V ACa 817/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, potwierdzając nieważność postanowienia statutu spółdzielni mieszkaniowej dotyczącego kworum, które było sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy.
Powódka I.K. domagała się stwierdzenia nieistnienia uchwał spółdzielni mieszkaniowej, argumentując, że zostały podjęte z naruszeniem wymogu 20% kworum określonego w statucie. Spółdzielnia podniosła, że ten wymóg statutowy jest nieważny, gdyż jest sprzeczny z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając statutowy wymóg kworum za nieważny. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do nieważności § 63 ust. 4 statutu jako sprzecznego z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy.
Powódka I.K. wniosła o stwierdzenie nieistnienia dwóch uchwał Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. dotyczących przynależności do związków rewizyjnych, argumentując, że zostały podjęte z naruszeniem § 63 ust. 4 statutu, który wymagał 20% kworum. Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że wspomniane postanowienie statutu jest nieważne z powodu sprzeczności z art. 83 ust. 9 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając statutowy wymóg kworum za nieważny i tym samym nieistotny dla oceny ważności uchwał. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powódki, podzielił stanowisko Sądu Okręgowego. Stwierdził, że § 63 ust. 4 statutu, który przewidywał wymóg 20% kworum dla uchwał innych niż likwidacja czy zbycie nieruchomości, jest sprzeczny z bezwzględnie obowiązującymi przepisami art. 83 ust. 8 i 9 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, które eliminują konieczność zachowania kworum w spółdzielniach mieszkaniowych (z pewnymi wyjątkami). W związku z tym, postanowienie statutu jest nieważne na podstawie art. 58 § 3 k.c., a uchwały podjęte z jego naruszeniem nie mogą być uznane za nieistniejące z tego powodu. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną, i zasądził od powódki na rzecz pozwanej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie statutu jest nieważne, jeśli jest sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy.
Uzasadnienie
Przepisy art. 83 ust. 8 i 9 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący i eliminują co do zasady konieczność zachowania kworum w spółdzielniach mieszkaniowych. Odmienne uregulowanie w statucie jest niedopuszczalne i skutkuje nieważnością tego postanowienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
u.s.m. art. 83 § ust. 8
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej jest ważne niezależnie od liczby obecnych na nim członków.
u.s.m. art. 83 § ust. 9
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Uchwałę uważa się za podjętą, jeżeli była poddana pod głosowanie wszystkich części walnego zgromadzenia, a za uchwałą opowiedziała się wymagana w ustawie lub statucie większość ogólnej liczby członków uczestniczących w walnym zgromadzeniu. Wyjątek stanowi likwidacja, przeznaczenie majątku, zbycie nieruchomości, zakładu lub jednostki organizacyjnej, gdzie wymagane jest 50% kworum, chyba że statut stanowi inaczej.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa.
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
pr. spółdz. art. 41 § § 2
Prawo spółdzielcze
Uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni (innych niż mieszkaniowe) zapadają w obecności co najmniej połowy uprawnionych do głosowania, chyba że ustawa lub statut stanowią inaczej.
pr. spółdz. art. 42 § § 2
Prawo spółdzielcze
Każdy członek spółdzielni ma prawo zaskarżyć uchwałę walnego zgromadzenia niezgodną z przepisami prawa lub postanowieniami statutu.
pr. spółdz. art. 42 § § 3
Prawo spółdzielcze
Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia.
pr. spółdz. art. 42 § § 9
Prawo spółdzielcze
Orzeczenie sądu ustalające nieistnienie lub nieważność uchwały walnego zgromadzenia lub uchylające uchwałę ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni oraz jej organów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postanowienia statutu § 63 ust. 4 z powodu sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Przepisy art. 83 ust. 8 i 9 u.s.m. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i wyłączają możliwość odmiennego uregulowania kworum w statucie spółdzielni mieszkaniowej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa procesowego w postaci art. 365 k.p.c. przez pominięcie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku sygn. akt I C 143/14. Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 83 ust. 8 i 9 u.s.m., art. 1 ust. 7 u.s.m. i art. 41 § 2 pr. spółdz. przez niewłaściwe zastosowanie i wykładnię.
Godne uwagi sformułowania
uchwała podjęta wbrew postanowieniom statutu, ale zgodnie z art. 83 ust. 9 u.s.m., nie może zostać uznana za nieistniejącą. przepisy te eliminują co do zasady, konieczność zachowania kworum postanowienia te nie mogą być jednak sprzeczne z przepisami bezwzględnie obowiązującymi. zarejestrowanie statutu w brzmieniu sprzecznym z przepisami bezwzględnie obowiązującymi, nie sanuje nieważności umowy (statutu) w tej części
Skład orzekający
Edyta Jefimko
przewodniczący-sprawozdawca
Alicja Fronczyk
sędzia
Bogdan Świerczakowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o kworum w spółdzielniach mieszkaniowych, nieważność postanowień statutowych sprzecznych z ustawą, zasada związania sądu orzeczeniem w innych sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spółdzielni mieszkaniowych i ich statutów w kontekście ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego funkcjonowania spółdzielni mieszkaniowych i interpretacji przepisów prawa, co jest istotne dla wielu członków spółdzielni i prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.
“Czy wymóg kworum w statucie spółdzielni jest ważny, jeśli jest sprzeczny z ustawą?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V ACa 817/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Edyta Jefimko (spr.) Sędziowie: SA Alicja Fronczyk SA Bogdan Świerczakowski Protokolant: Małgorzata Szmit po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa I. K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. o stwierdzenie nieistnienia uchwał na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt II C 993/16 I. oddala apelację; II. zasądza od I. K. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Alicja Fronczyk Edyta Jefimko Bogdan Świerczakowski V ACa 817/17 UZASADNIENIE I. K. w pozwie skierowanym przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. wniosła o: stwierdzenie nieistnienia uchwały numer (...) Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z dnia 27 czerwca 2013 r. w sprawie przynależności do Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych (...) oraz uchwały numer (...) Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z dnia 22 stycznia 2015 r. w sprawie przynależności do Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych w W. , a także zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania. W podstawie faktycznej wytoczonego powództwa wskazała, iż obie zaskarżone uchwały nie istnieją, gdyż zostały podjęte w sposób niezgodny z § 63 ust. 4 statutu, który nakazuje zachowanie przy głosowaniu 20% kworum. Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, podnosząc, iż faktycznie przy glosowaniu nad zaskarżonymi uchwałami nie zachowano wymogu 20% kworum, przewidzianego § 63 ust. 4 statutu Spółdzielni, ale stwierdziła, iż powyższe postanowienie statutu nie obowiązuje, dlatego że jest sprzeczne z artykułem 8 3 ust. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 845 , z późn.zm.) - dalej powoływanej jako: „u.s.m.” Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie oddalił powództwo, zasądzając od I. K. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, w tym kwotę 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Powyższy wyrok Sąd Okręgowy wydał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i wniosków. I. K. jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. . W dniu 27 czerwca 2013 r. podjęta została uchwała numer (...) Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. w sprawie przynależności do Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowej (...) , mocą której postanowiono o wystąpieniu Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. ze Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowej (...) . Za podjęciem tej uchwały oddano 119 głosów, przeciw 77, wstrzymało się 18 osób, przy czym na wszystkich częściach Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. wydano 233 mandaty co stanowiło 6,61 % uprawnionych do głosowania. Uchwałą numer (...) z dnia 22 stycznia 2015 r. Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. postanowiło przystąpić do Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowej w W. . W dniu podjęcia tej uchwały kontynuowane były obrady szóstej części Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. . Za podjęciem uchwały głosowało 120 członków, przeciw było 4, a wstrzymało się 10 osób. Udział w Walnym Zgromadzeniu Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. wzięły 134 osoby co stanowiło 3,80 % uprawnionych do głosowania. Zgodnie z § 63 ust. 4 statutu pozwanej Spółdzielni, (w brzmieniu obowiązującym w chwili podejmowania zaskarżonych uchwał), uchwałę Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. uważa się za podjętą, jeżeli była poddana pod głosowanie wszystkich części Walnego Zgromadzenia a za uchwałą opowiedziała się wymagana w ustawie lub w statucie większość ogólnej liczby członków uczestniczących w Walnym Zgromadzeniu. Jednakże w sprawach likwidacji spółdzielni, oraz przeznaczenia majątku pozostałego po zaspokojeniu zobowiązań likwidowanej spółdzielni do podjęcia uchwały konieczne jest aby w posiedzeniu wszystkich części Walnego Zgromadzenia, na których uchwała była poddana pod głosowanie, uczestniczyła łącznie co najmniej połowa ogólnej liczby uprawnionych do głosowania. W pozostałych sprawach uchwały zapadają większością głosów przy udziale co najmniej 20 % uprawnionych do głosowania. Sąd Okręgowy uznał powództwo za bezzasadne w całości i dlatego je oddalił. Podstawą prawną żądania ustalenie nieistnienia uchwały był art. 189 k.p.c. , który stanowi, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Zatem w pierwszej kolejności należało zbadać, czy I. K. posiadała interes prawny w wytoczeniu powództwa. Sąd Okręgowy uznał, iż miała taki interes, gdyż jako członek pozwanej Spółdzielni była uprawniona do głosowania na Walnym Zgromadzeniu Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. , na którym uchwały były podejmowane, a tym samym mogła domagać się także wyeliminowania z obrotu prawnego uchwał podjętych w sposób rażąco wadliwy, bo nieistniejących. Uchwałę - co do zasady - można uznać za nieistniejącą m.in., gdy podjęto ją bez zachowania przewidzianego w statucie kworum, przy czym uznanie uchwały za nieistniejącą jest tożsame z oceną, że do podjęcia uchwały przez organ kolegialny osoby prawnej w ogóle nie doszło. W podstawie faktycznej powództwa I. K. powoływała się na brak przy podejmowaniu zaskarżonych uchwał zachowania 20% kworum. Strona pozwana przyznała ten fakt, ale podnosiła, iż wymóg zachowania kworum, który wprawdzie wynika z § 63 ust. 4 statutu spółdzielni, nie obowiązywał podczas głosowania, ponieważ przedmiotowe postanowienie statutu jako sprzeczne z art. 8 3 ust. 8 i 9 u.s.m. jest nieważne, zatem jego naruszenie nie może skutkować nieistnieniem uchwał. Zgodnie z art. 8 3 ust. 8 u.s.m walne zgromadzenie jest ważne niezależnie od liczby obecnych na nim członków. Z kolei art. 8 3 ust. 9 u.s.m. stanowi, iż uchwałę uważa się za podjętą, jeżeli była poddana pod głosowanie wszystkich części walnego zgromadzenia, a za uchwałą opowiedziała się wymagana w ustawie lub statucie większość ogólnej liczby członków uczestniczących w walnym zgromadzeniu. Jednakże w sprawach likwidacji spółdzielni, przeznaczenia majątku pozostałego po zaspokojeniu zobowiązań likwidowanej spółdzielni, zbycia nieruchomości, zbycia zakładu lub innej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej do podjęcia uchwały konieczne jest aby w posiedzeniach wszystkich części walnego zgromadzenia, na których uchwała była poddana pod głosowanie, uczestniczyła łącznie co najmniej połowa ogólnej liczby uprawnionych do głosowania, chyba, że statut stanowi inaczej. Analizując treść art. 8 3 ust. 8 i 9 u.s.m. Sąd Okręgowy stwierdził, że przepisy te eliminują co do zasady, konieczność zachowania kworum, bo w przeciwieństwie do ar. 41 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. 2018, poz. 1285) - dalej powoływanej jako: „pr. spółdz.” nie wymagają obecności podczas głosowania na walnym zgromadzeniu, co najmniej połowy członków. Przepisy z art. 8 3 ust. 8 i 9 u.s.m mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że nie jest dopuszczalne odmienne uregulowanie zasad głosowania w statucie, a gdyby to nastąpiło postanowienia statutu byłyby nieważne. Zatem uchwała podjęta wbrew postanowieniom statutu, ale zgodnie z art. 8 3 ust. 9 u.s.m., nie może zostać uznana za nieistniejącą. Równocześnie Sąd Okręgowy podkreślił, iż nie wiążą go odmienne poglądy, wyrażone w tej kwestii przez sądy powszechne przy rozpoznawaniu innych spraw, w tym przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku jaki został wydany przeciwko pozwanej Spółdzielni w dniu 7 stycznia 2014 r. sygn. I ACa 1059/13. Orzeczenie to nie miało bowiem charakteru prejudycjalnego dla rozpoznawanej sprawy. Sąd Okręgowy podkreślił także, iż uczestnictwo w związku rewizyjnym jest dobrowolne, a co za tym idzie, decyzja o wystąpieniu ze związku jest dopuszczalna i zgodna z prawem. Artykuł 240 § 1 pr. spółdz. stanowi, iż spółdzielnie mogą zakładać związki rewizyjne i przystępować do takich związków. Sprawa przystąpienia, lub wystąpienia pozwanej Spółdzielni ze związku, oraz upoważnienie zarządu do podejmowania działań w tym zakresie, wymaga stosownie do art. 38 § 1 pr. spółdz. uprzedniej uchwały walnego zgromadzenia i wymóg ten został spełniony. Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka, zaskarżając orzeczenie Sądu Okręgowego w całości na podstawie następujących zarzutów: 1.naruszenia prawa procesowego w postaci art. 365 k.p.c. przez pominięcie znanego Sądowi Okręgowemu z urzędu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku z dnia sygn. akt I C 143/14, w którym rozstrzygnięto, że § 63 pkt. 4 statutu pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. nie jest sprzeczny z art. 8 3 ust. 9 u.s.m. i obowiązuje, 2.naruszenia prawa materialnego w postaci art. 8 3 ust. 8 i ust. 9 u.s.m. oraz art. 1 ust. 7 u.s.m. i art. 41 § 2 pr. spółdz. przez niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwą wykładnię tych przepisów, a także niezastosowanie norm kolizyjnych zawartych w art. 1 ust. 7 u.s.m. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie na jej rzecz od pozwanej zwrotu kosztów procesu za obie instancje. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Okręgowego w kwestii posiadania przez powódkę interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia zaskarżonych uchwał. Interes prawny, o którym mowa w art. 189 k.p.c. , należy pojmować jako interes dotyczący szeroko rozumianych praw i stosunków prawnych, który z reguły występuje w sytuacjach, w których zachodzi obiektywna niepewność co do prawa lub stosunku prawnego z przyczyn natury faktycznej lub prawnej. Interes prawny wyraża się wówczas w usunięciu stanu niepewności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2012 r, II CSK 252/11, Lex nr 1168726). Każdy członek spółdzielni mieszkaniowej ma interes prawny we wniesieniu powództwa o stwierdzenie niezgodności z prawem uchwały walnego zgromadzenia (art. 42 § 2 pr. spółdz.). Źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest stosunek członkostwa w spółdzielni, z którego wynika m.in. uprawnienie do udziału w walnym zgromadzeniu. Jeżeli członek spółdzielni ma prawo zaskarżyć uchwałę, wytaczając powództwo o jej uchylenie (art. 42 § 3 i 4 pr. spółdz.), to oczywisty staje się jego interes prawny we wniesieniu powództwa ustalającego ( art. 189 k.p.c. ), mającego taki sam cel unicestwienia uchwały sprzecznej z prawem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2013 r., I CSK 382/12, OSNC- ZD 2013/4 /80). Uchwały z dnia 27 czerwca 2013 r. w sprawie przynależności do Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych (...) oraz z dnia 22 stycznia 2015 r. w sprawie przynależności do Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych w W. dotyczą kwestii organizacyjno-prawnych, regulujących funkcjonowanie pozwanej Spółdzielni, której powódka jest członkiem. Jeżeli przy ich podejmowaniu doszło do takich uchybień, które mogą przesądzać o zakwalifikowaniu tych czynności prawnych jako czynności nieistniejących ( negotium non existens) , to należy uznać, że apelująca ma interes prawny w wtoczeniu powództwa w celu wyeliminowania tych rażąco, jak twierdzi, wadliwych czynności prawnych z obrotu prawnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy organy kolegialne pozwanej Spółdzielni podejmują czynności związane z przedmiotem tych uchwał (o czym świadczy podjęcie przez Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. w dniu 18 stycznia 2018 r. uchwały nr (...) o wstąpieniu do innego Związku Rewizyjnego), które w ogóle byłyby zbędne, gdyby wcześniejsze uchwały miały status uchwał nieistniejących. Zarzuty apelacyjne należy, w ocenie Sądu Apelacyjnego, rozpatrywać w aspekcie trzech zasadniczych kwestii: po pierwsze bezwzględnego lub względnego charakteru przepisów z art. 8 3 ust. 8 i ust. 9 u.s.m., po drugie skutków prawnych wprowadzenia do zarejestrowanego przez sąd rejestrowy statutu spółdzielni regulacji dotyczących kworum odmiennych niż regulacja zawarta w art. 8 3 ust. 9 u.s.m., po trzecie mocy wiążącej orzeczeń sądów powszechnych wydanych w innych sprawach wytoczonych przeciwko pozwanej Spółdzielni, w których sądy dokonały wykładni art. 8 3 ust. 8 i ust. 9 u.s.m., uznając za dopuszczalne odmienne niż w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych uregulowanie kwestii kworum w statucie. Nie było sporne pomiędzy stronami, iż § 63 ust.4 statutu pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. , (w brzemieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonych uchwał), przewidywał, iż do podjęcia uchwały w sprawie likwidacji spółdzielni i przeznaczenia majątku pozostałego po zaspokojeniu zobowiązań likwidowanej spółdzielni konieczne jest uczestniczenie w posiedzeniu co najmniej połowy ogólnej liczby uprawnionych do głosowania oraz że do podjęcia uchwały w pozostałych sprawach konieczne jest uczestnictwo w posiedzeniu co najmniej 20% uprawnionych do głosowania. Zawarty w statucie wymóg co do kworum, normuje sposób działania walnego zgromadzenia spółdzielni jako jej organu uprawnionego do składania w jej imieniu oświadczeń woli. Skoro zatem statut przewiduje możliwość podjęcia uchwały, która jest swoistym oświadczeniem woli jedynie przy istnieniu określonego kworum, to podjęcie uchwały przy braku tego kworum nie może być w ogóle uznane za złożenie oświadczenia woli przez osobę prawną. Uchwałę taką należy uznać za nieistniejącą, co uzasadnia powództwo wniesione na podstawie art. 189 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2013 r., I CSK 382/12, OSNC- ZD 2013/4 /80 oraz z dnia 13 marca 1998 r., I CKN 563/97, OSNC 1998/12/205.). Nie było również sporne pomiędzy stronami, że przy podejmowaniu zaskarżonych uchwał 20% wymóg kworum nie został zachowany. Strony pozostawały natomiast w sporze, czy postanowienie statutu zawarte w § 63 ust.4 statutu jest ważne. Uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni innych niż spółdzielnie mieszkaniowe podejmowane są w obecności co najmniej połowy uprawnionych do głosowania, chyba że ustawa lub statut stanowią inaczej (art. 41 § 2 pr. spółdz.). Natomiast w spółdzielniach mieszkaniowych zgodnie z treścią art. 8 3 ust. 8 u.s.m. walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej jest ważne niezależnie od liczby obecnych na nim członków. Jak zaś stanowi art. 8 3 ust. 9 u.s.m. uchwałę uważa się za podjętą, jeżeli była poddana pod głosowanie wszystkich części walnego zgromadzenia, a za uchwałą opowiedziała się wymagana w ustawie lub statucie większość ogólnej liczby członków uczestniczących w walnym zgromadzeniu. Jednakże w sprawach likwidacji spółdzielni, przeznaczenia majątku pozostałego po zaspokojeniu zobowiązań likwidowanej spółdzielni, zbycia nieruchomości, zbycia zakładu lub innej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej do podjęcia uchwały konieczne jest aby w posiedzeniach wszystkich części walnego zgromadzenia, na których uchwała była poddana pod głosowanie, uczestniczyła łącznie co najmniej połowa ogólnej liczby uprawnionych do głosowania, chyba, że statut stanowi inaczej. Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy uznał, iż powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), co oznacza, iż zasady głosowania przez walne zgromadzenia spółdzielni mieszkaniowej nie mogą zostać w odmienny sposób uregulowane w statucie. Statut jest umową i to szczególnego rodzaju, ponieważ jego postanowienia stanowią umownie wprowadzone normy obowiązujące spółdzielców i spółdzielnię (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 r., V CSK 163/07, M.Spół. 2008/3/48i z dnia 15 kwietnia 2015 r., IV CSK 452/14, LEX nr 1663492). Postanowienia te nie mogą być jednak sprzeczne z przepisami bezwzględnie obowiązującymi. W przypadku takiej sprzeczności umowa (statut) będzie bezwzględnie nieważna w całości lub części ( art. 58 § 1 i § 3 k.c. )., przy czym nieważność czynności prawnej sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż postanowienie zamieszczone w § 63 ust.4 statutu jako sprzeczne z art. 8 3 ust. 8 i ust. 9 u.s.m., jest nieważne ( art. 58 § 3 k.c. ). Odmienne niż w ustawie uregulowanie kwestii kworum w statucie należy uznać za niedopuszczalne wobec wprowadzenia przez ustawodawcę w spółdzielniach mieszkaniowych zasady rezygnacji z przesłanki kworum (art. 8 3 ust. 8 u.s.m.) (por. uzasadnienie wyroku z dnia 28 marca 2018 r., IV CSK 297/17, Lex nr 2498001).Wyjątek od wyrażonej w tym przepisie zasady ustawodawca zawarł w art. 8 3 ust. 9 u.s.m, przewidując, że możliwość unormowania w statucie spółdzielni mieszkaniowej większych lub mniejszych wymogów co do kworum odnosi się jedynie do głosowania przez walne zgromadzenie członków w pięciu kategoriach spraw, czyli likwidacji spółdzielni, przeznaczenia majątku pozostałego po zaspokojeniu zobowiązań likwidowanej spółdzielni, zbycia nieruchomości, zbycia zakładu lub innej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej, w przypadku których do podjęcia uchwały konieczne jest aby w posiedzeniach wszystkich części walnego zgromadzenia, na których uchwała była poddana pod głosowanie, uczestniczyła łącznie co najmniej połowa ogólnej liczby uprawnionych do głosowania, chyba, że statut stanowi inaczej. Zaskarżone uchwały nie należą do spraw ze wskazanych w art. 8 3 ust. 9 u.s.m. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko judykatury, iż zarejestrowanie statutu w brzmieniu sprzecznym z przepisami bezwzględnie obowiązującymi, nie sanuje nieważności umowy (statutu) w tej części i należy dopuścić możliwość powoływania się na zarzut nieważności takich postanowień (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2004 r., IV CK 713/03, OSNC 2005/9/160). Oznacza to, iż pozwana mogła co do zasady podnieść zarzut nieważności § 63 ust.4 statutu z powodu jego sprzeczności z art. 8 3 ust. 8 i ust. 9 u.s.m., co skutecznie uczyniła. Nietrafny jest także zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 365 k.p.c. Przepis ten wskazuje, że podmiotami związanymi prawomocnym orzeczeniem są przede wszystkim strony postępowania, w którym to orzeczenie zapadło. Związanie nim innych osób możliwe jest tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie. Taki wypadek przewidziany został w art. 42 § 9 pr. spółdz., zgodnie z którym orzeczenie sądu ustalające nieistnienie albo nieważność uchwały walnego zgromadzenia bądź uchylające uchwałę ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkich jej organów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2005 r., II CK 409/04, OSNC 2006/2/33). Zatem wobec tych podmiotów prawomocny wyrok sądu ma powagę rzeczy osądzonej, choć nie były one stronami postępowania. Wyrok wydany przez Sąd Okręgowy we Włocławku w dniu 26 marca 2015 r., sygn. akt I C 143/14, oddalający powództwo przeciwko pozwanej Spółdzielni o stwierdzenie nieważności § 63 ust.4 statutu, nie należy do kategorii orzeczeń z art. 42 § 9 pr.spółdz., objętych rozszerzoną mocą wiążącą i dlatego nie wiąże on stron niniejszego procesu. Poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku, jak również w uzasadnieniu wyroków wydanych w sprawach przeciwko pozwanej Spółdzielni, (a dotyczących zaskarżenia innych uchwał) - przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 7 stycznia 2014 r. sygn. I ACa 1059/13, czy przez Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie w dniu 11 czerwca 2018 r., sygn. akt II C 438/15, w zakresie oceny ważności § 63 ust.4 statutu oraz charakteru prawnego art. 8 3 ust. 8 i ust. 9 u.s.m. nie wiążą innych sądów. Wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca wyroku dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę, gdyż zakresem prawomocności materialnej jest objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki. Podkreślić należy, iż na właściwe wyznaczenie granic mocy wiążącej wyroku wpływa też prawidłowe rozumienie pojęcia ustaleń i przyczyn „prejudycjalnych". W każdym postępowaniu cywilnym występują kwestie wstępne, które sąd rozstrzyga samodzielnie. Nie każda kwestia wstępna ma rangę kwestii prejudycjalnej w innej sprawie, nawet pomiędzy tymi samymi stronami, i nie każda kwestia wcześniej rozstrzygnięta ma znaczenie prejudycjalne w późniejszym postępowaniu. Badanie „prejudycjalności” wymaga uwzględnienia specjalnej zależności wyrażającej się w tym, że zachodzi konieczność rozstrzygnięcia jednej sprawy (zagadnienia), aby można było rozstrzygnąć inną sprawę (zagadnienie) albo gdy od wyniku prawomocnie rozstrzygniętej sprawy zależy wynik innej sprawy. Prejudycjalność charakteryzuje się określonym stosunkiem zależności, a jej konieczną cechą jest decydujące (przesądzające) znaczenie, jakie ma rozstrzygnięcie jednej kwestii dla rozstrzygnięcia kwestii wstępnej w innej sprawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2015 r., IV CSK 181/14, Lex nr 1628952). Tego typu zależność nie zachodzi pomiędzy rozpoznawaną sprawą, a sprawami zakończonymi wydaniem wyroków przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 7 stycznia 2014 r. sygn. I ACa 1059/13, przez Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie w dniu 11 czerwca 2018 r., sygn. akt II C 438/15, czy przez Sąd Okręgowy we Włocławku w dniu 26 marca 2015 r., sygn. akt I C 143/14. Zatem, rozpoznając niniejszą sprawę, zarówno Sąd Okręgowy, jak i Sąd Apelacyjny nie były związane przesłankami prawnymi, jakimi kierowały się te sądy wydając swoje rozstrzygnięcia. Okoliczności wydania takich orzeczeń o określonej treści, jak również podjęcia przez Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. w dniu 18 stycznia 2018 r. uchwały nr (...) w sprawie przynależności do Regionalnego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych w K. , czy też zaskarżenia tej uchwały przez jednego z członków pozwanej Spółdzielni nie były pomiędzy stronami sporne, dlatego przeprowadzenie dowodu z dokumentów w celu ich wykazania było zbędne, skoro fakty te zostały przyznane. Z tej przyczyny wnioski dowodowe stron zostały oddalone. Oddaleniu podlegał także wniosek o dopuszczenie dowodu z zaświadczenie wystawionego w dniu 19 maja 2017 r. na okoliczność, kiedy członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W. został K. M. , czyli powód w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego we Włocławku wydanym w dniu 26 marca 2015 r., sygn. akt I C 143/14. Ponieważ, jak już wskazano powyżej, wyrok ten nie korzysta z rozszerzonej mocy wiążącej, zatem okoliczność, czy dotyczy on roszczenia członka Spółdzielni, była irrelewantna dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Uznając apelację za bezzasadną Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. , orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. , zasądzając od powódki na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym kwotę 270 zł, której wysokość została ustalona zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 265). Alicja Fronczyk Edyta Jefimko Bogdan Świerczakowski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI