błędne ustalenia faktyczne. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że przedmiot świadczenia z przedmiotowej umowy sprzedaży, został wydany pozwanym w pełnym zakresie. Z kolei okoliczność, czy pozwani mieli powzięty z góry zamiar niezapłacenia reszty ceny, w istocie, jest bez większego znaczenia. Bowiem, kwestią bezsporną jest ta, że pozwani z tytułu zawartej umowy zapłacili tylko kwotę 100 000 zł. Pozwani posiadali wiedzę, na rzecz których wierzycieli winni spełnić świadczenie. Sami potwierdzili w apelacji, że chociażby z treści pism dołączonych do niej, a znajdujących się na k. 13 i 14 akt, dowiedzieli się o tym, że wierzycielem jest powódka A. S. (por. k. 692 akt). Nadto, podkreślić trzeba, że wbrew twierdzeniom pozwanych, proces toczony pod sygn. akt I C 2383/09 i I ACa 1350/10 (k. 182 i nast. akt), potwierdził tylko ważność przedmiotowej umowy sprzedaży. 3. W części B/ uzasadnienia, pozwani zarzucili brak podstawy do odstąpienia przez powodów od rzeczonej umowy sprzedaży, z uwagi na to, że powódka (...) spłaciła zadłużenie. Otóż, wbrew tym twierdzeniom pani S. nie spłaciła zadłużenia. Natomiast, nabyła ona wierzytelności, które miały być przedmiotem zaspokojenia przez pozwanych. Innymi słowy, w aktualnym stanie rzeczy, powodowie S. w dalszym ciągu posiadają wierzyciela, na rzecz którego - zgodnie z treścią przedmiotowej umowy - pozwani winni byli spełnić świadczenie. 4. W części B/ uzasadnienia apelacji pozwani podnieśli również, że w aktach sprawy (k. 9 akt) znajduje się postanowienie o przybiciu przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżących, w wyniku tego orzeczenia własność rzeczonej nieruchomości została nabyta przez małżonków T. i Z. Z. . Należy uznać, że wyrażony powyżej pogląd z oczywistych względów był chybiony. Po pierwsze, z oświadczeń strony powodowej wynika, że rzeczone postanowienie zostało uchylone, a postępowanie egzekucyjne umorzone. Po drugie, wbrew twierdzeniom pozwanych, postanowienie co do przybicia - jeżeli stanie się prawomocne - kończy etap egzekucji, stanowi niezbędną przesłankę wydania postanowienia o przysądzeniu własności, ale nie przenosi prawa własności - co jest istotne z punktu widzenia treści zarzutów apelacyjnych pozwanych. Własność nieruchomości przechodzi na nabywcę bowiem dopiero z dniem prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności ( art. 999 k.p.c. ). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że zostało wydane postanowienie o przysądzeniu własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz małżonków T. i Z. Z. , bądź na rzecz innych podmiotów prawa. Ponadto, należy zwrócić uwagę na treść dyspozycji art. 930 § 1 zd. 1 k.p.c. , zgodnie z którym rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie. W rezultacie, argumentacja pozwanych i w tym zakresie okazała się nietrafna. 5. Pozwani podnieśli także w apelacji - jak już wskazano powyżej - zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. i art. 232 zd. 2 k.p.c. , jednakże bez bliższego uzasadnienia swojego stanowiska. Zatem, tylko dla porządku przypomnieć należy, że gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. , to może on znaleźć zastosowanie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia (tak m.in. SN w wyroku z dnia 24.02.2006 r., II CSK 136/05, zamieszczonym w LEX nr 200973 czy w wyroku z dnia 27.03.2008 r., III CSK 315/07, zamieszczonym w LEX nr 390105). W przedmiotowej sprawie, nie zachodzi taka sytuacja, aby treść uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji, uniemożliwiała Sądowi Apelacyjnemu dokonanie oceny i kontroli zapadłego wyroku. Wręcz przeciwnie, sporządzone uzasadnienie dało Sądowi Apelacyjnemu nie tylko możliwość utwierdzenia się w słuszności orzeczenia wydanego przez Sąd a quo, ale także pozwoliło na uznanie zarzutów pozwanych, zawartych w treści ich apelacji, jako polemicznych i nieprzekonywujących. Z kolei, w myśl dyspozycji art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód nie wskazany przez stronę. Brzmienie cytowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że reguła procesowa zawarta została w zdaniu pierwszym artykułu. Z kolei, zdanie drugie zawiera swoisty wyjątek. Aktualnie nie ulega wątpliwości, że inicjatywa dowodowa z urzędu winna być podejmowana przez Sąd orzekający niezmiernie rzadko i tylko rzeczywiście w wyjątkowych sytuacjach. W przedmiotowej sprawie, po pierwsze, pozwani nie wskazali dowodów, które ich zdaniem Sąd a quo winien dopuścić z urzędu, a po drugie, nie wyeksponowali przyczyn, które mogłyby stanowić podstawę do podjęcia przez Sąd meriti inicjatywy dowodowej z urzędu. W rezultacie, należało uznać zarzuty naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. i art. 232 zd. 2 k.p.c. jako nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. , oddalił apelację, jako bezzasadną. Z kolei, o kosztach postępowania apelacyjnego, orzeczono na podstawie art. 108 § 1, 98 i 99 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 6 pkt 7 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na koszty te składało się wynagrodzenie pełnomocnika powódki R. S. kwocie 5400 zł. Skoro pozwani przegrali postępowanie apelacyjne, to winni zwrócić powódce poniesione przez nią koszty procesu.