V ACa 789/12

Sygn. akt V ACa 789/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Barbara Kurzeja (spr.) Sędziowie : SA Anna Tabak SA Janusz Kiercz Protokolant : Anna Fic po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa (...) w G. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta (...) o odszkodowanie na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I C 56/12 1. oddala apelację; 2. zasądza od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. V ACa 789/12 U z a s a d n i e n i e. (...) w G. wniosła o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta (...) kwoty 7.104.653 zł zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem naprawienia szkody, którą poniosła w związku z wydaniem w latach 1979-1980 przez Prezydenta Miasta (...) decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste poprzednikowi prawnemu powódki działek gruntu z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego. W 2011 roku Wojewoda (...) , w wydanych decyzjach nadzorczych stwierdził bowiem ich nieważność, gdyż zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Działki te stanowiły bowiem w tym czasie własność osób trzecich. W związku z tym powódka zmuszona została do wykupienia zabudowanych przez nią gruntów od ich właściciela i poniesienia wydatków związanych z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wyrokiem z dnia 25 września 2012 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo ustalając, co następuje. Decyzjami nr: (...) z dnia 17.05.2011 r., (...) z dnia 31.05.2011 r. i (...) z dnia 9.09.2011 r., na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. ,Wojewoda (...) stwierdził nieważność decyzji wydanych w dniach: 26.02.1980 r., 28.051980 r. i 31.10.1979 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem art. 10 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach . Wymienionymi decyzjami orzeczono o oddaniu (...) (powódka powstała w wyniku jej podziału) działek o łącznej powierzchni 42.934 m ( 2) i na tych działkach, które, jak wynika z decyzji, miały stanowić własność Skarbu Państwa, poprzedniczka prawna powódki wybudowała osiedle mieszkaniowe. Grunty te stanowiły W rzeczywistości własność J. i A. małż. K. , potem ich spadkobierców K. a następnie F. J. na podstawie umowy kupna sprzedaży z dnia 30 kwietnia 2004 r. Powódka bezskutecznie występowała o nieodpłatne uwłaszczenie na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami. Wcześniej, powództwo wniesione przez Skarb Państwa przeciwko następcom prawnym małżonków K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 11.03.2004 r., w sprawie - sygn. akt IC 662/02. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z 12.08.2008 r. (sygn. akt I C 253/06), na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 200 r. o spółdzielniach mieszkaniowych nakazano F. J. aby przeniósł na rzecz powódki prawo własności przedmiotowej nieruchomości za wynagrodzeniem w kwocie 4.162.070 złotych. Poniesione w związku z wykupem nieruchomości od jej właściciela powódka wyliczyła na kwotę 7.104.652,67 zł, przy czym składa się na nie również kwota 2.660.275 zł uiszczona przezeń tytułem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności decyzją Prezydenta miasta (...) z 26.01.2011 r. W ocenie Sądu Okręgowego powyższe ustalenia nie dają podstaw do uwzględnienia powództwa. Zgodnie z art. 5 ustawy z 17.06.2004 r. zmieniającej kodeks cywilny w sprawie niniejszej zastosowanie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia jej wejścia w życie – w tym art. 417 k.c. i art.160 k.p.a. , a nie powołany w pozwie art. 417 1 k.c. i że pomiędzy wydaniem decyzji nadzorczej a szkodą, której naprawienia powódka dochodzi, nie zachodzi adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 k.c. Poprzednik prawny powódki zaniechał sprawdzenia tak podstawowej kwestii jak prawa własności nieruchomości, na której wzniósł osiedle mieszkaniowe, a zaniedbania organów administracji nie mogą go usprawiedliwiać. W świetle przepisów regulujących zasady oddawania nieruchomości w wieczyste użytkowania i ukształtowanego na ich tle orzecznictwa i poglądów doktryny decyzja o oddaniu gruntu w wieczyste użytkowanie nie rodziła ani dla jej adresata, ani dla organu, który daną decyzje wydał, cywilnoprawnego obowiązku zawarcia umowy z art. 234 k.c. Stanowiła ona jedynie podstawę zawarcia notarialnej umowy, co zresztą wynikało z pkt (...) tejże decyzji. W omawianej sprawie do zawarcia takiej umowy nie doszło i dojść nie mogło w sytuacji, gdy stanowił on własność osób trzecich. Nie mógł również być przedmiotem skutecznej komunalizacji. Nadto, powódka błędnie utożsamia Gminę i Skarb Państwa akcentując w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa zaniechania Gminy. Skoro zatem powódka w wyniku bezprawnie wydanej i z tego powodu unieważnionej decyzji nie nabyła prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, to tym samym nie mogła utracić prawa, którego skutecznie nie nabyła. Nie poniosła zatem szkody, która pozostawałaby w związku przyczynowym z wydanymi decyzjami. W apelacji od powyższego wyroku powódka zarzucając Sądowi Okręgowemu „naruszenie art. 417 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 czerwca 2004 r., art. 417 1 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP , art. 208 ustawy o gospodarce nieruchomościami (poprzednio art. 88a ustawy z dnia 21.08. 1997 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do długotrwałej i przewlekłej procedury organów władzy publicznej, która zamiast doprowadzić do uwłaszczenia spółdzielni faktycznie doprowadziła do wyeliminowania jej z postępowania pozwalającego na nieodpłatne uzyskanie praw do gruntu i tym samym spowodowała znaczna szkodę majątkową” wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja jest bezzasadna. Wbrew zarzutom skarżącej, która nie uzasadniła bliżej na czym miałoby polegać naruszenie wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego, Sąd Okręgowy prawidłowo je zastosował i interpretował jak i zasadnie uznał, że pomiędzy wydaniem wskazanych wyżej decyzji a objętą żądaniem szkodą nie zachodzi związek przyczynowy, o którym stanowi art. 361 k.c. W świetle uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r. (III CZP 112/10, OSNC 2011/7-8/75, LEX nr 751460), nie budzi obecnie wątpliwości, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Przepisy § 1 i § 2 art. 160 k.p.a. stanowią zaś, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie oraz że do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego , z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu. Jak nadto słusznie podniesiono w odpowiedzi na apelację, ponieważ powódka jako źródło dochodzonej szkody i podstawę faktyczną żądania wskazywała wadliwe decyzje, nie może obecnie w apelacji motywować swoich żądań wskazując na wadliwe działania bądź zaniechania Gminy podejmowane w stosunku do nieruchomości w latach 90-tych ubiegłego wieku. Nie były one przedmiotem niekwestionowanych w apelacji ustaleń Sądu Okręgowego i ich oceny jurydycznej i w związku z tym zarzut skarżącej odwołującej się do „długotrwałej i przewlekłej procedury organów władzy publicznej” nie mogą odnieść oczekiwanego przez nią rezultatu. Nie ulega zaś wątpliwości, że w wyniku uznanych za nieważne decyzji, powódka nie nabyła żadnego prawa rzeczowego , bo do zawarcia na ich podstawie umów cywilnoprawnych nie doszło. Okoliczność, że poprzednik prawny powódki zabudował bezprawnie wymienione działki nie kreuje zatem po stronie pozwanego Skarbu Państwa – jak prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji - obowiązku odszkodowawczego. Z tych przyczyn i na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja podlegała oddaleniu, jako nieuzasadniona. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego uzasadnia, stosownie do jego wyniku przepis art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 kp .c. i art. oraz art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa . Wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony pozwanej (przy wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej 7.104.653 zł zasądzono w stawce minimalnej określonej w § 6 pkt 7 i § 12 ust. 1 pkt 2 Rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.